Japonya (Japonca'da Nihon veya Nippon, (güneþ) (kaynak), kelime anlamý "güneþin kaynaðý"), Uzak Doðu'da adalardan oluþan bir ülkedir. Hiçbir ülke ile kara sýnýrý yoktur. Kuzeyinde Kore Yarýmadasý (Güney Kore ve Kuzey Kore) ve Rusya ile sýnýrlanan Japon Denizi bulunur. Batýda deniz ötesinde Tayvan ve Çin ile komþu olan Japonya'nýn doðu ve güneyinde ise Büyük Okyanus bulunur. ...

Japonya ( Japonca'da Nihon veya Nippon, (güneþ) (kaynak), kelime anlamý "güneþin kaynaðý"), Uzak Doðu'da adalardan oluþan bir ülkedir. Hiçbir ülke ile kara sýnýrý yoktur. Kuzeyinde Kore Yarýmadasý ( Güney Kore ve Kuzey Kore) ve Rusya ile sýnýrlanan Japon Denizi bulunur. Batýda deniz ötesinde Tayvan ve Çin ile komþu olan Japonya'nýn doðu ve güneyinde ise Büyük Okyanus bulunur. Pasifik Okyanusunda dört büyük, beþ yüz orta büyüklükte ve üç bin küçük adadan meydana gelmiþ bir devlet. Büyük adalarýn adlarý Hokkaido, Honþu, Kiyudiyu ve Sihoku’dur. Japonya’nýn toplam uzunluðu 2400 km’dir.

Japonya Tarihi

Japonya’nýn ilk sakinlerinin Doðu Asya ve Güney Pasifik adalarýndan gelen göçmenler olduðu sanýlmaktadýr. Japon halkýnýn atalarýnýn þimdi Yamato ýrký diye bilinen ve M.S. 3 ve 4. asýrda savaþçý kabîleler ve klanlar üzerine giderek üstünlük kuran ayný ýrka âit insanlar olduðu zannedilmektedir.

Dördüncü yüzyýlýn sonunda Japonya ve Kore Yarýmadasýndaki krallýklar arasýnda temas kurulmuþtu. Bu târihten sonra Japonya’da Çin’in kültür etkileri görüldü. Önce Konfüçyüs dîni ve sonra Budizm, Hindistan, Çin, Kore yoluyla 538 yýlýnda buraya girmiþti.

Ülkenin ilk ve devamlý hükûmet merkezi 8. yüzyýlýn baþýnda Nara’da kuruldu. 710 ile 784 yýllarý arasýnda 74 sene bu imparatorluk devâm etti. 794 yýlýnda ise Kyoto’da yeni bir hükûmet merkezi kuruldu. Burasý bin yýl kadar imparatorun oturduðu yer olmuþtur. Baþkentin Kyoto’ya taþýnmasý, 1192 yýlýna kadar devam etmiþ olan Heian devrinin baþlangýcý olmuþtur.

1185 yýlýnda Danoura Savaþýnda Minamotolar rakip Taira Kralýný yok ederek gâlip gelmiþlerdir.

Minemotolarýn iktidârý ele geçirmesi, Shogun denilen askerî liderler idâresi altýnda yedi asýrlýk bir feodal hâkimiyet devrinin baþlangýcý olmuþtur. 1192 yýlýnda Minamotolar hükûmet merkezini Tokyo yakýnýndaki Kamakura’ya kurdular.

1213 yýlýnda iktidar Minamotolardan, 1333 yýlýna kadar askerî yönetimi sürdüren Hogolarýn eline geçti. Bu dönemde Moðollar, 1274 ve 1281 yýllarýnda olmak üzere iki defâ Kuzey Kyushu’ya saldýrdýlar. Her iki savaþta baþarýlý olamayan Moðollar, ayrýca meydana gelen tayfunlarýn tesiri ile Japonya’dan çekildiler.

1333 ile 1338 yýllarý arasýnda görülen kýsa süreli imparatorluklarý, Ashikaga Takauji tarafýndan Kyoto’da Muromachi’de kurulan yeni bir askerî yönetim tâkip etti. Bu kurulan hükûmet 1338’den 1578’e kadar iki yüz yýldan fazla bir süre devâm etmiþtir.

On altýncý yüzyýlda Avrupalýlar Japonya topraklarýna ayak bastýlar. Bu arada misyonerler, Hýristiyanlýðý burada yaymaya çalýþtýlar. Bunun üzerine Japon liderleri Hýristiyanlýðýn ve batý düþüncelerinin Japonya için zararlý olacaðýna inandýklarý için Hollanda ve Çin tüccarý hâric olmak üzere bütün yabancýlarýn Japonya’ya giriþini yasakladýlar. Ýki buçuk yüzyýl süresince Hollandalý tüccarlarýn bulunduðu bu küçük ada, Japonya ile dýþ dünyâ arasýnda tek temas noktasý olmuþtur.

1853 yýlýnda Amerikalý Komodor Matthev C.Perry dört gemiden meydana gelen donanmasýyla Tokyo Körfezine girmiþ, ertesi yýl tekrar Japonya’ya gelerek, Japonlarý kendi ülkesiyle bir dostluk anlaþmasý imzâlamaya iknâ etmiþtir. Bu anlaþmayý, ayný yýl içinde Rusya, Büyük Britanya veHollanda ile imzâlanan anlaþmalar tâkip etmiþtir. Bu anlaþmalar dört yýl sonra ticâret anlaþmalarýna dönüþmüþtür.

Tokogaua Shogunluðunun derebeylik sistemi 1867 yýlýnda yýkýlmasýna kadar geçen on yýllýk süre içinde büyük bir karýþýklýk hüküm sürmüþ ve 1868 yýlýnda Meigi döneminin tekrar teþkilâtlanmasýyla bütün hâkimiyet yeniden imparatorun eline geçmiþtir.

Ýmparator Meigi’nin idâresinde japonya, batýda geliþmesi yüzyýllar süren þeyleri kýsa bir sürede baþarmaya koyulmuþ, modern sanâyileri, politik kuruluþlarý ve modern bir toplum modeli ile modern bir millet meydana getirmiþtir. Japonya 1894-1895 yýllarýnda Çinlilerle, 1904 ve 1905 yýllarýnda da Ruslarla savaþmýþtýr. Japonya her iki savaþý da kazanarak 1875’te Rusya’ya verdiði Sahalin Adalarýný geri almýþ, Formosa ve Kore’yi ele geçirmiþ ve Mançurya’da bâzý çýkarlar elde etmiþti. 1920 yýlýnda Japonya, Anglo-Japon Birleþmesi kararlarý gereðince Birinci Dünyâ Harbine girmiþti.

1937’de Japonya-Çin Savaþý baþladý. Birinci Dünyâ Harbinde Almanlara karþý savaþan Japonya, 1939’da Almanya ve Ýtalya ile askerî bir ittifak kurdu ve 7 Aralýk 1941’de Hawai Adalarýna baskýn yaparak Amerikan donanmasýný yok etti. Savaþýn ilk yýllarýnda üstün görünen Japonlar, sonraki yýllarda aðýr kayýplara uðradýlar. Amerikan uçaklarýnýn 6 Aðustos 1945’te Hiroshima ve 9 Aðustosta Nagasaki’ye attýklarý atom bombalarý Ýkinci Dünyâ Savaþýnýn netîcesini belli etmiþti. 14 Aðustos 1945’te kayýtsýz þartsýz teslim olmayý kabul eden Japonya ile 2 Eylül 1945’te resmî teslim anlaþmasý imzâlandý.

Yedi yýl sonra, 1951 yýlý Eylül ayýnda Japonya 48 devletle San Francisko’da Barýþ Antlaþmasýný imzâladý. 1952 yýlý Nisan ayýnda yürürlüðe giren bu anlaþma ile Japonya tekrar istiklâlini kazandý. 1956 yýlýnda ise Japonya 80. devlet olarak Birleþmiþ milletlere tam üyeliðe kabul edilmiþtir.

Baðýmsýzlýðýný kazandýktan sonra büyük bir ekonomik geliþme ile bugünkü refah düzeyine ulaþmýþ ve teknik ve bilimde çok ileri gitmiþ olan Japonya, hemen hemen bütün dünyâ pazarlarýný ele geçirmiþ bir devlettir. Liberaller Ýkinci Dünyâ Savaþýndan bu yana iktidardadýr.

1926’da tahta geçen Ýmparator Hirohito, 7 Ocak 1989’da öldü. Yerine büyük oðlu Prens Akihito tahta geçti ve 1990 Kasým ayýnda taç giydi.

Fiziki Yapý

Japonya, Hokkoida, Honshu, Shikoku ve Kyushu isimli dört ana adadan ve sâhil çizgisi açýðýnda yüzlerce küçük adadan ibârettir. Japonya topraklarýnýn % 80’i daðlýktýr. Ülkede hâlen 60 faal, 165 sönmüþ yanardað bulunmaktadýr. Ülkenin en meþhur daðý 3776 m yüksekliðindeki Fuji’dir. Bu dað zarif görünüþü ve muhteþem güzelliði ile dünyâca meþhurdur. Ülkenin dörtte biri yanardað döküntü ve külleriyle kaplýdýr. Baþlýca yanardað bölgeleri Hokkaido, Honþu’nun kuzey ve orta kesimleriyle Kiyusiyu’nun güneyidir.

Japonya’da çok miktarda akarsu bulunur. Bu akarsular uzunluðu kýsa ve süratli akýþa sâhiptirler. Ayrýca bol miktarda krater gölleri vardýr. En büyük gölü Biwa Gölüdür.

Japonya’nýn topografik görüntüsü, bâzan çok güzel, bâzan da çok korkunç manzaralarla doludur. Karlarla beslenen dað gölleri, kayalýk boðazlar ve gürültülü nehirler, sarp dað zirveleri ve þahâne þelâleler turistleri cezbeden dünyâca meþhur yerlerdir.

Doðal Kaynaklar

Bitki örtüsü ve hayvanlar: Japonya’nýn tabiî bitki örtüsü ile ormanlar, topraklarýnýn % 70’ini teþkil etmektedir. Meþe, kâfuru ve bambu aðaçlarýndan meydana gelen subtropikal ormanlar, güneyde yer alýr. Bu kesimin kuzeyinde ise, geniþ yapraklý aðaçlardan müteþekkil ormanlar vardýr. Bu ormanlarda; huþ, kayýn, meþe, kavak ve akaðaç vardýr.

Japonya’da en popüler aðaç türü, Hokkaido hâriç hemen hemen ülkenin her yerinde yetiþen ve“sugi” veya Japon sediri denilen aðaçtýr. “Hinoki” denen Japon selvisi ile “Akamutsu” denilen Japon kýzýlçamý Sugi’den sonra en çok yetiþen aðaçlarýn baþýnda gelmektedir.

Mâdenler: Japonya mâden kaynaklarý bakýmýndan çok fakir olup, sanâyii beslemek için gerekli mâdenlerin çoðuna sâhip deðildir. Japonya’da az miktarda kömür, kurþun, çinko, arsenik, bizmut, pirit, kükürt, kireç taþý, barit, silis taþý, feldspat, dolamit ve alçý taþý yataklarý vardýr. Ýhtiyaçlarýný dýþardan alýr.

Nüfus ve Sosyal Hayat

Japonya’nýn nüfûsu 127.214.499 (10. büyük ülke) olup, dünyâ sýralamasýnda nüfus fazlalýðý yönünden yedinci sýrayý alýr. Yüzölçümünün az olmasý sebebiyle nüfus yoðunluðu çok fazladýr. Halkýn % 77’si þehirlerde yaþar. Þehirlerde yaþayan halkýn % 58’i Tokyo, Osaho ve Nagoya’da toplanmýþtýr. Nüfûsu milyonu aþan yedi büyük þehir vardýr. Bunlardan baþþehir olan Tokyo, 8.323.699 nüfûsa sâhiptir.

Ekonomi

Tarým: Nüfûsun büyük kýsmýnýn þehirlerde oturmasýna raðmen, tarým Japonya ekonomisinin önemli bir kýsmýdýr. Toplam arâzinin ancak % 16’sý ekilebilir. Japonya’da tarým çok modern usullerle yapýlmaktadýr. Yetiþen ürünlerin baþýnda pirinç gelir. Pirinç üretimi ortalama 15.000.000 tondur. Pirinçten sonra ençok buðday, arpa, darý, þekerpancarý, patates ve fasulye yetiþtirilir. Ayrýca tütün, pamuk, çay ve bunun yanýnda büyük bir kýsmýný ihraç ettiði çok çeþitli meyveler de yetiþtirilmektedir.

Hayvancýlýk: Ýyi mer’alarýn azlýðý, hayvancýlýðýn nisbeten küçük çapta kalmasýna sebep olmuþtur. Çiftliklerde sýðýr, koyun ve tavuk yetiþtirilir. Bunlarýn sayýsý az olmasýna raðmen, elde edilen ürün çoktur.

Ormancýlýk: Ormanlar Japonya’nýn toplam arâzisinin üçte ikisini kaplar. Bu ormanlar ülkenin temel inþâat malzemesini, kâðýt üretimi için gerekli kâðýt hamurunun büyük bir kýsmýný saðlayan baþlýca kaynaðý teþkil eder. Ormancýlýk ve kerestecilik sanâyiinde çalýþanlarýn toplamý dört milyon civârýndadýr. Fakat son yýllarda artan talep karþýsýnda kereste ithal etmek zorunda kalmýþtýr. Kereste ithali petrolden sonra ikinci sýrayý almaktadýr.

Balýkçýlýk: Japonya’nýn dört tarafý denizlerle çevrili olmasý sebebiyle, balýkçýlýk geliþmiþtir. Çok iyi donatýlmýþ modern gemileriyle hemen hemen dünyânýn her tarafýnda balýk avý yapar. Yýlda ortalama olarak tutulan 15 milyon ton balýk, ülkede tüketilir ve çok az miktarý ihraç edilir. Balýk üretimi bakýmýndan dünyâda birincidir. Fakat Japon balýkçýlýðý son yýllarda gerilemiþtir.

Sanâyi: Japonya dünyânýn üçüncü sanâyi ülkesidir. Sanâyisi daha çok aðýr sanâyi üzerinde toplanmýþtýr. Baþlýca sanâyi tesisleri gemi, otomobil, elektronik ve optik cihaz, lokomotif, uçak, kimyâ ve her çeþit makina îmal eden fabrikalardýr. Ýþ gücünün % 26’sý sanâyi kesiminde çalýþmaktadýr. Japon sanâyi kuruluþlarý doðudaki Kanto Ovasýndan Kiyusiyu’ya kadar uzanan bir kuþak üzerinde yer alýr. Bu bölgede üç sanâyi merkezi vardýr. Bunlar Keihin bölgesi, Hanshin bölgesi ve Chukyo bölgesidir. Keihin bölgesi, Tokyo, Yokohama ve Kawasaki þehirlerini içine alýr. Hanshin bölgesi Osaka, Hyogo ve Kyoto þehirlerini içine alýr. Chukyo bölgesi ise Nagoyo þehri ile koyu çevresini içine alýr. Savaþtan sonra geliþen Japonya sanâyi merkezleri, denizden kazanýlmýþ topraklar üzerine kurulmuþtur.

Ticâret: Japonya elde ettiði sanâyi ürünlerinin büyük miktarýný ihraç etmektedir. Ticâretin büyük bir kýsmýný deniz yoluyla gerçekleþtiren Japonya’nýn en önemli ürününü % 30’luk bir oranla makinalar meydana getirir. Bunu demir ve çelik mâmülleri, pamuk ürünleri, taþýma araçlarý, gemi, optik cihazlar, ham ipek, cam, porselen, oyuncak, elektronik araçlar ve balýk mâmulleri tâkip eder.

Ýthal ettiði ürünlerin baþýnda petrol gelir. Bunu demir cevheri, buðday tâkip eder. Bunlarýn yanýnda ham pamuk, yün, kauçuk, ham maddeler ve kereste de ithal eder.

Dünyânýn hemen hemen bütün ülkeleriyle ticâret yapar. En fazla ticâreti ABD ve Kanada ile olup bunu Asya ülkeleri tâkip eder.

Ulaþým: Japonya’daki karayollarýnýn toplam uzunluðu 1.098.900 kilometredir. Bu yollarýn ancak % 65’i asfalttýr. Demiryollarýnýn uzunluðu ise 26.000 km civârýndadýr. Demiryolu ulaþýmý Japonya’da kara ulaþýmýndan daha önemli rol oynamaktadýr. Sür’at ve yer altý trenleri meþhurdur.

Deniz ulaþýmý, ada devleti olduðu için geliþmiþtir. Birçok limandan dünyânýn her tarafýna seferler düzenlenmektedir. Ticâretin büyük kýsmý deniz ticâret filosuyla saðlanmaktadýr.

Hava ulaþýmýJaponya Hava Yollarý tarafýndan saðlanmaktadýr. En önemli hava limanlarý olan Tokyo ve Osaka milletlerarasý hava alanlarýdýr. Târifeli sefer yapýlan 71 havaalaný vardýr.