Thomas Alva Edison (11 Þubat 1847 – 18 Ekim 1931) 20.yüzyýl yaþamýný icatlarýyla büyük bir þekilde etkileyen Amerikalý mucit ve iþ adamýdýr. Bazý icatlarý tamamen orjinal olmamakla birlikte, eski icatlarýn geliþtirilmesi veya yönetimi altýnda çalýþan yüzlerce çalýþana aittir. Yinede Edison elinde bulundurduðu kendi adýný taþýyan 1,097 Amerikan patentiyle tarihteki en önemli ve en verimli mucitlerden biri olarak nitelendirilir. Patentlerinin çoðu Amerikan'nýn haricinde Almanya, Fransa ve Ý ...

Thomas Alva Edison

Thomas Alva Edison ( 11 Þubat 1847 – 18 Ekim 1931) 20. yüzyýl yaþamýný icatlarýyla büyük bir þekilde etkileyen Amerikalý mucit ve iþ adamýdýr. Bazý icatlarý tamamen orjinal olmamakla birlikte, eski icatlarýn geliþtirilmesi veya yönetimi altýnda çalýþan yüzlerce çalýþana aittir. Yinede Edison elinde bulundurduðu kendi adýný taþýyan 1,097 Amerikan patentiyle tarihteki en önemli ve en verimli mucitlerden biri olarak nitelendirilir. Patentlerinin çoðu Amerikan'nýn haricinde Almanya, Fransa ve Ýngiltere onaylarýnada sahiptir.

Yedi yaþýndayken ailesiyle birlikte Michigan'daki Port Huron'a yerleþen Thomas Alva Edison (1847-1931), ilköðrenimine burada baþladýysada yaklaþýk üç ay sonra algýlamasýnýn yavaþlýðý nedeniyle okuldan uzaklaþtýrýldý. Bundan sonraki üç yýl boyunca özel bir öðretmen tarafýndan eðitildi. Son derece meraklý ve yaratýcý kiþiliðe sahip bir çocuk olan Edison, 10 yaþýna geldiðinde kendisini fizik ve kimya kitaplarýna verdi.

Bu arada evlerinin kilerinde bir kimya laboratuvarý kurdu. Özellikle kimya deneylerine ve Volta kaplarýndan elektrik akýmý elde etmeye yönelik araþtýrmalara ilgi duydu; bir süre sonra kendi baþýna bir telgraf aleti yaptý ve Mors alfabesini öðrendi. O günlerde geçirdiði aðýr bir hastalýk sonucu kulaklarý aðýr iþitmeye baþladý.

Oniki yaþýna geldiðinde ailesine yardým etmek için Port Huron ile Detroit arasýnda çalýþan trende gazete satmaya baþlayan Edison, evlerindeki Laboratuvarýný trenin yük vagonuna taþýyarak, çalýþmalarýný burada sürdürdü.Bu dönemde Edison, Michael Faraday'ýn Experimental Research in Electricity adlý yapýtýný okudu ve derinden etkilendi. Bunun üzerine bir yandan Faraday'ýn deneylerini tekrarladý bir yandanda kendi deneylerine aðýrlýk vererek daha düzenli çalýþmaya ve notlar tutmaya baþladý. 1868'de kendine atölye kurdu. Ayný yýl geliþtirdiði elektrikli bir oy kayýt makinasýnýn patentini aldý. Aygýt oldukça ilgi topladý ama kimse tarafýndan satýn alýnmadý. tüm parasýný yitiren Edison borç içinde Boston'dan ayrýlarak New York'a yerleþti. Edison'un þansý altýn borsasýnýn düzenlenmesinde kullanýlan telgrafýn bozulmasý üzerine döndü. Borsa yetkililerinin istemi üzerine aygýtý ustaca tamir eden Edison, Western Union Telegraph company'den geliþtirilmekte olan telgraflý kayýt aygýtlarý üzerinde yetkinleþtirme çalýþmasý yapma önerisi aldý. Bunun üzerine bir arkadaþý ile birlikte Edison Universal Stock Printer mühendislik þirketini kurdu. Ve sattýðý patentlerle kýsa sürede önemlice bir servet edindi. Bu parayla New Jersey'deki Newark'ta bir imalathane kurarak telgraf ve telem aygýtlarý üretmeye baþladý. Bir süre sonra imalathanesini kapatarak New Jersey'deki Menlo Park'ta bir araþtýrma laboratuvarý kurdu ve tüm zamanýný yeni buluþlar yapmaya yönelik çalýþmalara ayýrdý.

1876'da Graham Bell'in geliþtirdiði konuþan telgraf üzerinde çalýþmaya baþladý. Aygýta karbondan bir iletici ekleyerek telefonu yetkinleþtirdi. Ses dalgalarýnýn dinamiði üzerine yaptýðý bu çalýþmalardan yararlanarak 1877'de sesi kaydedip yineleyebilen gramafonu geliþtirdi. Geniþ yanký uyandýran bu buluþu ününün uluslar arasý düzeyde yayýlmasýna neden oldu.

