Metabolizma Canlý organizmada meydana gelen kimyasal olaylarýn tamamý. Metabolizma, organik yapým ve yýkým olaylarý esnasýnda madde ve enerjinin hücre veya organizma tarafýndan deðiþikliðe uðratýlmasý þeklindeki karmaþýk ve devamlý olaylarýn hepsini içine alýr. Hücreler besin alarak ve bileþimlerini deðiþtirerek hayatlarýný sürdürürler. Besinlerin çoðu kompleks yapýlarýndan basit bileþiklere ayrýlarak hücrenin yapýsýna katýlýr veya enerji üretim kaynaðý olarak kullanýlýrlar. Organik bi ...

Metabolizma Canlý organizmada meydana gelen kimyasal olaylarýn tamamý. Metabolizma, organik yapým ve yýkým olaylarý esnasýnda madde ve enerjinin hücre veya organizma tarafýndan deðiþikliðe uðratýlmasý þeklindeki karmaþýk ve devamlý olaylarýn hepsini içine alýr.

Hücreler besin alarak ve bileþimlerini deðiþtirerek hayatlarýný sürdürürler. Besinlerin çoðu kompleks yapýlarýndan basit bileþiklere ayrýlarak hücrenin yapýsýna katýlýr veya enerji üretim kaynaðý olarak kullanýlýrlar. Organik bileþiklerin basit yapýlara yýkýmý esnasýnda enerji açýða çýkar. Enerjinin bir kýsmý hemen hücre içinde kullanýlýr. Çoðunluðu da kullanýlmaya hazýr kimyasal enerji olarak ATP moleküllerinde depolanýr. Maddelerin hücre bünyesinde parçalanarak bozunmasý þeklindeki yýkým olaylarýna katabolizma denir. Katabolizma, metabolizmanýn yýkým reaksiyonlarýný ifade eder. Organizma büyümek ve yýpranan kýsýmlarýný onarmak için besinlerin bazý moleküllerini birleþtirerek bünyesine has kompleks maddeler sentezler. Bu þekildeki sentez ve yapým olaylarýna da “anabolizma” denir. Bu olaylar esnasýnda katabolizmada açýða çýkan enerji kullanýlýr. Ototrof organizmalarda ise inorganik maddelerden Özellikle ýþýk enerjisiyle kompleks maddeler yapýlýr. Anabolizma, kemik gibi durgun dokularda da devam eder.

Þeker, yað ve protein metabolizmasý, bu maddelerin organizma içinde uðradýklarý kimyasal deðiþikliklerin tamamýdýr. Bu maddeler sindirim kanalýnda deðiþikliklere uðradýktan sonra organizmanýn iç ortamýna geçer. Bundan sonra yeni deðiþiklere uðrayarak, canlý maddelerin sentezle oluþumuna yarar, yedek maddeler haline geçer veya organizmaya gerekli enerjiyi saðlamak üzere oksitlenirler.

Organizmanýn canlý hücrelerinde ayný anda birçok anabolik ve katabolik olaylar cereyan eder.

Bazal metabolizma; vücut sýcaklýðý, dýþ ortamýn sýcaklýðýyla denge halindeyken, dinlenmekte olan aç bir insanýn vücut yüzeyinde meydana gelen ve bir metrekareye düþen ýsý miktarýdýr. Bazal metabolizma nazari olarak Aturater kalorimetresine benzer bir kalorimetreyle (bir insaný içine alabilecek büyüklükte olan ýsý kaybýný önleyen ve insanýn çýkardýðý ýsýyý ölçebilen oda) ölçülebilir. Pratikte bazal metabolizma dolaylý bir kalorimetreyle ölçülür, yani üretilen enerji harcanan oksijen miktarýna göre hesaplanýr; vücut yüzeyinin bir metre karesinin bir saatte açýða çýkardýðý büyük kalori sayýsý ile ifade edilir. Çeþitli sýcakkanlý canlýlar üzerinde yapýlan ölçümler, bazal metabolizmanýn, metrekare baþýna, yirmi dört saatte 700-1000 kalori arasýnda deðiþtiðini göstermektedir. Eriþkin insanýn bazal metabolizmasý saatte m2 baþýna erkekte 40, kadýnda 73,5 kaloridir. Bazal metabolizma; yaþa (yaþlandýkça düþer), cinsiyete (kadýnda düþüktür), ýrka, iklime, beslenme tarzýna, oksijen basýncýna, bazý maddelere (adrenalin, tiroksin, kafein yükseltir, müsekkinler düþürür) baðlý olarak deðiþiklikler gösterebilir.

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi