Paganizm, (zaman zaman Türkçe putperestlik sözcüğü de geniş bir şekilde aynı anlamda kullanılır) akide (yani dini esas) anlamında monoteizmden uzak olan ve çok farklı uygulama ve ibadetler içeren dinleri kapsayan geniş bir din bilimleri terimidir. Ayrıca yoğun bir kutsal sembolizm vardır ve bu çoğunda kendisini puta tapım yani daha belirli anlamıyla putperestlik olarak göstermiştir. Paganizm, özellikle İbrahimi Dinler tarafından İbrahimi Dinler dışındaki dinleri tanımlamakta kullan ...

Paganizm, (zaman zaman Türkçe putperestlik sözcüğü de geniş bir şekilde aynı anlamda kullanılır) akide (yani dini esas) anlamında monoteizmden uzak olan ve çok farklı uygulama ve ibadetler içeren dinleri kapsayan geniş bir din bilimleri terimidir. Ayrıca yoğun bir kutsal sembolizm vardır ve bu çoğunda kendisini puta tapım yani daha belirli anlamıyla putperestlik olarak göstermiştir. Paganizm, özellikle İbrahimi Dinler tarafından İbrahimi Dinler dışındaki dinleri tanımlamakta kullanılır.

Bu maddede bir dini yapı olarak paganizm anlatılmış zaman zaman daha Türkçe bir karşılık olarak putperestlik de kullanılmıştır.

tanrının dünyadan ayrı ve tek olduğuna inanma. en büyük tektanrıcı sistemler yahudilik, hıristiyanlık ve islam olmakla birlikte pek çok dinde tektanrıcı öğelere rastlanır.
...Detaylı bilgi için linke tıklayınız.

Putperestlik kavramının daha özel ve dar anlamı için lütfen

...Detaylı bilgi için linke tıklayınız.

putperestlik maddesine göz atınız.

Bu terim fazlasıyla geniş olduğundan ve tanımları muğlak olduğundan çoğu kez bu başlık altında incelenebilecek bir din tanımlanırken daha belirli isimler tercih edilir, politeizm, şamanizm veya animizm gibi. Batı dillerinde putperestlik anlamını taşıyan terim, Latince ''paganus'' ("kırsal") sözcüğünden türemiş olan ''paganizm''dir. Özellikle Hristiyanlıkta paganizm terimi, İbrahimi Dinlerin dışında kalan ruhani veya dini öğreti ve doğa dinlerinin uygulama ve geleneklerini genel anlamda kapsar. Bu açıdan, paganizme (putperestliğe) mensup kişi için kullanılabilecek ''pagan'' veya daha Türkçe bir tabirler ''putperest'', İslam terminolojisindeki ''müşrik'' yani "Tanrı'dan başkasına tapan" terimine denktir. İslam terminolojisinde müşrik kullanılırken, özellikle Hristiyanlıkta ''pagan'' terimi kullanılır.

Etimolojisi ve Etimolojik Tanımı

''Putperestlik'' terimi Farsça ''put'' sözcüğüne dayanan bir Türkçe sözcüktür ve Türk Dil Kurumu'na göre ''puta tapma durumu, fetişizm''{{ref|1}} olarak açıklanabilir. Farsça kökenli ''put'' sözcüğü yine TDK tanımıyla ''Bazı ilkel toplumlarda doğaüstü güç ve etkisi olduğuna inanılan canlı veya cansız nesne, tapıncak, sanem, fetiş''tir{{ref|2}}.

Batı dilleri kökenli ve eş anlamlı ''paganizm'' ve ''pagan'' ise Latince ''paganus'' yani "kırsal" sözcüğünden türemiştir. Özellikle ''köylü'' Erken dönemlerden beri Hristiyanlık, kırsal kesimlerden ziyade şehirlerde yayılmıştı. Böylece kısa bir süre içinde ''Hristiyan olmayan kişi'' ile ''köylü'' neredeyse eş anlamlı hale geldi ve modern anlamda kullanılan ''pagan'' terimi ortaya çıktı.{{ref|3}}

''Pagan'' sözcüğünün kullanımı birçok Batı dilinde çok eski zamanlardan beri var olsa da, ''paganizm'' sözcüğünün kullanımı daha yenidir. Örneğin İngilizce'de ''pagan'' sözcüğüne 14. yüzyılda rastlanırken, ''paganizm'' sözcüğüne 17. yüzyıldan önce rastlanmamıştır. TDK ''paganizm'' sözcüğünü bir sosyoloji terimi olarak ''çok tanrıcılık''{{ref|4}} anlamına sahip biçimde tanımlasa da, Türkçe yapılmış dini çalışmalarda çok tanrıcılık karşılığı olarak paganizmden ziyade politeizm tercih edilmekte paganizm putperestliğin karşılığı olarak yer almaktadır. Yine TDK ''pagan'' sözcüğünü ''çok tanrılı dinden olan (kimse), payen''{{ref|5}} olarak tanımlar.

