Resim:ALB_structure.png|thumb|300px|İnsan serum albuminin şematik gösterimi, 6
palmitik asit molekülüne baglanmış haliyle
Kısaca albümin diye de bilinen serum albümini, insan ve diğer memeli hayvanların
kan plazmasında bulunan en yaygın proteindir. Kanda bulunan proteinlerin %60'ını oluşturur. Ayrıca, doku sıvılarında, özellikle kas ve deride, az miktarda göz yaşı, ter, mide suları, ve safrada da bulunur. Vücuttaki toplam albüminin %30-40'ı kandadır.
Yağ asitleri ve çeşitli başka maddeleri kanda taşımasının yanı sıra en önemli işlevi, kan ile doku sıvıları arasında suyun dengelenmesini sağlamaktır.
==Keşfinin tarihçesi==
Albümin,
Latince ''albus'' (beyaz) sözcüğünden gelen, gene Latince, ''albumen'' (yumurta beyazı) sözcüğünden türemiştir. Proteinlerin ilk tanımlandığı dönemlerde, suda çözünür ve sıcakta pıhtılaşan proteinler sınıfına bu ad verilmiştir. Serumda bulunan en yaygın protein de bu özellikleri taşıdığından ona "serum albümini" adı verilmiştir. Gene bu özellikte olan yumurtadaki
ovalbümin, sütteki
laktalbümin gibi proteinler de benzer şekilde adlandırılmışlardır, ancak bunların serum albümini ile başka bir ortaklıkları yoktur.
Albüminin ilk tanımlayıcı özelliği, ısıtıldığı zaman pıhtılaşması olmuştur. Fransız doktoru
Antoine Fourcroy, 1800'de kimyasal testler yaparak hayvan dokularının üç ana bileşiğinin albümin,
fibrin ve
jelatin olduğunu yayımladı. 19. yüzyılın başlarında vücut sıvıları ve albümin üzerine araştırma yapan çeşitli araştırmacılar arasında İngiliz doktoru
John Bostock, Fransız
Louis-Jacques Thenard, İngiliz
Alexander Marcet ve İsveçli
J.J. Berzelius bulunur. Berzelius geliştirdiği hassas yöntemlerle serumdaki albümin miktarını ölçmüş (1812), "
Protein" sözcüğünü ilk tanımlayan
Gerit Jan Mülder ise 1839'da serum albüminin element birleşimini yayımlamıştır.
1765'te
Domenico Cotugno idrarın normalde ısıtıldığında berrak kalmasına karşın, ödemli bir hastanın idrarını ısıttığında pıhtılaştığına dair gözlemini yayımlamıştır. Bunu izleyen yıllarda başka araştırmacılar da bu olguyu inclemiş, nihayet
Richard Bright 1827'de idrar pıhtılaşması, ödem ve böbrek bozukluğunun (
glomerülonefrit) birbirleriyle ilişkili olduğunu ilan etmiştir. Blight, idrar testini şöyle anlatır: "''albüminin varlığını anlamanın en kolay yolu, bir kaşığa ufak bir miktar idrar doldurup bunu bir mum ateşinde ısıtmaktır. Eğer albümin varsa, sıvı kaynama noktasına varmadan şeffaflığını kaybeder, bazen kaşığın ucunda sütümsü bir görünüm belirir, bu sonra kaşığın ortasına doğru genişleyip orada beyaz bir çökelek olarak kesilir.''"
Albümin'in amino asit dizini 1976'da çözülmüş, 1992'de üç boyutlu yapısının kalp şeklinde olduğu bulunmuştur.
==İşlevleri==
Resim:Albumin_hemin_complex.jpg|thumb|left|300px|Albuminin şematik gösterimi, 6
miristik asit ve bir hemin molekülüne baglanmış haliyle
Büyük proteinler kılcal damarlardan geçemedikleri için kandaki sıvıların sızma eğilimini dengelerler. Bu yüzden albümin, kılcal damarlardan dokulara su ve suda çözünür maddelerin geçmesine neden olan kolloid osmotik basınç, veya
onkotik basıncı düzenleyen başlıca proteindir. Onkotik basıncın %70'i albümin tarafından karşılanır, bu yüzden albümin damarların içiyle dışındaki dokular arasındaki sıvının dengelenmesinde gereklidir. Kan protein seviyelerinin düşmesi halinde, örneğin idrara protein geçme (
proteinüri) veya kötü beslenmeden dolayı, dokularda su birikmesi, yani
ödem oluşur.
Albüminin en ilginç özelliği taşıyabildiği maddelerin çeşitliliğidir (aşağıdaki şekillere bakınız). Albümin, suda çözünürlükleri düşük olan yağ asitlerinin kandaki başlıca taşıyıcısıdır. Bunun yanı sıra, oksijen
serbest radikallerine bağlanarak bunları kontrol altına alır, ayrıca
bilirubin (
hem molekülünün yıkımı sırasında ortaya çıkar) gibi suda çözünmeyen bazı toksik metabolizma ürünlerine bağlanarak onları zararsız kılar. Albümin, bir kısmı yüksek konsantrasyonda zehirli olabilecek olan çeşitli metal iyonlarına da bağlanabilir. Pek çok fizyolojik süreçte yer alan
nitrik oksitin (NO) kandaki başlıca taşıyısı da gene albümindir. Bu madddelere bağlanması sayesinde albümin hem bu maddelerin kandaki konsantrasyonlarını düşük ve zararsız düzeylerde tutar, hem de onların ihtiyaç duyuldukları yerlere ulaşmalarını sağlar.
