{{hristiyanlýk}} ...

{{hristiyanlýk}} Havârî Ýsa`nýn öðüt ve inançlarýný yayma iþiyle görevlendirdiði oniki yardýmcýsý ve öðrencisinden her biridir. Zamanla havari kelimesi, "herhangi bir davayý canla baþla savunan kiþi" anlamýnda kullanýlagelmiþtir. ==Etimoloji== Havari kelimesi ( Arapça:حَوْرٌ), Arapça`ya Habeþçe`den geçmiþ olup aslý havaryadýr ve yardýmcý anlamýna gelmektedir. <ref>Prof. Dr. Ali ÖZEK, Prof Dr. Hayrettin KARAMAN, ``Kur`an`ý Kerim ve Türkçe Açýklamalý Meali``, s.55 ( Al-i Ýmran, 52 dipnot), 1992</ref> Havârî kelimesi, ``havr`` kökünden türemiþ bir kelimedir ancak, Arapça`da bu kökten türeyen kelimelerin birbirinden farklý anlamlarý vardýr. Havr, gözün beyazýnýn çok beyaz, siyahýnýn da çok siyah olmasý demektir. Ceylan ve sýðýr gözleri buna örnektir. Gözleri bu þekilde olan kadýnlara havrâ` denir ki; çoðulu hûrdur. Türkçedeki hûrî kelimesi buradan gelmektedir. Yeni Ahit`in ilk dört bölümünü oluþturan kanonik Ýncil`lerden Matta ve Yuhanna Ýncilleri havariler tarafýndan yazýlmýþtýr. ==Ýsa`nýn Oniki Havarisi== 1. Simun ( Petrus): Orjinal metinlerdeki adý "Simon" veya "Simeon"dur. Havari Andreas`ýn kardeþi, Celile`li bir balýkçýdýr. Kilisesini üzerine inþa edeceði kayaya ithafen "Petrus" adý Ýsa tarafýndan verilmiþtir. Ýsa tarafýndan kendisine diðer havarilerin önderliði mevkiisi layýk görülmüþtür ( Matta 16:18, Yuhanna 21:15-16). Roma`da öldürülmüþtür. Roma Katolik Kilisesi`nin ilk piskoposu kabul edilir. 29 Haziran Aziz Petrus günüdür. Ýsa, Romalýlar ve kendisinin Mesih olduðuna inanmayan Yahudiler tarafýndan çarmýha gerilmek üzere yakalandýðýnda Ýsa`nýn Havarisi olduðunu üç defa inkar etmiþtir. Ýnkar edeceði Ýsa tarafýndan Son Yemek`te kendisine bildirilmiþtir ancak Petrus buna inanmamýþtýr. Dört Ýncil`de de bu olay ayný þekilde anlatýlýr. 2. Andreas: Simun`un kardeþi, Celile`li balýkçý. X þeklindeki çarmýhta ölmüþtür. Ýskoçya ve Rusya`nýn baþ azizidir. 30 Kasým Aziz Andreas günüdür. 3. Büyük Yakup: Zebedi`nin oðlu, Yuhanna`nýn kardeþi. I. Herod Agrippa tarafýndan öldürülmüþtür. 25 Temmuz Aziz Yakup günü olarak kutlanýr. 4. Yuhanna: Zebedi`nin oðlu, Yakup`un kardeþi. Yeni Ahit`in dördüncü incili olan Yuhanna Ýncili`ni yazmýþtýr. 27 Aralýk Aziz Yuhanna günüdür. 5. Filipus: 1 Mayýs, Aziz Filipus günüdür. 6. Bartalmay: Ermenistan`da canlý canlý derisinin yüzüldüðü söylenir. Bu nedenle dericilerin azizidir. 24 Aðustos Aziz Bartolomew günüdür. 7. Tomas: "Þüpheci Tomas" veya "Ýkiz" olarak da bilinir. Ýsa`nýn yaralarýna dokunana kadar dirildiðine inanmayacaðýný söylemiþtir. 21 Aralýk Aziz Tomas günüdür. 8. Matta: Vergi memurudur. Yeni Ahit`in birinci incili olan Matta Ýncili`nin yazarýdýr. 21 Eylül, Aziz Matta günüdür. 9. Küçük Yakup: Alfay`ýn oðlu. Doðu Kilisesi`nde 10 Ekim, Batý Kilisesi`nde 1 Mayýs Aziz Yakup günüdür. 10. Yehuda ( Taday): Yakup`un kardeþidir. Pers topraklarýnda Simon ile birlikte öldürülmüþtür. 28 Ekim Simun`la birlikte Azizler günü olarak kutlanýr. 11. Simun (Yurtsever): Pers topraklarýnda Yehuda ( Taday) ile birlikte öldürülmüþtür. 28 Ekim Taday`la birlikte Azizler günü olarak kutlanýr. 12. Yehuda ( Ýskariot): 30 gümüþ dinar için Ýsa`ya ihanet ederek yakalatmýþtýr. Vicdan azabýndan intihar etmiþtir. 2006 yýlýnda da National Geographic Society tarafýndan yaklaþýk 1800 yýl önce yazýlmýþ " Yehuda`nýn Müjdesi"`ne ulaþýlmýþtýr. Yehuda`nýn Müjdesi, Ýskariot (katil) olarak adlandýrýlmýþ Yehuda`nýn Ýsa`yý Romalýlara ve Yahudilere ispiyonlamasýnýn arkasýnda baþka güdüler olabileceði ve suçsuz olabileceði tartýþmalarýný gündeme getirmiþtir. 13. Matthias: 13. Havari. Yehuda`nýn yerine seçilmiþtir. Doðu Kilisesinde 9 Aðustos, Batý Kilisesinde 14 Mayýs Aziz Matthias günüdür.

Linkler

http://tr.wikisource.org/wiki/Yahuda%27n%C4%B1n_M%C3%BCjdesi Tam Metin Türkçe Çeviri `` Yehuda`nýn Müjdesi`` ==Kaynakça ve notlar== <references/> #TDK Güncel Türkçe Sözlük, ``havarî`` http://www.tdk.gov.tr/TR/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF05A79F75456518CA" title="http://www.tdk.gov.tr/TR/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF05A79F75456518CA hakkýnda bilgi">http://www.tdk.gov.tr/TR/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF05A79F75456518CA #Oxford Ansiklopedik Ýngilizce Sözlük {{Hristiyanlýk-taslak}}

---

Bu makale, online kullanýcý topluluðu tarafýndan oluþturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nýn Türkçe versiyonu Vikipedi'deki Havari maddesinden kopyalanmýþtýr. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansý ilkeleri kapsamýnda özgürce kullanýlabilir.