Roman (edebiyat) hakkýnda bilgi

D iðer anlamý|Roman (anlam ayrým) Roman insanýn veya çevrenin karakterlerini, göreneklerini inceleyen, serüvenlerini anlatan, duygu ve tutkularýný çözümleyen, kurmaca veya gerçek olaylara dayanan uzun edebî türe ve bu türde yazýlmýþ eserlere denir. Türkçe'ye Fransýzca'dan geçmiþtir. Roman belli bir tarihsel ya da coðrafi çevre içindeki belli bir kiþi ya da bir grup insanýn baþýndan geçenleri, bu insan ya da insanlarýn iç ve dýþ yaþantýlarýný belli bir kronolojik, mantýksal, duygusal ya da sanatsal iliþkiyi gözeterek öyküleyen ve belli bir uzunluðu aþan anlatýlar için kullanýlan edebi terimdir. Edebi türler içinde en yenisidir. Çünkü matbaanýn bulunmasý ve kentsoylu bir okur kitlesinin ortaya çýkmasýndan sonra geliþmiþtir. Tanýmlanmasý zor bir edebi türdür. Geliþmesini tamamlamamýþ tek türdür denebilir. Roman düzyazýyla yazýlýr. Anlatýlan olaylar kahramanlýk öyküleri deðil, sýradan insanlarýn günlük yaþantýlarýdýr. Anlatýlan olaylar, saraylar ve savaþ alanlarý gibi destansý mekanlarda deðil, sokaklar, evler, meyhaneler gibi sýradan mekanlarda geçer. Kullanýlan dil, nazým türlerinde olduðu gibi aðdalý deðil günlük ve sýradandýr. Roman tarihe en baðlý edebiyat türüdür. Toplumsal, politik olaylar geliþmelerle de yakýn iliþkidedir. Roman, felsefe ve sanattan boþ inançlarý kovmak ve bunlarýn yerine akýl ve gerçeði geçirmek isteyen bir kültürel dönüþümün ürünüdür. Bu nedenle toplumlarýn geliþimine, yani tarihe kopmaz biçimde baðlýdýr. Ýnsaný, öncelikle toplumsal ve tarihsel bir varlýk olarak konu alan ilk sanat türüdür. ==Roman Türleri== Romanlar: konu, üslup, yazýldýðý dönem bakýmýndan çeþitli türlere ayrýlabilir. Üslup bakýmýndan "romantik roman", "gerçekçi roman", "doðalcý roman", "estetik roman", "izlenimci roman", "dýþavurumcu roman", "yeni roman" türleri sayýlabilir. ===Üslup Bakýmýndan=== ====Romantik Roman==== Kiþilerin duygularýný, arzularýný,hislerini, düþüncelerini yalnýzca kendilerine ait, içten gelen doðal ve gerçek olgular gibi görür. Örneðin Sir Walter Scott'un tarihsel romanlarý, Jean-Jacques Rousseau'nun eserleri ve Goethe'nin ''Genç Werther'in Acýlarý'' romaný gibi. ====Gerçekçi Roman==== Romantik romandan ayrý olarak kuru ve kuþkucu bir anlatým ve düþünce yapýsý taþýr. Balzac ve Stendhal'in romanlarý bu üsluptadýr. ====Doðalcý Roman==== Üslup bakýmýndan gerçekçi romana benzer. Olanýn olduðu gibi yazýlmasýný öngörür. Emile Zola ve Robin Sharma ve Guy de Maupassant romanlarý doðalcý romanlardýr. ====Estetik Roman

Belli biçim ve anlatým kaygýlarý ile yazýlmýþ romanlardýr. Gustave Flaubert estetik romanýn en önemli yazarýdýr. ====Ýzlenimci Roman

