Put kendisine ibadet edilen, secde edilen her şey; heykel, resim. Putlar; taş, kil, alçı, tunç gibi maddelerden kalıba dökülerek, yoğrulup pişirilerek ve yontularak insan, hayvan vs. şekillerde yapılırdı. Arkeologlar, Mezopotamya'daki kazılarda M.Ö. 3000 senesinde yapılan putlar bulmuşlardır. Bunlar pişmiş topraktan veya taştan yapılmış küçük, kaba heykellerdir. Çoğunlukla kadın heykelcikleri olan bu putların üzeri çeşitli şekillerde süslüydü. Susa'da ve İndus Vadisine kadar uzanan böl ...

Put kendisine ibadet edilen, secde edilen her şey; heykel, resim. Putlar; taş, kil, alçı, tunç gibi maddelerden kalıba dökülerek, yoğrulup pişirilerek ve yontularak insan, hayvan vs. şekillerde yapılırdı.

Arkeologlar, Mezopotamya'daki kazılarda M.Ö. 3000 senesinde yapılan putlar bulmuşlardır. Bunlar pişmiş topraktan veya taştan yapılmış küçük, kaba heykellerdir. Çoğunlukla kadın heykelcikleri olan bu putların üzeri çeşitli şekillerde süslüydü. Susa'da ve İndus Vadisine kadar uzanan bölgelerde pekçok put bulunmuştur.

İslamiyet başladığı zaman, Kabe'de 360 put vardı. Kısacası insan dünyayı asıl yaratan tek ve sonsuz Allah'a kendi başına bir türlü erişemedi. Bugün bile güneşe ve ateşe tapanlar vardır. Bunlara şaşmamalıdır. Çünkü, rehbersiz, karanlıkta doğru yol bulunamaz. Kur'an-ı kerimde mealen; “Biz, Peygamber göndererek bildirmeden önce azab yapıcı değiliz.” (İsra suresi: 15) buyrulmaktadır. Peygamber İdris aleyhisselam diri olarak Cennete çıkarılınca, onu çok sevenler ayrılık acısına dayanamadı. Resmini yapıp seyrettiler. Daha sonra gelenler, bu resimleri tanrı sandı. Çeşitli heykeller de yapılıp tapıldı. Böylece putperestlik meydana çıktı.

Peygamberimizden (SAV) bin sene önce, Hicaz'daki Huza'a hükumetinin reisi olan Amr bin Luhay, puta tapınma inancını Şam'dan Mekke'ye getirdi. Hazret-i İbrahim'in bildirdiği hak din olan Hanif dinindeki Hicazlılar arasında puta tapma yayıldı.

Putlara yapıldıkları madde ve şekillerine göre şu isimler verilmiştir:

Sanem: Odundan, altın ve gümüşten yapılmış insan heykeline denir.

Vesen: Taştan yapılan insan heykeline denir.

Timsal: Yalnız canlı resimlerine denir.

Suret, tasvir: Kumaşa, duvara ve başka yerlere yapılan resimlere denir. Bunlara tapanlara putperest veya müşrik denir (Bkz. Müşrik, Heykel ve Heykelcilik).

Mekke, Müslümanlar tarafından fethedildiği gün, Kabe'de bulunan 360 kadar putun hepsi Peygamber efendimizin emri üzerine kırıldı, imha edildi.

İslamiyet, güzel sanatlarla uğraşmayı ve onda ilerlemeyi önlememiştir. Sadece heykelciliği yasaklamıştır. İslam sanat tarihini inceleyenler dünyada eşine rastlanmayacak sanat şaheserlerinin meydana getirildiğini görmektedir. Selçuklularda ve Özellikle Osmanlılarda güzel sanatların her çeşidinde, mesela cami, kervansaray, medrese, hamam, köprü mimarisi, çini süsleme, taş üzerine oyma, yazı ve arabesk motifler, hat (yazma) ve tezyinat (süsleme) gibi kollarında harika eserler yapmışlardır. Atalarımız, bugünün insanlarının kağıt üzerine çizmekten aciz kaldıkları yazı ve motifleri taşlar üzerine dantel gibi işlemişlerdir. Sanat ehli olanlar, bu eserleri günlerce seyretmekten zevk almaktadır.

Put ve putperestlik hakkında çok ayet-i kerime ve hadis-i şerif vardır. Bunlardan bazılarının mealleri şunlardır:

Bu putlar, ne o tapınanlara, ne de kendi nefislerine yardım etmeye güç yetiremezler. (A'raf suresi: 192)

Hayır, zannettikleri gibi değil. O putlar, yarın onların ibadetlerini inkar edecekler ve aleyhlerine düşman olacaklar. (Meryem suresi: 82)

Putların onlara yardıma güçleri yetmez. Onlar, putları muhafaza için hazırlanmış askerlerdir. (Yasin suresi: 75)

Ey Resulüm (müşriklere, Allahü tealaya ortak koşanlara) de ki: “Allah'tan başka ibadet etmekte olduğunuz putlarınız yeryüzünde neyi yaratmıştır? Bana haber verin, gösterin bakalım. Yoksa göklerin yaratılmasında Allahü teala ile ortaklıkları mı var? Yahud onlara bir kitap vermişiz de ondan (lehlerine) bir delil üzerinde mi bulunuyorlar? O zalimler birbirlerine, aldatmakdan başka vaadde bulunmazlar. (Fatır suresi: 40)

Peygamber efendimiz de bir hadis-i şerifte buyurdu ki:

Putları, tapılan heykelleri kırmak için ve akrabaya iyilik etmek için gönderildim.

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi