{{Ýl bilgi kutusu ...

{{Ýl bilgi kutusu |Harita adý= Kastamonu |Ýl adý = Kastamonu |Bölge = Karadeniz Bölgesi |Yüzölçümü = 13.108 |Nüfus = 376.725 |Nüfus yoðunluðu= |Plaka kodu = 37 |Telefon kodu = 366 |Ýlçe sayýsý = 20 |Vali = Mustafa Kara |Ýnternet Sitesi= http://www.kastamonu.gov.tr }} Eski bir yerleþim merkezi olan Kastamonu il merkezi ve ilçelerinde birçok eski eser ziyarete açýktýr. Belli baþlýlarý Araç, Taþköprü, Küre, Abana ilçeleri sit alaný kapsamýndadýr. Taþköprü`de Zýmbýllý Tepe (Pompeipolis), Ýnebolu`da Abaþ Tepesi, Geriþ Tepesi, Ýslam Tepesi, Çatalzeytin`de Ginolu Koyu, Cide Ýlçesinde Gideros Koyu arkeolojik sit alanýdýr. Türkiye nin en meþhur ve kaliteli sarýmsaðý Kastamonu`da üretilir. MDF, sunta ve baklalý zincir (zintaþ) üretimi yapýlýr. Kastamonu`nun adý Yunanca "keþiþler kalesi" anlamýndaki ``kastro moni``den gelmektedir. 

Genel Bilgiler

Kastamonu kültürel zenginliði ve doðal güzellikleri ile ünlü Karadeniz Bölgesinin en önemli illerinden biridir. Ýl 7000 yýllýk tarihi geçmiþe sahip bir müze þehir görünümündedir. Dünyanýn en güzel köþelerinden biri olan Kastamonu daðlarý, kanyonlarý, göl ve akarsularý, denizi ve yemyeþil ormanlarýyla bir çok alternatifler sunan bir tatil bölgesidir. Kalesi, saat kulesi, camileri, medreseleri, han, hamam, þadýrvanlarý, bedestenleri, külliyeleri ve geleneksel Türk evi ve Osmanlý mimarisi örneklerinin yoðun olarak bulunduðu ender illerdendir. Ilgaz Daðý Milli Parký, daðcýlýk ve kýþ sporlarý için kayda deðer bir merkezdir. Zengin orman örtüsü, çeþitli yaban hayvanlarý, piknik yerleri ile görenlerin unutamayacaðý güzelliklere sahiptir. Kastamonu Ýli doðal ve kültürel deðerler yönünden zengin bir bölgedir. Küre Daðlarý, bir milyon yýllýk Ilgarini Maðarasý, dünyaca ünlü macera dolu Valla kanyonu, Ilgaz Daðý kýþ sporlarý turizm merkezi, Karadeniz `e 170 km.lik sahili, kaya mezarlarý, yaylalarý ,konaklarý, Selçuklu ve Osmanlý dönemine ait tarihi ve mimari özelliklere sahip olan yapýlarý zenginliklerden bazý örneklerdir. Kastamonu`daki turizm potansiyeli ayný zamanda çeþitlilik de arz etmekte ve kýyý turizminden kýþ turizmine çok geniþ bir yelpazede yýlýn oniki ayýnda turizm hizmetleri sunulabilmektedir. Ýl` de Ilgaz Daðý Milli Parký ve Küre Daðlarý Milli Parký ile Ilgaz Daðý kýþ turizmi tesisleri, yat turizmine elveriþli koylarý, tarihin çeþitli dönemlerine ait eserleri, eþsiz tabiatý ile dört mevsim yerli ve yabancý turistlerin gözde beldesi olmaya namzettir. Ýl ‘in bu turizm potansiyelinin daha iyi kullanýlabilmesi, deðerlendirilebilmesi için yerli ve yabancý turizm yatýrýmcýlarýný bölgeyi görüp- incelemeleri önerilmektedir. ===Nüfus=== 2000 nüfus sayýmýna göre Ýl nüfusu 376.725` tir. Bu nüfusun 176.810`u þehir, 199.915`i köylerde yaþamaktadýr. Ýl`in toplam nüfusu önceki sayýmlara göre azalmýþtýr. Nüfusun azalmasýnýn en büyük sebebi ise özellikle köylerden büyük þehirlere verdiði göçtür. En çok göç verdiði iller Ýstanbul, Zonguldak, Ankara, Kocaeli ve Ýzmir dir. Göç olayý Ýl`in yaþ ve cinsiyet yapýsýný da etkilemektedir. Okur - Yazar oraný yüksek olup fakülte ve yüksek okul mezunu sayýsý artmaktadýr.kastamonu ilinin yaklaþýk nüfusu 90.000 (doksan bindir)ilçeleri hariç ===Ulaþým=== Ýl, Ýstanbul`a 508 km, Ankara`ya 245 km mesafededir. Kastamonu Havaalanýnýn 2370mt. uzunluðundaki pist yapýmý tamamlanmýþtýr. Karadeniz`e 170 km.lik bir sahil bandý ile açýlan Ýl`in 6 ilçesi deniz kýyýsýndadýr. Ýnebolu Ýlçesi`nde küçük tonajlý gemilerin yük alýp boþaltabilecekleri bir limana sahip olup,ayrýca Cide, Abana, Çatalzeytin ilçelerinde küçük limanlar mevcuttur.

Ýl Yapýsý

===Ýdari Yapý=== Kastamonu Ýlinde Ýlçe sayýsý 20`dir Kastamonu Ýlinde merkez dahil 21 Belediye, 1071 köy bulunmaktadýr. Köy sayýsý bakýmýndan Türkiye`de ikinci sýrada yer almaktadýr.Köylere baðlý ayrýca 2.558 adet yerleþim birimi vardýr. ===Fiziki Yapý=== Türkiye`nin Batý Karadeniz Bölgesinde yer alan Kastamonu Ýl` i doðusunda Sinop, Batýsýnda Bartýn ve Karabük, güneyinde Çankýrý ve güney-doðusunda Çorum Ýl` i ile sýnýr oluþturmaktadýr. Kuzeyinde ise Karadeniz ile çevrilidir. 13.108 km2 alan üzerinde yer alan Kastamonu Türkiye topraklarýnýn %1.7` sini oluþturmaktadýr. Ýl merkezinin denizden yüksekliði 780 mt dir. Karadeniz`e 170 km` lik sahil bandý ile açýlýr. ===Coðrafi Yapý=== Kastamonu Ýli, fiziki olarak doðu-batý yönünde uzanan Kuzeyde Ýsfendiyar (Küre) ve güneyde Ilgaz daðlarý ile þekillenmiþtir. Ýsfendiyar daðlarý sahile paralel uzanýr ve kýyýdan itibaren yükselerek güneyde Gökýrmak ile sýnýrlanýr.Ýsfendiyar daðlarý sarp yamaçlý ve geçilmesi güç dereler meydana getirerek uzanýrlar. ===Toprak Yapýsý=== Kastamonu Ýlinde iklim, topografya ve ana madde farklýlýklarý nedeniyle çeþitli büyük toprak gruplarý oluþmuþtur.Bunlarýn yaný sýra toprak örtüsünden yoksun bazý arazi tipleri de görülmektedir. Kastamonu Ýli toprak varlýðýnýn büyük bir kýsmý organik maddece zengin orman topraðý içermektedir.Ýklim ve fizyoðrafik yapýnýn müsaade ettiði kadar üzerinde her türlü kuru tarým ve sulanabilen alanlarda da sulu tarým kültürü yapýlmasý uygundur. ===Kültür Yapýsý=== Tarihçesi birlerce yýl öncesine dayanan önemli uygarlýklar merkezi olan ve kültür þehri olarak geliþen Kastamonu zengin tarihi ve arkeolojik illerimizden biridir. Ýl`in görülmeye deðer baþlýca turizm noktalarý arasýnda külliyeler, medreseler ve türbeler bulunmaktadýr. Þeyh Þaban-ý Veli (Hz Pir) Külliyesi Ýlin en büyük ve en önemli dini turizm merkezidir. Hisarardý semtinde yer alan külliye; Camii, Türbe, Asa Suyu,Þadýrvan, Kütüphane ve Ahþap Konaklardan meydana gelmektedir. Külliyede M.1575-1900 yýllarý arasýnda yapýlanmalar ile geniþlemiþtir. Buna ek olarak Karanlýk Evliya Türbesi, Aþýklý Sultan Türbesi, Atabey Gazi Türbesi, Hepkebirler Türbesi, Müfessir Alaaddin Türbesi, Hatun Sultan Türbesi, Þeyh Mehmet Efendi (Sacayaklý Sultan) Türbesi, Yýlanlý Külliyesi, Nasrullah Külliyesi ve içerisinde yer alan Münire Medresesi (Bayraklý Medrese), Benli Sultan Külleyisi diðer baþlýca turizm noktalarý arasýnda yerini almaktadýr. Taþköprü ilçesinde Pompeipolis (Zýmbýllý) harabeleri, Kastamonu Endüstri Meslek Lisesi yanýnda Ev-Kaya mezarý, Ýsmailbey Þehinþah kaya mezarlarý, Arslantaþ mezar odasý, Tekkeþin ve Ömerli köyleri arasýnda Kalenderaða kaya mezarlarý, Emirler köyünde Berat kaya mezarlarý, Kayalý köyünde Ýnönü maðaralarý, Kavak köyünde Arý kayasý, Baltacýkuyucaðýnda Molla Ahmet kayasý, Pýnarbaþýnda Ilgarini Maðaralarý arkeolojik alanlardan bir kaçýdýr. Kastamonu Arkeolojik ve Etnoðrafya Müzesi Batý Karadeniz bölgesinin Milli Sanat ve kültür kalýntýlarýnýn toplandýðý bir müzedir. Müze binasý Mimar Celaleddinbey tarafýndan 1909 yýlýnda planý çizilmiþ ve 1910 yýlýnda Ýttihak ve Terakki Kulubü olarak inþa edilmiþtir. Ýstiklal Savaþý yýllarýnda Kastamonu Gençlik Teþkilatý, sonra Ýstiklal Mahkemesi olarak kullanýlmýþtýr. Daha sonra Halk Fýrkasý ve Türk Ocaðý burada faaliyetini sürdürmüþtür Mustafa Kemal Atatürk`ün 23 Aðustos 1925 yýlýnda Kastamonu`yu ziyaretinde Þapka ve Kýyafet Ýnkýlabý bu binada ilan edilmiþtir. Bina 1940 yýlýnda Eski Eserler Deposu olarak kullanýlmýþtýr. 1952 yýlýnda da Müze Müdürlüðü haline getirilmiþtir. Müzede Jeolojik fosil kalýntýlarý ile Prehistorik çaðlardan zamanýmýza kadar gelen çeþitli medeniyetlerin kültür kalýntýlarý ve Etnoðrafik eserler teþhir edilmektedir. ===Ýklim=== Kastamonu Ýl sýnýrlarý içinde iklim genellikle birbirinden ayrýlan iki özellik gösterir. Karadeniz sahil kesiminde mutedil, iç kesimlerde yükseklikleri fazla ve denize paralel olan Ýsfendiyar dað silsilesinin iç bölge ile irtibatýný kesmesinden dolayý sert ve karasaldýr. Ýlde yaðýþ ilçelere göre farklýlýklar gösterir. ===Doðal Bitki Örtüsü=== Kastamonu ilinde orman ve fundalýklar önemli bir oran teþkil etmektedir (%64), ormanlar daha fazladýr (%56) ve Kastamonu Ýl merkezinin kuzeyinde sahil þeridi boyunca uzanan dað silsileleri üzerinde iyice sýklaþýr ve bu bölgeler sýk orman bölgesidir.Ýlin Güneyinde Ilgaz bölgesinde de yapraðýný dökmeyen oldukça sýk orman örtüsü hakimdir, ilde genelde orman aðaçlarý Kýzýlcam, Karaçam, Sarýçam, Göknar, ardýç gibi ibrelilerle Kayýn, Meþe, Kavak, Kestane ve Çýnar gibi yapraklýlardan oluþmaktadýr. Ayrýca Ormangülü, Çobanpüskülü, Kocayemiþ, Böðürtlen, Yabani fýndýk gibi aðaççýklar da görülmektedir. Yaðýþ ve nem oraný yüksek olduðundan zengin bir orman altý örtüsü vardýr. Aðaç örtüsünün bulunmadýðý ve tarým yapýlmayýp mera olarak kullanýlan kýsýmlarda çeþitli türden buðdaygil ve baklagil yer bitkileri yer almaktadýr. Bunun dýþýnda örtünün bozulduðu yerlerde bazý dikenli bitkiler görülmektedir.

Tarih

Kastamonu`nun bilinen tarihi, Hitit Ýmparatorluðu ile baþlar. Hititlerden sonra Frigya ve Lidya Krallýklarýnýn egemen olduðu bu topraklar M.Ö.4.yy`da Perslerin eline geçmiþtir. M.Ö.4,yy`da Büyük Ýskender Anadolu Ile birlikte Kastamonu topraklarýný da Makedonya`ya katmýþtýr. Ýskender`den sonra yöreyi ele geçiren Pontus Krallýðý M.Ö.1,yy`da Romalýlar tarafýndan ortadan kaldýrýlmýþtýr. Uzun yýllar Roma Ýmparatorluðu sýnýrlarý içinde kalan Kastamonu M.S.395 yýlýnda Ýmparatorluðun bölünmesiyle bütün Anadolu gibi Bizans Ýmparatorluðuna katýlmýþtýr. Prehistorik çaðlardan sonra havalinin (Paflagonya`nýn) bilinen Sümerlerin en eski bir kolu olan Gaslar (Gaþka Türkleri)`dýr. M.Ö.2000-1300 yýllarý arasýnda hüküm süren Gaslar (Gaþkalar) devamlý olarak Mýsýrlýlar, Suriyeliler ve Kaldelilerle siyasi, ticari ve kültürel münasebetlerde bulunmuþlar, Hititlerle de bazen savaþmýþ bazen dost olmuþlardýr. Gaslar sert karakterli, cengaver kiþiler olarak bilinmektedir. Bugün Kastamonu ve çevresindeki illeri de içine alan ve Romalýlar devrinde adýna Paflagonya (Pophlaginia) denilen Gaslarýn kurduðu þehirlerden bir tanesi de „Timonion veya Tumanna“ dýr. Bazý yazarlar Kastamonu adýnýn menþei konusunda; bu kelimenin „Gas“ kelimesi Ile „Timoni“ veya „Tumanna“ kelimesinin (Gas ülkesi anlamýnda) birleþmesinden meydana geldiði görüþünü ileri sürmüþlerdir ki en akla yakýn ihtimal budur. Fonotik yönden de bugünkü Kastamonu`ya yaklaþmaktadýr. Ýkinci bir görüþe göre Romalýlar devrinde Taþköprü`nün eyalet merkezi olduðu zamanlar Kastamonu küçük bir kasaba olup, Bizans devrinde ve özellikle Kommenler soyu zamanýnda geliþmeye baþlamýþtýr. Bu soy zamanýnda buraya bir kale yapýlmýþ ve Kommenlerin kalesi anlamýnda “Kastra Kommen” denilmiþtir. Bu kelimenin zamanla “Kastamonu” þekline dönüþtüðünü ileri sürenler olmuþsa da bunu belirleyen herhangi bir vesika mevcut deðildir. Kastamonu`nun ilk defa Türklerin eline geçmesi Daniþmentliler zamanýnda Ahmet Gazinin Oðlu Gümüþ tekin devrinde “1105 yýlýnda” gerçekleþmiþtir. 