Tasarruf Herhangi bir şeyi dilediği şekilde kullanma hakkı, kullanım yetkisi; para veya başka bir nesneyi hesaplı harcama, dikkatle kullanma; para biriktirmek; bir sanatı tam yetkiyle icra etme. Bunların yanı sıra idareli kullanma, sarfetme, tutumlu olma, harcamalarda israftan ve cimrilikten sakınıp orta yolu seçme anlamlarına da gelmektedir. Bir hakka doğrudan doğruya tesir eden muamele (tasarruf işlemi)dir. Bu işlemle bir hak, devredilir, sınırlanır veya bir külfete sokulur. Çoğunluk ...

Tasarruf Herhangi bir şeyi dilediği şekilde kullanma hakkı, kullanım yetkisi; para veya başka bir nesneyi hesaplı harcama, dikkatle kullanma; para biriktirmek; bir sanatı tam yetkiyle icra etme. Bunların yanı sıra idareli kullanma, sarfetme, tutumlu olma, harcamalarda israftan ve cimrilikten sakınıp orta yolu seçme anlamlarına da gelmektedir.

Bir hakka doğrudan doğruya tesir eden muamele (tasarruf işlemi)dir. Bu işlemle bir hak, devredilir, sınırlanır veya bir külfete sokulur. Çoğunlukla bir borcun ifası için yapılır. Satış işleminde, mülkiyetin devri satıcının borcudur. Bu borcun yerine getirilmesi, bir hakkın devriyle ilgili bir tasarruf işlemidir. İntifak hakkı kurma ise, bir hakkı sınırlayan bir tasarruf muamelesidir.

Tasarruf ehliyeti: Tasarruf işlemlerini yapabilmeyi ifade eder. Fiil ehliyetinin bir bölümü olup, onun içinde yer alır.

Tasarruf nisabı: Mahfuz hisseli mirasçı bırakarak ölen ve miras bırakan, ölüme bağlı bir tasarrufla, kendi terekesi üzerinde dilediği tasarrufu yapamaz. Terekesinin belli bir bölümü mahfuz hisseli mirasçıların olup, bu hisselerin dışındaki ve murisin istediği gibi tasarrufta bulunabileceği kısma, tasarruf nisabı denir. Bu nisabın aşılması halinde, mahfuz hisseleri tecavüze uğrayan, zarar gören mirasçılar tenkis isteğinde bulunurlar.

Tasarruf yetkisi: Herhangi bir hak veya ilişkiye doğrudan doğruya tesir edebilme iznidir. Tasarruf yetkisi bulunmadan yapılan bir işlem, sonradan yetkinin kazanılmasıyla geçerli olur. Malik olarak tasarruf yetkisine sahip olunduğu gibi, temsilci sıfatiyle başkasına ait bir mal üzerinde de tasarruf yetkisi kullanılabilir.

Tasarruf ehliyeti olan, tasarruf yetkisine sahip olmayabilir. Borçlu hacizli malları üzerinde, alacaklıdan izin almayan bir kişi, tasarruf yetkisine sahip olabilir. Mesela, mahdut ehliyetsiz, kendi mallarını azaltacak işlem yapamaz; fakat, başkasının malı üzerinde temsilci olarak tasarruf yetkisi kullanabilir.

Yüce dinimiz İslamiyet de her türlü iş ve hareketlerimizde ölçülü olarak orta yolu tutmamızı tavsiye etmektedir. Allahü teala İsra suresi 29. ayet-i kerimesinde mealen; “Elini boynuna bağlayıp cimri kesilme, büsbütün de (elini) açıp tutumsuz olma. Yoksa pişman olur, açıkta kalırsın.” buyurmaktadır. Hazret-i Muhammed sallallahü aleyhi ve sellem; “Zaman gelecek ki para olmadıkça ne din, ne de dünya hiçbiri muhafaza edilemiyecektir.” buyurdu. Buna göre hayatımız boyunca, her işimizde ölçülü olmak, dinimiz İslamın temel esaslarındandır. Aşırı hareket etmenin sonunda ortaya çıkan israf ve cimrilik, toplumu meydana getiren fertlerin dengesini bozar. Maddi yapıyı olduğu kadar, manevi yapıyı da zayıflatır. Birçok kavimler, milletler ve devletler bu yüzden helak olarak tarih sayfasından silinmişlerdir.

Çalışıp kazanamadığımız günlerde, beklenmeyen zaruri masrafların gerektiği hallerde, zor duruma düşmemek için tutumlu olmak ve tasarrufa riayet etmek zorundayız. Cafer-i Sadık rahmetullahi aleyh; “Sadece vererek rızkınızı çoğaltınız. Zekat vererek malınızı koruyunuz. İktisat eden ve tasarrufa riayet eden aldanmaz. Tedbirli ve düzenli yaşamak, geçimin yarısıdır. İnsanlarla iyi geçinmekse aklın yarısıdır.” buyurarak tasarruflu ve tutumlu olunmasını övmüştür.

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi