```Ses bilimi```, (fonoloji) belirli dil seslerini (fonemler) inceleyen bir bilim dalıdır. Ses bilimi dil içindeki seslerin işlevlerini inceler. Konuşma seslerinin eklemlenmesi (articulatory), nakli (transport), alınması (receival) ile ilgili bir bilim dalıdır. Fonetiğin bu üç çalışma alanına karşılık gelen üç branşı vardır: eklemleme (articulatory), akustik ve işitim fonetiği (auditory phonetics). Fonolojiye zıt olarak, fonetik konuşma seslerinin fizikî yönüyle ilgilenir. Ko ...
Ses bilimi (fonoloji) belirli dil seslerini (fonemler) inceleyen bir
bilim dalıdır. Ses bilimi
Bilim (Os. İlim, Mâlumât,. Vukûf, Mârifet, İlmî müdevven, Fen; Fr., İng. Science, Al. Wissen, Wissenschaft; İt. Scienza) Yöntemli bilgi... Önceleri bilgi terimiyle eşanlamda kullanılan bilim terimi, günümüzde olayların yasalarını bulmak amacını güden araştırmaları dile getirmektedir. Bilim, yöntemle elde edilen ve pratikle doğrulanan bilgidir. Bu yüzden de idealizmle bağdaşamaz, çünkü idealist bilgi pratikle doğrulanamaz.
...Detaylı bilgi için linke tıklayınız.
dil içindeki seslerin
Dil, insanlar arasında iletişimi sağlayan sesli ya da yazılı simgeler sistemi. Dil simgelerine "gösterge" adı verilir. Bu göstergeler, saymaca bir nitelik taşır; anlamlan doğal bir bağlantıdan kaynaklanmayıp toplumsal bir anlaşmadan, bireyler arasında üstü kapalı bir uzlaşmadan doğar. Bu tanıma göre dil, yalnızca insan toplumlarında bulunan bir yetenektir. Hayvan türleri de sesler ve beden hareketlerinin yardımıyla birbirleriyle iletişim kurar, hatta birçokları bir noktaya kadar insan dil
...Detaylı bilgi için linke tıklayınız.
işlevlerini inceler. Konuşma seslerinin eklemlenmesi (articulatory), nakli (transport), alınması (receival) ile ilgili bir bilim dalıdır. Fonetiğin bu üç çalışma alanına karşılık gelen üç branşı vardır: eklemleme (articulatory),
Function
...Detaylı bilgi için linke tıklayınız.
akustik ve işitim fonetiği (auditory phonetics).
...Detaylı bilgi için linke tıklayınız.
Fonolojiye zıt olarak, fonetik konuşma seslerinin fizikî yönüyle ilgilenir. Konuşma seslerinin tam bir
transkripsiyonunu vermek için, birkaç özel alfabe vardır. Bu alfabelerden en çok kullanılanı bu metinde bulacağınız alfabe olan IPA`dır.
Sesbilim, dilin seslerini, dilsel iletişim dizgesindeki işlevleri açısından inceleyen bilim dalıdır. Sesbirim ve bürünbilim gibi soyut birimlerin incelenmesi üzerine kuruludur. F. de Saussure, J. Baudouin de Courtenay gibi araştırmacılardan esinlenen Prag Dilbilim çevresinde oluşmuştur.
==Alanları==
Sesbilimde,
sesbilgisi gibi, kendi içinde birçok alana ayrılır. Bu alanlararı aşağıdaki biçimde gösterebiliriz:
Genel sesbilim
Bu bilimin inceleme alanı oldukça geniştir. Sadece bir dilin sesbilimsel dizgesini değil, bütün dillerin sesbilimsel dizgelerini ve bunların işleyiş kurallarını incelemeyi amaç edinir.
Karşılaştırmalı sesbilim
Bir ya da birçok dilin sesbilimsel dizgelerini birbiriyle karşılaştırarak bunlar arasındaki farklılıkları ve benzerlikleri ortaya koymayı amaçlar. Bu bilimin elde etmiş olduğu bulgular çeşitli amaçlar için uygulanabilir.
Eşsüremli
Kısaca tanımlamak gerekirse, bir dilin sesbilimsel düzgesindeki evrimi göz önünde bulundurmadan, sadece bu dilin belli bir döneminde yer alan sesbilimsel dizgesini bir bütün olarak alır.
Artsürmeli sesbilim
Eşsüremeli sesbilim aksine, sesbilimsel dizgelerin evrimini, bir dil durumundan öbürüne geçişte ortaya çıkan değişimleri ortaya çıkarmaya çalışır.