100 yýla yakýn bir zaman Daniþment idaresinde kalan þehir ve çevresi 15 yýl süre ile tekrar Bizanslýlara geçmiþ, 1213 yýlýnda Anadolu Selçuklu Sultaný Alaaddin Keykubat`ýn emriyle Selçuklu kumandaný Hüsamettin Çobanbey tarafýndan zaptedilmiþtir. Moðollar tarafýndan bölgenin ikinci kez zaptýna memur edilen Þemsettin Yaman Candar kumandasýndaki ordu 1292 yýlýnda Kastamonu`ya giderek Muzafferettin Yavlak Arslan birliðini bozguna uðratmýþ kendiside öldürülmüþtür. Muzafferettin Yavlak Arslanýn oðlu Mahmutbey, babasýnýn intikamýný almak için mücadeleye girmiþ ve Þemsettin Yaman Candar`ý buradan batýya sürmeyi baþarmýþtýr. Þemsettin Yaman Candar`ýn ölümünden sonra Süleyman Paþa tarafýndan 1309 yýlýnda Kastamonu yeniden zaptedilmiþ, topraklarý geniþletilerek “Candaroðullarý Beyliði”ni kurmuþ ve Çobanlar hakimiyetine son vermiþtir. Ýsfendiyarbeyden sonra “Ýsfendiyaroðullarý” adýný da alan Kastamonu beyliði 1460 yýlýnda Osmanlý Ýdaresine girinceye kadar önemli bir ilim ve kültür merkezi olmuþ, bir çok ilim adamý yetiþtirmiþ, Osmanlýlar zamanýnda da bu özelliðini devam ettirmiþtir. Kastamonu, Fatih Sultan Mehmet`in 1460 yýlýnda Sinop`la birlikte bu þehri alarak Candaroðullarý beyliðini ortadan kaldýrmasýndan sonra Osmanlý devletine katýlmýþtýr. Kastamonu Milli Mücadele sýrasýnda lojistik destek açýsýndan en güvenilir bölge olmasý nedeniyle büyük yarar saðlamýþtýr. Özellikle Ankara`ya Ýnebolu-Kastamonu yoluyla yiyecek, giyecek, para, cephane ve silah nakli yapýlmýþtýr. Cumhuriyetin ilanýndan sonra, Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk`ün “23-31 Aðustos 1925” tarihleri arasýnda Kastamonu`da yaptýðý Kýyafet ve Þapka Ýnkýlabý, Cumhuriyet döneminin önemli olayý olarak tarih sayfalarýna geçmiþtir.Bu süre “Kültür, tarih ve sanat haftasý” ismini almýþtýr. ==Spor== Kastamonu`da çeþitli spor dallarýnda takýmlar bulunmaktadýr. http://www.kastamonuspor.com kastamonuspor WEB sitesi ==Futbol== Kastamonuspor ilin futbol takýmýdýr. 1967 yýlýnda kurulmuþ ve 1967-1969 yýllarý arasýnda 2. ligde mücadele etmiþtir. 1969`da 3. lige düþen kulüp, 1969-1977 yýllarý arasýnda 3. ligde mücadele etmiþ ve 1977`de Amatör Lige düþmüþtür. 1984-85 sezonunda yeniden 3. lige alýnan kulüp, o tarihten beri 3. ligde mücadele etmektedir. 2006/2007 sezonu itibariyle Üçüncü lig (4. kademe) 4. grupta mücadele etmektedir.

Ýlçeler

Ýlçeleri; Abana, Aðlý, Araç, Azdavay, Bozkurt, Cide, Çatalzeytin, Daday, Devrekani, Doðanyurt, Hanönü, Ýhsangazi, Ýnebolu, Küre, Merkez, Pýnarbaþý, Seydiler, Þenpazar, Taþköprü, ve Tosya`dýr.

Araç: Ýl merkezine 44 km uzaklýkta bulunan ilçe Kastamonu - Karabük karayolu üzerindedir.

Bozkurt: Karadenize kýyý olan bir ilçedir. Ýlçe merkezi sahilde olmayýp, Abana`nýn 2 km güneyindedir.

