thumb|320px|Canal du Midi, Fransa
Ark ya da Kanal
insan eli ile yapılmış,
sulama ya da
ulaşım amacı ile kullanılan
su yollardır. Akma hızı fazla olmayan
ırmaklar geçmişten günümüze hep ulaşım için kullanılagelmiştir. Bu ırmakların birbirlerine yakınlaştığı yerlerde kanallar açılmak suretiyle
ulaşım daha da kolay hâle getirilmiştir.
Tarihi
Bilinen en eski kanal milâttan önce yaklaşık 4000'li yıllarda
Mezopotamya da yapılmıştır. Eski zamanların en uzun kanalı ise Büyük
Çin Kanalı'dır. 1794 km uzunluğundaki kanal İmparator
Yang Guang'ı Beijing ve Hangzou arasında taşımak için yapılmıştır. Proje resmî olarak 605 yılında başlamış olsa da ilk temelleri milâttan önce 486 yılında atılmıştır.
Türk tarihinde de
Sokullu Mehmet Paşa,
don -
İdil ırmaklari ile
Kızıldeniz -
Akdeniz bağlantılarını sağlamak için kanal projeleri tasarlamıştır. Fakat kendi bu işleri gerçekleştirememiştir. Daha sonra bu projelerden
Süveyş'i İngilizler,
Don-
İdil'i Ruslar hayata geçimişler ve ulaşımda yeni bir devir açmışlardır. Bunun yanında Amerikanların açtığı
Panama Kanalı'da dünyadaki en önemli kanallardandır.
Ulaşım amaçlı kanallar
===Avrupa===
Avrupa'da suyollarını geliştirmek için birçok kanal yapılmıştır. Özellikle
Napolyon döneminde
Fransa'da,
1760'larda da
İngiltere'de kanal yapımı en üst seviyesine ulaşmış ve ülke içinde
kömür ve diğer
sanayi hammaddelerinin yolda kalma süreleri büyük oranda düşürülmüştür. Avrupa'daki en önemli kanallar
Ren-
Main-
Tuna Kanalı ile
Ren-
Rhí´ne Kanalı sayılabilir.
Avrupa'nın en büyük kanalları,
1895'te
Kuzey Denizi'nden
Baltık Denizi'ne açılan
Kiel Kanalı ile
İjmuiden-
Amsterdam artasına yer alan
Kuzey Deniz Kanalı'dır.
===Rusya===
En çok kanala sahip ülkelerden biri de
Rusya'dır.
Su taşıma oranı çok yüksek olan nehirlere sahip olan
Rusya yaptığı kanallarla
Hazar Denizi'nden
Leningrad'a,
Moskova'dan
Karadeniz'e kadar ulaşır.
Volga ve
Don Nehri arasındaki Volga-Don Kanalı ile Ruslar,
Hazar Gölü ve
Karadeniz'i birbirne bağlamışlar ve Hazar, artık tamamen bir deniz hâline gelmiştir. Bugün bir gemi
Hazar Denizi'nden çıktığı takdirde açık denizlere ulaşabilir.
===Türkiye===
Türkiye'de ulaşım yapılmasına zemin hazırlayacak potansiyele sahip herhangi bir akarsu bulunmaz.
Bartın Çayı haricindeki akarsular da ulaşım yapılamamasının sebebi akarsularımızın taşıdıkları suların az olması, derinliklerinin yetersiz olması ve hareketli akmalarıdır. Fakat buna rağmen
tarım için açılmış birçok küçük ölçekli kanal bulunur. Türkiye'de kanal yapım işleri genel de DSİ tarafından yürütülür. İhtiyacı olan bölgelere küçük ölçekli kanallar ile su götürülür.
===Dünya===
Süveyş Kanalı'nın açılmasının ardından
Ferdinand de Lesseps'de
Panama kıstağını aynı yöntem ile açma girişimlerinde bulunmuş olsa da salgın hastalıklar ve teknik güçlükler nedeniyle başarılı olamadı. Daha sonra
Panama Kanalı'nı
Amerila Birleşik Devletleri ''havuz sistemi'' ile açtı ve
1914'te kendisi işletmeye başladı.
Ünlü Kanallar
thumb|320px|right|Süveyş Kanalı
Büyük Çin Kanalı (en uzun kanal)
Lingqu Canal (dünyadaki en eski kanal)
Klong Kanalı - Tayvan
Süveyç Kanalı - Mısır
Panama Kanalı - Panama
Korint Kanalı - Yunanistan
Cape Coral Kanalı - Florida
Venedik Kanalları
Amsterdam Kanalları
Saimaa Kanalı - ( Lappeenranta, Finlandiya)ssia
Welland Kanalı - ( Ontario, Kanada)
Erie Kanalı - ( New York)
Kanal kenarlarına kurulmuş şehirler
Kanallar tüm dünyada İtalya'nın Venedik şehri ile özdeşleşmiştir. Öyle ki kanalı olan şehirlere " ...'nın Venedik'i" ünvanı verilir. Venedik aslında bataklık olan adaların üstüne kurulmuş bir şehirdir. Evler tahta destekler ile ayakta durur ve aslında kanalların oluşumunda insan pek de etkili değildir. Fakat yine de kanalların islâhı insanlarca yapılmıştır. Venedik'in yanısıra Hollanda'nın başkenti Amsterdam'da hemen hemen aynı şekilde oluşmuştur. İlk başlarda bir köy olan Amsterdam, kanalların yapılması ile önemli bir liman hâline gelmiş ve 1300'lerde bir şehir olmuştur.
thumb|320px|right|Venedik kanalları thumb|left|320px|Amsterdam kanalları
Bu makale, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu
Vikipedi'deki Ark maddesinden kopyalanmıştır. Bu makale,
GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında özgürce kullanılabilir.
