İ. Ö. 1300 yıllarında Med ve Pers aşiretleri Asya’nın kuzeydoğusundan İran’a gelmeye başlamışlardır. Bunlardan Med aşiretleri İran’ın batısındaki Urmiye gölü çevresine yerleşmişlerdir. Med’ler Urmiye gölü çevresinden batıya, Botan bölgesine doğru yayılmışlardır. ...

Medler İran’da devlet kuran eski bir kavim. Ari ırkına mensup Medlerin dili, Hint- Avrupa dil ailesi içinde yer alır. Milattan önce uzun yıllar Asurluların hâkimiyetinde yaşadılar. M.Ö. 7. yüzyılda Asurlar zayıflayınca, Kiyasker’i kral seçip, güçlendiler. Hemadan şehrini kendilerine merkez yaptılar. Kralları Kiyasker, 614’te Asur, 612’de de Ninova şehirlerini ele geçirdi. Bâbil Devletiyle ittifak kurup, Asur Devletini yıktılar. İskitler’in saldırılarına karşı ülkelerini korudular. Anadolu’da Kızılırmak kıyısına kadar gelen Medler, Lidyalılarla karşılaştılar. Medler ile Lidyalılar uzun zaman savaştılar. Med-Lidya mücâdelesi, 585’te güneş tutulmasıyla sona erdi. Anlaşma yapılarak Kızılırmak iki devlet arasında hudut kesildi. Kral Kiyasker’in ölümüyle oğlu Astiyağ, Med Kralı oldu. Astiyağ, ülkesinde zâlim bir idâre kurunca, Anşan prensi İkinci Kurus isyân etti. İran’da yaşayan Perslerin desteğini sağlayan Kurus, 550’de Astiyağ’ın idâresine son vererek Med ülkesine sâhip oldu. Mîladdan önce 550 târihinden sonra Medler, Perslerle birleştiler.

İ. Ö. 1300 yıllarında Med ve Pers aşiretleri Asya’nın kuzeydoğusundan İran’a gelmeye başlamışlardır. Bunlardan Med aşiretleri İran’ın batısındaki Urmiye gölü çevresine yerleşmişlerdir. Med’ler Urmiye gölü çevresinden batıya, Botan bölgesine doğru yayılmışlardır. (Botan, Habur’u ve Siirt’i içine alan ve Dicle nehri boyunca uzanan coğrafyanın adı. Dicle’nin ana kollarından olan Çatak çayının diğer adı da Botan çayıdır.

Medler, Hint- Avrupai dil gurubu içinde Hint- İrani bir dil konuşmaktaydılar. Minorski’ye göre, Kürt veya Kırmanç sözcüğü (konfederatif) Med devletinin temel taşları olan Kyrti (Kyrtioi) ve Mard (Mardoi) aşiretlerinin adlarının birleşik söylenmelerinden türemiştir. Medler Kürt ulusnun en direk atalarıdır.

Ayrıca Medler, 42 harften oluşan bir alfabeyi kullanmışlar.

Med’ler devlet kurma süreçlerini İ. Ö. 800’lü yıllarda başlatmışlardır. Sözkonusu süreç, kuzeyin savaşçı süvarileri İskitler’le akraba Kimmerler’in istilaları (İ. Ö. 647- 615) ile kesintiye uğramıştır. İlk hükümdarları olan Kyaksares’in (Kyaxares) önderliğinde özgürlüklerine kavuşan Med’ler, İ. Ö. 612 yılında Güney Mezopotaya’daki intikamcı Kaldeliler’le (Asurlular’ın yıktığı Babil’in mirascıları) birleşerek, şimdiki Musul’un 100 km kadar doğusuna, Dicle kıyısına kurulmuş olan - Asur İmparatorluğu’nun başkenti- Nineve’yi üç aylık bir kuşatmanın ardından yakıp yerlebir etmişlerdir. Böylece Dicle’nin Kuzeyi ve doğusunda Med devleti doğarken, güneyi ve batısında Babil’in ikinci dönemi veya Kalde devleti başlamıştır. Van yöresi aşiretlerinin İ. Ö. 800’l&uum

Med devleti yerleşik ve göçer aşiretler arasında kurulmuş gevşek bir konfederatif birlikten oluşmuştur. Günümüz Hamadan’ının bulunduğu yere kurulmuş olan Ekbatana, Med devletinin başkenti olmuştur. Med sözcüğü, kuzeybatı İran’daki Mahabat kentinin adı içinde varlığını sürdürmektedir. Başka bir ifadeyle, Mahabat adı Med’den gelmektedir.

Med devleti daha yüz yaşını doldurmadan, yönetimindeki parçalanma ve güneyli Pers aşiretlerinin ayaklanması sonucu yıkılmıştır. Tarihin babası Herodotos’a göre, Kyros II’nin önderliğinde ayaklanan Pers aşiretlerine son Med hükümdarı Astyages’in ordularının komutanı Harpagos’da katılmıştır. Böylece Med devleti İ. Ö. 549’da yıkılmış ve yerine son Med hükümdarı Astyages’in kızı Mandane’den olma Kyros II’nin önderliğindeki Pers devleti kurulmuştur.

Kaynak

Vikipedi