Cide: Ýl merkezine uzaklýðý 146 km`dir. 12 km kumsalý olan Cide, konumu gereði tarih boyunca Ýpek Yolu üzerinde önemli bir liman olma özelliðini sürdürmüþtür.

Daday: Ýl merkezine uzaklýðý 32 km`dir. Atatürk 23 - 31 Aðustos 1925`te "Þapka ve Kýyafet Ýnkýlabý" dolayýsýyla Kastamonu`ya geldiðinde ilçeyi ziyaret etmiþ ve Köpekçioðlu Konaðý`nda misafir edilmiþtir. Nüfusu 4800`dür. Eðitim için iki lisesi(Daday Lisesi)-(Daday Ýmam Hatip Lisesi), bir yatýlý ilköðretim bölge okulu (Profesör Doktor Fahri Ecevit Yatýlý Ýlköðretim Bölge Okulu), 2 ilköðretim okulu (Atatürk Ýlköðretim Okulu)-(Miralay Halit Bey Ýlköðretim Okulu) vardýr.

Devrekani: Ýl merkezine uzaklýðý 29 km`dir. Eski bir yerleþim merkezi olan Devrekani höyük ve harabeleri, çeþme ve camileri ile arkeolojik yönden zengindir. 23 - 31 Aðustos 1925 Kastamonu ziyaretlerinde Atatürk 28 Aðustosta ilçeyi ziyaret etmiþ, Bozkocatepe - Kurukavak Köyünde ormanlýk bir alanda bulunan Müftüoðlu Mehmet Bey`in çiftliðinde misafir edilmiþtir.

Hanönü: Ýl merkezine uzaklýðý 69 km`dir. Kastamonu` nun en önemli yatýrlarýndan, türbesi þehir merkezinde bulunan Þeyh Þaban-ý Veli Ýlçenin Çýndar Köyünde M.1471 yýlýnda doðmuþtur. Ýlçede Mayýs ayý ilk haftasýnda "Þeyh Þaban-ý Veli Anma Haftasý" Ekim ayýnýn ilk haftasý Panayýr düzenlenmektedir.

Ýhsangazi: Ýl merkezine uzaklýðý 37 km`dir. Ýlçenin Ýsalar Mahallesinde bulunan Haraçoðlu Camii ve Türbesi tarihi ziyaret yeridir.

Ýnebolu: Ýl merkezine 90 km uzaklýktadýr. Ýlçe merkezi kentsel sit alanýdýr. 347 tescilli yapý bulunmaktadýr. Abeþ Tepesi ve Geriþ Tepesi Arkeolojik Sit Alaný olarak tescillidir.

Küre: Ýl merkezine uzaklýðý 61 km`dir. Ýlçede bulunan Doðanlar Kalesi M.Ö. 1700 - 1100 yýllarýnda yapýlmýþtýr. Küre orman içi yayla turizmi için elveriþli ve tabii güzellikleri olan bir ilçedir. Yaralýgöz Daðý eteklerindeki kanyon görülmeye deðerdir.

Pýnarbaþý: Ýl merkezine 92 km uzaklýktadýr. Ilýca köyünde bulunan Roma Dönemi "Ayazma"da ýlýk su hala mevcuttur.

Þenpazar: Ýl merkezine 100 km uzaklýkta olan ilçe Karadenize 37 km mesafede olup deniz seviyesinden yüksekliði 335 metredir.

Seydiler: Ýl merkezine 30 mk uzaklýkta Kastamonu-Ýnebolu yolu üzerinde kurulu bir ilçedir.

Tosya: Ýl merkezine uzaklýðý 70 km uzaklýktadýr. {{Türkiye`nin illeri}}

---

Bu makale, online kullanýcý topluluðu tarafýndan oluþturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nýn Türkçe versiyonu Vikipedi'deki Kastamonu (il) maddesinden kopyalanmýþtýr. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansý ilkeleri kapsamýnda özgürce kullanýlabilir.