Diðer üsluplardan ayrý olarak eþyanýn ve dýþ olaylarýn kendi nesnel gerçeklikleriyle insanlarýn bunlarý algýlama biçimleri arasýndaki farklarý ortaya çýkarmaya yönelir. Yani dýþ gerçeklerden çok, duyu ve duygulara, iç yaþantýnýn betimlenmesine öncelik verir. Ford Madox Ford'un romanlarý izlenimciliðin en sistemli ürünleridir. ====Dýþavurumcu Roman==== 20. yüzyýlda ortaya çýkmýþtýr. Dýþavurumculuk toplumsal kimliklerin reddedilmesi ve insan yaþamýný belirleyen toplum karþýtý ya da uygarlýk karþýtý güçlerin öne çýkarýlmasýyla belirlenir. Dostoyevski, Franz Kafka, Samuel Beckett ve Bertold Brecht'in romanlarý bu türün örneklerindendir. ====Yeni Roman==== Aslýnda dýþavurumculuðun izlerini taþýr. Özellikle 1930 sonrasýnda ilk örnekleri görülmeye baþlandý. Kendisinden önceki akýmlardan hiçbirine benzemeyen, yazma deneyini, hatta romanýn olanaksýzlýðýný romanýn asýl konusu haline getiren romanlardýr. Yeni roman, yazma eyleminin kendisini sorgulamaya yönelir. Alain Robbe-Grillet, Michel Butor, Claude Simon, Philippe Soller, Julio Cortazar gibi yazarlar bunu denemiþlerdir. ===Konu Bakýmýndan=== Konusu bakýmýndan roman "tarihsel roman pikaresk roman duygusal roman, gotik roman, ruhbilimsel roman, töre romaný, oluþum romaný" türlerine ayrýlýr. ====Tarihsel Roman==== Uzak bir geçmiþte yaþanan olaylarý konu alýr. Ama tarihten daha derinlerde yatan insanla ilgili daha evresel bir gerçeði araþtýrmak amacýyla da yazýlmýþ olabililer. Tarihi romanlarýn örnekleri arasýnda Walter Scott'un romanlarýný, Tolstoy'un Savaþ ve Barýþ'ýný, Stendhal'in Parma Manastýrý'ný sayabiliriz. Bu türün önemli örnekleri arasýnda Lesage'nin Gil Blas de Santilane'ýn Serüvenleri, Defoe'nun Talihli Metres'i, Thomas Mann'ýn Dolandýrýcý Felix Krull'un Ýtiraflarý'ný sayabiliriz. ====Duygusal Roman==== Ýnsanýn duygusal yaþamýný yüksek ve özenli bir üslupla betimleyen romanlardýr. Bazen bu türde yazarýn kendi duygularýyla, okurun duygularýný sömürmesi ön plana çýkar. Laurence Sterne'in Fransa ve Ýtalya'da Hissi Seyahat adlý eseri, Rousseau'nun romanlarý, Madame de La Fayette'in Prenses de Cleves adlý romaný bu türe örnek gösterilebilir. ====Gothik Roman==== Gothik roman, Ýngiliz ve Amerikan romancýlýðýna özgü bir türdür. 18. yüzyýlýn akýlcýlýðýna karþý çýkan bir türdür. Karanlýk, korkutucu, çýlgýnlýklarla dolu bir ortamda geçen kanlý, þeytani, büyülü olaylarý konu alýr.Gothik romanýn günümüzdeki uzantýlarý bilimkurgu ve fantastik roman olarak gösterilebilir. örneðin harry potter serisi gibi... ====Ruhbilimsel roman==== Kiþilerin ruhsal durumlarýný ayrýntýlarýyla çözümlemeye çalýþan romanlardýr. Daha serinkanlý ve denetimli oluþuyla duygusal romandan ayrýlýr. Abbe Prevost'un Manon Lescaut adlý eseriyle Fransýz edebiyatýnda açýlan psikolojik roman çýðýrý diðer ülke romancýlarýný da etkilemiþtir. Paul Bourget'in romanlarý da bu türe örnektir. Türkiye'den Peyami Safa'nýn 9. Hariciye Koðuþu buna örnektir.

Ayrýca bakýnýz

Türk edebiyatýnda roman edebiyat türleri

---

Bu makale, online kullanýcý topluluðu tarafýndan oluþturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nýn Türkçe versiyonu Vikipedi'deki Roman (edebiyat) maddesinden kopyalanmýþtýr. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansý ilkeleri kapsamýnda özgürce kullanýlabilir.