1878'de William Wallace'in yaptýðý 500 mum güçündeki ark lambasýndan etkilenen Edison, bundan daha güvenli olan ve daha ucuz bir yöntemle çalýþan yeni bir elektrik lambasýný geliþtirme çalýþmasýna giriþti. Bu amaçla açtýðý bir kampanyanýn yardýmýyla önde gelen iþadamlarýnýn parasal desteðini saðladý ve Edison Electric Light Company'yi kurdu. Oksijenle yanan elektrik arký yerine havasý boþaltýlmýþ bir ortamda ( vakum) ýþýk yayan ve düþük akýmla çalýþan bir ampul yapmayý tasarlýyordu. Bu amaçla 13 ay boyunca flaman olarak kullanabileceði bir metal tel yapmaya uðraþtý. Sonunda 21 Ekim 1879'da özel yüksek voltajlý elektrik üreteçlerinden elde ettiði akýmla çalýþan karbon flamanlý elektrik ampulünü halka tanýttý. Üç yýl sonra New York sokaklarý bu lambalarla aydýnlanacaktý.

1887'de Menlo Park'tan New Jersey'deki West Orange'a taþýnan Edison burada önceki laboratuvarlarýnýn on katý büyüklüðünde Edison Laboratuvarýný açtý. 1890'lara doðru uzun erimli iletime daha uygun olan alternatif akým geliþtirildi. Doðru akýmýn üstünlüðüne inanan Edison, bir kampanya baþlatarak kamuoyunu, yüksek gerilimli alternatif akým sistemlerinin son derece tehlikeli olduðu yolunda uyarmaya çalýþtý. 1892'de ise Edison General Electric Company'nin denetimini yitirdi.Ve þirketi General Electric Company ile birleþti.

Ýki kez evlenen Edison'un altý çocuðu oldu. Yaþamýnýn sonuna deðin yeni buluþlar yapmak için uðraþ verdi.

Edison

Bini aþkýn buluþ yapan, bu arada elektrik ampulünü fonografi ve film gösterme makinelerini geliþtiren Amerikalý mucittir. 7 yaþýndayken ailesi ile birlikte Michigan'daki Port Huron'a yerleþen Edison, ilk öðretimine burada baþladýysa da yaklaþýk üç ay sonra algýlamasýnýn yavaþlýðý nedeniyle okuldan uzaklaþtýrýldý. Bundan sonraki üç yýl boyunca özel öðretmenlerle eðitildi.

Son derece meraklý ve yaratýcý kiþiliðe sahip bir çocuk olan Edison, 10 yaþýna geldiðinde kendisini fizik ve kimya kitaplarýna verdi ve bu arada evlerinin kilerinde bir kimya laboratuvarý kurdu. Özellikle kimya deneylerine ve Volta kaplarýndan elektrik akýmý elde etmeyi yönelik araþtýrmalara ilgi duydu; bir süre sonra kendi baþýna bir telgraf aygýtý yaptý ve Mors alfabesini öðrendi.

O günlerde geçirdiði bir hastalýk nedeniyle kulaklarý aðýr iþitmeye baþladý. 1878'de William Wallace'ýn yaptýðý 500 mum gücündeki ark lambasýndan etkilenen Edison, bundan daha güvenli olan ve daha ucuz bir yötemle çalýþan yeni bir elektrik lambasýný geliþtirme çalýþmasýna giriþti. Bu amaçla açtýðý bir kampanyanýn yardýmýyla önde gelen iþadamlarýnýn parasal desteðini saðladý ve Edison Electric Light Company'yi kurdu.

Oksijenle yanan elektrik arký yerine, havasý boþaltýlmýþ bir ortamda ýþýk yayan ve düþük akýmla çalýþan bir ampul yapmayý tasarlýyordu. Bu amaçla, 14 ay boyunca filaman olarak kullanabileceði bir metal tel yapmaya uðraþtý .Sonunda 21 Ekim 1879'da, özel, yüksek gerilimli elektrik üreteçlerinden elde ettiði akýmla çalýþan, karbon filamanlý elektrik ampulünü halka tanýttý.

Sonraki yýllarýnda Edison, burada laboratuvarýnýn 10 katý kadar bir laboratuvar açtý. Ýki kez evlenen Edison'un 6 çocuðu oldu. Yaþamýnýn sonuna kadar yeni buluþlar yapmaya devam etti. Geriye çýðýr açýcý buluþlarýný yaný sýra, gözlemleriyle dolu 3.400 not defteri býraktý.

Keþifleri

Keþifleri kronolojik sýraya göre þöyledir: Remington hâline gelen daktilo, telgraf ve sinyal cihazý, tek hattan ayný anda çeþitli alýcýlara mesaj göndermeye yarayan quadruple telgraf vericisi, daha sonra kopya makinasý hâline gelen bir makina, elektrik lokomotifi, ampül, vanalý vites, 7 adet elektrik güç transmisyon patenti, demiryolu sinyal sistemi, cam yapým âleti (tabaka levhâ hâlinde) kinetogratik kamera(ilk hareketli kameranýn geliþmemiþ hâli), sun’î sýva, þarjlý galvanik piller, kompresörle kullanýlabilen boyalar, yapým malzemeleri, otomobil tahrik edici ve devamlý ikmâl edici sistemler, renklerin çeþitlerini görmek için geliþtirilmiþ metodlar, el fenerleri, transmiterler, alkalinli piller, radyo alýcýlarý, sentetik kauçuk vs.