Resim:Stockholm.jpg|center|500px ...

center|500px Ýsveç`in baþkenti ve en büyük þehri olan Stockholm idarý olarakta Stockholm Þehri resmi adýyla Stokholm Bölgesi`ne baðlýdýr.

Tarihçesi

===Kökeni=== Baþkent olmasý münasebetiyle Hükümet, Parlamento ve devletin en yüksek temsilcisi Kral 16. Carl Gustaf`in þehridir. Yazýlý belgelerde Stokholm adýna ilk rastlama tarihi 1252 yýlýdýr. Etimolojik olarak; -holm = kütük -stock = adacýk, yaný kütükadaþý anlamýna gelmektedir. Þehir, Birger Jarl tarafýndan Ýsveç`i yabancý gemici akýmlarýndan ve en büyük þehir Sigtuna üzerinden yapýlan baskýnlardan korumak için kurulmuþtur. Yapýlan ilk bina Baltik deniziyle Mí¤laren gölü arasýndaki deniz trafiðini kontrol amacýyla yapýlmýþ olan kaledir. Takip eden 20 yýlda Magnus Ladulí¥þ tarafýndan geliþtirilen kent, 1270 yýlýnda kitaplara önemli bir ticaret þehri, 1289 yýlýnda ise Ýsveç`ýn en kalabalýk þehri olarak girmiþtir. 15. yüzyýlda ilk nüfus sayýmý yapýlmýþ ve þehrin 1100 ev ve 6000 nüfustan mürekkep olduðu anlaþýlmýþtýr. ===Kalmar Birliði=== 15. yüzyýlda bölge Danimarka idaresindeydi. Stockholm`un ticari ve stratejik önemi, Danimarka Kralliðinin Kalmar Birliði ile ulusal baðýmsýzlýk çatýþmalarý çýkmasýna sebebiyet verdi. Ýsveçli Sten Sture, Stokholm halkýnýn desteðiyle Danimarka Krali 1. Christian`a karþý büyük bir zafer kazandý. Torunu 2. Christian Stockholm`u geri almak için 1518`den 1520`ye kadar uðraþtý ve baþarýlý oldu. 8 Kasým 1520 günü tarihe Stokholm kan banyosu adýyla geçti. Ancak bu kanlý çatýþma daha büyük ayaklanmalara ve sonunda da Kalmar Birliði`nýn yýkýlmasýna neden oldu. ===Vasa Dönemi=== 1523`de Gustav Vasa`nin kendisini Kral ilan etmesi ve monarþinin düzenin yerleþmesiyle büyüme durmadan devam etti. 1600`e gelindiðinde nüfus 10,000`i bulmuþtu. ===17. Yüzyýl=== Ýsveç önemli bir Avrupa gücü olmaya bu yüzyýlda baþladý. 1610 dan 1680 e kadar nüfus 6 kat arttý. 1634 `te Ýsveç resmen ülkenin baþþehri ilan edildi. Ayný dönemde çýkartýlan bir yasayla , Stockholm`e yabancý ticaret tekeli, yaný Ýsveç ve Ýskandinav ülkelerinin , yabancý devletlerle yapma ayrýcalýðý verildi. Bu dönemde soylularýn oturduðu Þövelyeler Sarayý baþta olmak üzere en güzel saraylar inþa edildi. Kraliyet Sarayý da 18.yüzyýlda yapýldý. ===18. Yüzyýl=== 1713-1714 yýllarýnda Stokholm kara ölüm yaný veba salgýnýna maruz kaldý. Büyük Kuzey Savaþý ile 1721`de þehrin bir bölümü çok büyük zarar gördü, duraklama dönemine gýrýldý, ekonomik ilerleme durdu. Yine de Ýsveç`in politik merkezi olma görevini sürdürdü ve Kral 3. Gustav þehrin kültürel geliþiminin devamýný saðladý. Opera Binasý bu dönemde inþa edildi. ===19. Yüzyýl=== 19. yüzyýl baþýnda þehrin ekonomik alanda gerilemesi devam etti. Norrköping Ýsveç`ýn önde gelen üretim merkezlerinden biri olurken, Göteburg Kuzey Denizinin baþlýca ticari liman haline geldi. 19. yüzyýlýn ikinci yarýsýnda , Stockholm ekonomik üstünlügü ele geçirme yarýsýna hýz verdi. Yeni endüstriler doðdu, þehir tekrar bölgenin ana liman kenti oldu. Kultür ve sanatta atýlýmlar yaptý. Karolinska Enstitüsü gibi bilimsel merkezler kuruldu. ===20. Yüzyýl=== 20. yüzyýlýn ikinci yarýsýnda Stockholm; modern, teknik olarak ileri, etnik olarak çok renkli bir þehir görünümünü kazandý. 20. yüzyýl boyunca aðýr iþçilik gerektiren pek çok endüstri baþka bölgelere kayarken, Stokholm yüksek teknoloji ve servis aðýrlýklý bilim merkezi olarak geliþimine devam etti. Äžöç dalgasýyla beraber þehir daha da büyüdü , Tensta ve Sollentuna gibi yeni ve güzel mimarý bölgeler kuruldu. 1909 dan itibaren Liberallerle beraber Sosyal Demokratlar þehir meclisinde çoðunluðu ele geçirdi, 1923`te hükümet yeni binasýna taþýndý, 1967 de þehir Stockholm Ýdari Bölgesi`ne baðlý bir statü kazandý. ==Ýdari Yönetim== Þehir 18 idarý bölgeye ayrýlmýþtýr, gayriresmi olarak 3 bölge vardýr, Þehir Merkezi, Güney Stockholm ve Batý Stockholm. Þehir 14 adadan oluþmuþtur, Mí¤laren gölü takýmadalarý`nin Baltik Denizi ile birleþtiði noktadadýr. Þehir merkezi resmen þu üzerinde, Riddarfjí¤rden koyundadýr. ==Kültür== 12 üniversiteli þehir pek çok kültür enstitüsü, onlarca opera, bale, tiyatro binasý sahibidir. Drottningholm Sarayý ve Büyük Mezarlýk UNESCO Dünya Mirasidir. 1912 yýlýnda Yaz Olimpiyatlarý`na ev sahipliði yapan þehir, 1998 yýlýnda Avrupa Kültür Baþkenti ilan edilmiþtir. 1975 ve 2000 yýllarýnda da Erovizyon Þarký Yarýþmasýný organize etmiþtir. Alfred Nobel 1833 Stockholm doðumlu Nobel kimyager ve mühendisti. Nobelium elementine adýný veren ve dinamiti icat eden Nobel, muhteþem servetini Nobel Vakfý`nin kurulmasý için baðýþladý. Hiç bilinmeyen bir özellliði Nobel`in ayný zamanda yazar olmasýydý, Nemesis adlý tek tiyatro oyunu ölümünden sonra skandallarla dolu bir yapýt olarak deðerlendirilip yok edildi. Ancak 2003 yýlýnda bu oyunun bir kopyasý bulundu ve Ýsveç`te basýldý, bu oyun þimdiye kadar sadece Esperanto diline çevrildi. 1885 te Ýsveç-Norveç Bloðu , Paris`te Nobel þartnamesini imzaladý, vatanýna bakýlmadan herkese daðýtýlan bu ödül� Kimya, Edebiyat, Týp, Barýþ, Fizik ve Ekonomi olmak üzere her yýl 6 dalda verilmektedir. Stockholm þehri bu ödüllerin 5`inin verilme törenlerine ev sahipliði yapar, Ödüller Ekim ayýnda açýklanýr ve Aralýk ayýnda törenle sahiplerine verilir. :Mýklagord`un eþsiz prensi :Gördügünde geminin demir þeritlerinin parýltýsýný: :Yaklaþiyordu güzel gemiler :Þalýna salýna kentin sularýna Stockholm`lü ozan Bölverk tarafýndan 1034 yýlýnda Ýstanbul`a geliþi anlatan bir dörtlük Dýþ Linkler

http://www.sonbaski.com/stock.html Stockholm Fotoðraflarý

Linkler

{{AB baþkentleri}}

---

Bu makale, online kullanýcý topluluðu tarafýndan oluþturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nýn Türkçe versiyonu Vikipedi'deki Stokolm maddesinden kopyalanmýþtýr. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansý ilkeleri kapsamýnda özgürce kullanýlabilir.

Birleþmiþ Milletler Beratýnýn uluslararasý iþbirliðiyle ilgili 9. bölüm 57. maddesi uyarýnca kurulmuþ “Eðitim, Bilim ve Kültür Teþkilâtý”nýn (United Nations Edurational, Scientific and Cultural Organisation) kýsaltýlmýþ ismi. 14 Aralýk 1946’da kurulmuþtur. Teþkilât çalýþmalarý hakkýnda BM’ye rapor verir ve buradan teknik yardým görür. Ancak kendi organlarý, bütçesi ve diðer statüleri bakýmýndan tamâmen baðýmsýzdýr. Bütün BM üyeleri devletler ayný zamanda UNESCO’nun da üyesi olabilirler.
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.