==Sesbilim Abecesi==
===Ünlüler===
IPA Internatioanl Phonetic Association anlamı taşımaktadır
harf
IPA
özellikleri (çene, dudak biçimi, dilin devinimi)
örnek
a
A
geniş, düz, arkadil
anı íˆAn1
a
geniş, düz, öndil
laf íˆlaf
e
e
geniş, düz, öndil (kapalı)
elma elíˆmA
E
geniş, düz, öndil (açık)
dere deíˆrE
ı
1
dar, düz, arkadil
ısı 1íˆs1
i
i
dar, düz, öndil (açık)
iğde ií¹íˆdE
I
dar, düz, öndil (kapalı)
simit sIíˆmIt
o
Â
geniş, yuvarlak, arkadil (açık)
soru sÂíˆRu
o
geniş, yuvarlak, arkadil (kapalı)
oğlak oí¹íˆlAk
ö
¿
geniş, yuvarlak, öndil (açık)
örtü ¿RíˆtY
O
geniş, yuvarlak, öndil (kapalı)
öğren Oí¹íˆREn
u
U
dar, yuvarlak, arkadil (açık)
kulak kUíˆlAk
u
dar, yuvarlak, arkadil (kapalı)
uğur uí¹í„
ü
y
dar, yuvarlak, öndil (açık)
ümit YíˆmIt
Y
dar, yuvarlak, öndil (kapalı)
düğme dyí¹íˆmE
===Ünsüzler===
harf
IPA
özellikleri (titreşim, çıkış biçimi, yeri)
örnek
b
b
ötümlü, patlamalı, çiftdudak
balık bAíˆl1k
c
dZ
ötümlü, sürtünücü, dil-öndamak
cam íˆdZAm
ç
tS
ötümsüz, sürtünücü, dil-öndamak
seçim seíˆtSIm
d
d
ötümlü, patlamalı, dilucu-dişardı
dededeíˆdE
f
f
ötümsüz, sürtünücü, dudak-diş
firmaíˆfIRmA
g
g
ötümlü, patlamalı, dil-artdamak
karga kARíˆgA
j
ötümlü, patlamalı, dil-artdamak (ön)
genç íˆjEntS
h
h
ötümsüz, sürtünücü, gırtlak
hasta hAsíˆtA
j
Z
ötümlü, sürtünücü, dil-öndamak
müjde mYZíˆdE
k
k
ötümsüz, patlamalı, dil-artdamak
akıl Aíˆk1l
c
ötümsüz, patlamalı,dil-artdamak (ön)
kedi ceíˆdI
l
l
ötümlü, yandaralma, dilucu-öndamak
kul íˆkUl
l
ötümlü, yandaralma, dilu.-öndamak (ön)
lale lAí¹íˆlE
m
m
ötümlü, genizsi, çiftdudak
damíˆdAm
n
n
ötümlü, genizsi, dilucu-dişeti
anı íˆAn1
N
ötümlü, genizsi, dil-artdamak
süngü sYNíˆjY
p
p
ötümsüz, patlamalı, çiftdudak
ip íˆIp
r
r
ötümlü, çokçarpmalı, dilucu-dişeti
raf íˆrAf
R
ötümlü, tekçarpmalı, dilucu-dişeti
ırmak 1RíˆmAk
í„
ötümlü, sürtünücü, dilucu-dişeti
bir íˆbIí„
s
s
ötümsüz, sürtünücü, dilucu-dişeti
ses íˆsEs
ş
S
ötümsüz, sürtünücü, dil-öndamak
aşı íˆAS1
t
t
ötümsüz, patlamalı, dilucu-dişardı
ütü YíˆtY
v
v
ötümlü, sürtünücü, dudak-diş
var íˆvAí„
V
ötümlü, sürtünücü yarı ünlü
tavuk tAíˆVUk
y
j
ötümlü, dil-öndamak yarı ünlü
yat íˆjAt
z
z
ötümlü, sürtünücü, dilucu-dişeti
azık Aíˆz1k
½
ötümsüz, sürtünücü, dilucu-dişeti
yoz íˆj½
dil-taslak
Bu makale, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu
Vikipedi'deki Sesbilim maddesinden kopyalanmıştır. Bu makale,
GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında özgürce kullanılabilir.
Lütfen dikkat: Bu sayfada kırmızı ile linklenen ve iki çizgi ile altı çizilen linkler reklamdır. Bu linklere tıklanıldığında başka bir siteye yönlenirsiniz.