Terminoloji

Pagan veya putperest sözcükleri, tarihsel planda, monoteistik dinlerin (Musevilik, Hristiyanlık ve İslam gibi) inananları tarafından, kendi inançlarına mensup olmayan bir kişiyi tanımlayan aşağılayıcı bir sözcük olarak kullanılmıştır. Paganizm aynı zamanda dinin yokluğunu da tanımlamakta kullanılır ki bu kullanımda kastedilen '' ateizm''dir.

Paganizm genellikle antik çağlardaki dinleri, özellikle de Yunan mitolojisi ve Roma dinini, tanımlamakta kullanılmıştır.

Pagan veya Putperest Sınıflandırması

Isaac Bonewits tarafından yapılmış ''pagan'' tasnifi{{ref|6}}:

Paleo-Paganizm: "Neopaganizm" teriminin karşıtı olan bir retronim, diğer kültürler tarafından müdaheleye maruz kalmamış pagan kültürlerini tanımlamakta kullanılmaktadır. Bu terim Hinduizm, Şinto, göç öncesi Germen paganizmi, Kelt politeizmi, Yunan ve Roma dinleri.

Mezo-Paganizm: Monoteistik, dualistik veya teistik olmayan dünya görüşleri, inanç veya öğretilerden etkilenmiş olsa da dini uygulamalar açısından bağımsızlığını korumuş pagan kültürlerini tanımlar. Buna Amerikan yerlileri, Avustralya aborijinleri, Farmasonluk, Teosofi ve Sihizm vb. dahildir.

Neo-Paganizm: Modern insanlar tarafından çoğunlukla doğa ile (insanlık ve yaşam arasında) yeniden sıkı bir bağ kurmak temelinden yola çıkan, doğal, Hristiyanlık öncesi veya diğer doğa temelli ruhani öğreti ve inançların yeniden canlandırılmaya çalışılması. Bu tanıma Slavianstvo, Neo-Druidism ve Vika ( Wicca) dahildir.

Putperest (Pagan) Dinler

Germen paganizmi

İskandinav paganizmi

Asatru

Doğu Alplerde paganizm

Kelt politeizmi

Antik Yunan dini

Antik Roma dini

Fin paganizmi

Antik Yakın Doğu paganizmi

Mezopotamya mitolojisi

Kenan paganizmi

Fenike mitolojisi

Kartaca mitolojisi

Hitit mitolojisi

Nabat mitolojisi

Mısır mitolojisi

Arap mitolojisi

Notlar

{{not|1}} http://tdk.org.tr/tdksozluk/sozbul.ASP?kelime=putperestlik TDK Güncel Türkçe Sözlük, ''putperestlik''

{{not|2}} http://tdk.org.tr/tdksozluk/sozbul.ASP?KELIME=put TDK Güncel Türkçe Sözlük, ''put''

{{not|3}} http://dictionary.oed.com/ Oxford English Dictionary, (online) 2nd Edition (1989), post-klasik Latince ''paganus'' sözcüğünün "Hristiyan olmayan" anlamında kullanımının semantik gelişimi belirsizdir. Zamansal süreçte tartışmalıdır fakat 4. yüzyıl olabilir. Daha erken bir önek Tertullian'da, De Corona Militis xi, bulunur; "''Apud hunc sc. Christum tam miles est paganus fidelis quam paganus est miles infidelis,''" fakat burada ''paganus'' sözcüğü ''Hristiyan olmayan'' yerine ''sivil'' anlamında da kullanılmış olabilir.

{{not|4}} http://tdk.org.tr/tdksozluk/sozbul.ASP?KELIME=paganizm TDK Güncel Türkçe Sözlük, ''paganizm''

{{not|5}} http://tdk.org.tr/tdksozluk/sozbul.ASP?KELIME=pagan TDK Güncel Türkçe Sözcük, ''pagan''

{{not|6}} http://www.neopagan.net/PaganDefs.html Defining Paganism: Paleo-, Meso-, and Neo-

Kaynak

Vikipedi

İngilizce Vikipedi Paganizm maddesi