Albüminde uzun
yağ asidi moleküllerinin (oleik, linoleik, linolenik, arasidonik, palmitik ve miristik asit gibi) bağlanabildiği, ikisi sıkı, dördü gevşek olmak üzere altı bağlanma yeri vardır (yukarıdaki şekle bakınız). Bu yağ asitleri albümin tarafından hücrelere taşınıp oralarda kullanılırlar.
Yağ asitlerinin bağlandıkları yerlerden farklı olarak ayrıca küçük organik iyonların bağlanabildiği de iki yer vardır. Bunlardan biri küçük aromatik karboksilik asitleri tercih eder, öbürü negatif yük içeren çok halkalı bilesikleri tercih eder. Bu yerlerde
tiroid hormonu ve diğer
steroid hormonlar ve
bilirubin taşınabilir. Tedavi amaçla vücuda alınan çoğu ilaç da bir ölçüde buralarda albümine bağlanırlar.
Piridoksal (vitamin B6) da albümin tarafından taşınır.
Albümin, yukarida belirtilen bileşikler dışında çeşitli ağır metal iyonlarına da bağlanarak onların kandaki konsantrasyonunu kontrol eder. Albümin proteininde iki metal iyonu bağlanma yeri vardır ve bunlara
çinko,
bakır,
kadmiyum,
cıva,
altın,
gümüş ve
nikel dahil olmak üzere çeşitli iyonlar bağlanabilir.
Kalsiyum ve
magnezyum da albümine bağlandığından albümin bu iki iyonun kandaki konsantrasyonlarına etki edebilir.
Albüminin bir diğer özelliği de kan
pH'sini kısmen
tamponlayabilmesidir.
==Eksikliğinin nedenleri==
Vücutta su kaybı albüminin yükselmesine yol açar. Albümin azlığı ise çeşitli nedenlere bağlı olabilir, bu nedenler onun az üretilmesi veya hızlı kaybıyla ilişkili olarak iki gruba ayrılabilir.
Albüminin düşük üretimi, ileri derecede karaciğer bozuklukları (başlıca
siroz), amino asit absorpsiyonu bozuklukları ve yetersiz protein beslenmesinden kaynaklanabilir. Albümin karaciğerde üretildiği için serum albümin testi, karaciğer fonksiyonunu kontrol eden standart testlerden biridir.
Albüminin hızlı kayıp nedenleri arasında
böbrek bozuklukları gelir. Sağlıklı insanlarda albüminin büyüklüğü ve elektrik yükü, onun böbrek
glomerulusundan geçmesine engel olur.
Nefrotik sendrom, veya
diyabetik nefropati (kontrol edilmeyen şeker hastalıklarında rastalanan bir komplikasyon) gibi bazı böbrek hastalıklarında idrara albümin geçmesi haline, albüminin miktarına bağlı olarak, mikroalbümineri veya
albümineri denir. Düşük albüminin bir diğer nedeni de ciddi deri yanıklarıdır, çünkü
deri önemli bir albümin deposudur. Bazı ender
mutasyonlar da düşük albümine (
analbümineri) yol açabilir. Düşük albüminin sonucunda damarlardaki sıvı dokulara geçer ve
ödem oluşur.
Karaciğer üretebileceği albüminin normalde yarısını üretir. Albümin üretimi, hormonlar (
tiroid hormonu,
kortikosteroidler,
insülin ve
büyüme hormonu), kanın
osmotik basıncı ve
amino asit düzeyleri tarafından düzenlenir, ayrıca hastalık durumlarına da duyarlıdır. Albüminin vücuttaki yarı ömrü 19 gündür. Albümin yıkımının büyük bir kısmı
böbrekte olur; böbrek hücreleri tarafından alınıp
lisozomlarda küçük
peptitlere parçalanır, bu peptitler
idrarla atılır.
==Tıbbî kullanımı==
Kan plazması hayat kurtarıcı bir tedavi aracı olmasına rağmen elde edilmesi zor ve çabuk bozulan bir üründür. Plazmanın yararlı özelliklerine sahip olan, ve ondan daha kullanışlı plazma bölümleri bulmak için yapılan araştırmaların sonucunda, 1940'lı yıllarda
Edwin J. Cohn albüminin kan plazmasından saflaştırılma yöntemini icat etmiştir. Albümin belli durumlarda kan plazmasının yerini alabilen mükemmel bir madde olduğu görülmüştür. Başlıca kullanımı
travma, ameliyat, kan kaybı ve yanık tedavisinde kan hacminin arttırılması veya sabit tutulması içindir. Hastada kötü beslenme, susuzluk, kronik enfeksiyon, karaciğer veya böbrek bozuklukları durumunda da kullanılır. Ayrıca
aşıların bozulmasını engellemek için de albümin kullanılır. Cohn'un saflaştırma yönteminin keşfi ikinci Dünya Savaşına rastlamasından dolayı Amerikan devleti ilaç şirketlerinden bu yöntemi hızla ticarîleştirmelerini istemiştir. Günümüzde dünya çapında yılda 500 ton albümin üretilir.
==Klinik testler==
Albüminin, suda çözünürlüğü düşük olan organik iyonlara bağlanma özelliğinden yararlanılarak geliştirilmiş bir laboratuvar testinde, onun
Bromkresol mor (''Bromcresol purple'', BCP) gibi bir boyaya bağlanmasına bakılır. Albümin, düşük pH'de bu boyaya bağlandığı zaman boyanın rengi çok daha belirginleşir. Kanda albümin eksikliği veya fazlalığı bulunduğunda bu durum
serum protein elektroforez yöntemi ile ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmelidir.
İdrarda albüminin varlığı için çeşitli testler vardır. Bunlarda ya albümine özgül
monoklonal antikorlar veya
Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi kullanılır.
==Galeri==
Resim:albumin_myristate_1E7G.JPG|thumb|235px|left|Albüminin
miristik asite bağlanmış hali. M1-M5, miristik asit.
Resim:albumin_heme_myristate_1N5U.JPG|thumb|235px|left|Albüminin miristik asit ve
heme bağlanmış hali. H, hem; M1-M5, miristik asit. Resim:albumin_thyroxine_myristate_1HK4.JPG|thumb|235px|left|Albüminin miristik asit ve
tiroksine bağlanmış hali. T4, tiroksin; M1-M7, miristik asit.
Resim:Albumin_myristate_triiodobenzoate_1BKE.JPG|thumb|235px|left|Albüminin miristik asit ve
triiodobenzoik aside bağlanmış hali. TBA, triiodobenzoik asit; M1-M5, miristik asit.
Resim:Albumin_warfarin_myristate_1H9Z.JPG|thumb|235px|left|Albüminin miristik asit ve pıhtıönler
varfarine bağlanmış hali. W, varfarin; M1-M6, miristik asit.
Resim:albumin_myristate_halothane_1E7C.JPG|thumb|235px|left|Albüminin miristik asit ve genel anestetik
halotana bağlanmış hali. H1-H7, varfarin; M1-M5, miristik asit.
Linkler
http://www.albumin.org/ www.albumin.org (''İngilizce'')
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/dispomim.cgi?id=103600 Online inheritance of the Man Albüminle ilgili hastalıklar ve bunların genetik boyutları (''İngilizce'')
Protein data bank'ta insan serum albuminin yapısı http://160.114.99.91/astrojan/protein/pictures/albumin3.jpg ve http://www.rcsb.org/pdb/smartSubquery.do?smartSearchSubtype=TreeQuery&t=12&n=244
http://us.expasy.org/uniprot/P02768 Swis-Prot/TrEMBL veritabanında insan albumini hakkında bilgiler (''İngilizce'')
==Kaynakça==
İngilizce Vikipedi'de Albümin maddesi
http://mcdb.colorado.edu/courses/3280/chime/rsfre/ Serum Albumin - Tutorial (''İngilizce'')
http://arjournals.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev.me.26.020175.000515#article Regulation of Albumin Metabolism M A Rothschild, ÂM Oratz, and ÂS S Schreiber (1975) Annual reviews of Medicine Vol. 26: 91-104. (''İngilizce'')
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=cm.chapter.3167 Clinical Methods Third Edition Walker, H.K.; Hall, W.D.; Hurst, J.W.; editors Stoneham (MA): Butterworth Publishers; c1990 (''İngilizce'')
http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/1984.html Richard Bright'in hayatı (''İngilizce'')
http://www.biophysics.org/education/gray.pdf The Modern Concept of a Protein; A brief History of an Idea Richard D. Ludescher (''İngilizce'')
http://www.whale.to/v/bechamp_b.html The Blood and its Third Anatomical Element, by Antoine Bechamp 1912 (''İngilizce'')
http://www.clinchem.org/cgi/content/full/47/12/2166 Early Blood Chemistry in Britain and France Noel G. Coley (''İngilizce'')
http://ndt.oxfordjournals.org/cgi/reprint/18/7/1281 Milk or albumin? The history of proteinuria before Richard Bright, by J.S. Cameron Richard Bright'tan önce Proteinuria'nın tarihçesi. (''İngilizce'')
http://jap.physiology.org/cgi/content/full/86/4/1421 Albüminin tarafindan serum pH duzenlemesinin mekanizmasi (''İngilizce'')
http://www.nature.com/ki/journal/v65/n6/abs/4494512a.html Gudehithlu KP, Pegoraro AA, Dunea G, Arruda JA, Singh AK. ''Degradation of albumin by the renal proximal tubule cells and the subsequent fate of its fragments.'' Kidney Int. 2004 65:2113-22 (''İngilizce'')
Bu makale, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu
Vikipedi'deki Albumin maddesinden kopyalanmıştır. Bu makale,
GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında özgürce kullanılabilir.
