Hamal, Kangal hakkýnda bilgi

Bilgikutusu Türkiye köy |isim = Hamal |harita2 = Sivas_Turkey_Provinces_locator.jpg |harita2 boyut = 250px |harita2 açýklama = Sivas |harita1 = |harita1 boyut = |harita1 açýklama = |harita = |harita boyut = |harita açýklama = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lat_hem = K |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |lon_hem = D |rakým = |yüzölçümü = |nüfus = 302 |nüfus yoðunluðu = |nüfus_ref = http://www.yerelnet.org.tr/iller/koy.php?koyid=260213 |nüfus_itibariyle = 2000 |alan kodu =0346 |posta kodu = 58910 |bölge = Ýç Anadolu |il = Sivas |ilçe = Kangal |Köy Muhtarý =Derviþ Aðatoprak |websitesi = http://www.yerelnet.org.tr/iller/koy.php?koyid=260213 Hamal Sivas ilinin Kangal ilçesine baðlý bir köydür. ===Tarihi=== Hamal Köyü Tarihçesi Orta Asya' dan göç eden Türkmen'lerden Badili Aþireti Musul yoluyla Anadolu'ya gelmiþler. Ayvalý Deresi denilen, Gürün'e baðlý Eskihamal'a yerleþmiþler. Burada ne kadar kaldýklarýný bilmiyoruz. Orasý dar iki vadi arasý verimsiz bir yer. Halk tahýlýný satmak için kaðný arabalarýyla bir haftalýk yolculuktan sonra Sivas' a gidip geliyor. Köyün bugünkü yerinde konaklýyorlar. Burasý boþ sulak bir yer. Ýþte bu sýrada bu araziye yerleþmeye karar veriyorlar. Daha önce burasý Mancýlýk Köyü Ermeniler' in elinde imiþ. Eski Hamal dan on beþ ev kalkýp buraya geliyorlar. Yerleþip çoðalýyorlar ve Yeni Hamal adýný alýyor. Gelen kabineler akrabalýk baðlarýna göre çeþitli isimler alýyorlar: Kehalar, Geneciler, Kalaycýlar, Çakýrlar, Kazaklar, Hörçolar, Hacýmollalar, Çolaklar, Kadýlar, Velanlar, Hýþtolar, Karamehmetler, Gücükveliler, Cerikanlýlar, Sülüðünoðlu gibi kabineler yol bakýmýndan ikiye ayrýlýr. Kelceler Purutlar diye bunlara yol gösteren murþitlerden biri Malatya Hekimhan'dan Merzime' den Bilgin Eyüp Dede, ikinci mürþitlerden biri Kayseri Yahyalý' dan Yusuf Dede. Bir de köyde müritleri olmayanlar var. Bunlar Kabaa Abdallar Darende Alvar Köyü nden gelenler. Bunlarýn müritleri (talipleri) yok. Örnek: Cüneyit Dede gibi bu köyde yol görüþ (Purutlarla Kelceler) arasýnda bir hayli sürtüþme olmuþ, uzun zaman birbirlerine kýz alýp vermemiþler. Köye daha sonra dýþarýdan bazý kabineler gelmiþler. Hacýveli ,Göðceoðullarý, Kelbektaþlar, karýþýk bir mozaik oluþuyor. Tahminen köyün kuruluþu 350-400 seneye yakýndýr. Daha önceleri Gürün e baðlý kalmýþ, daha sonra da Kangal ilçe olunca Kangal a baðlanmýþ. Ýlçeye uzaklýðý 20 kmdir. Merkez köyü olarak ilçede hatýrý sayýlýr, misafirperver olarak tanýnýr. Sosyal görüþlü olarak Atatürk'ün devrimlerini benimsemiþtir. Köyün arazisi geniþ düzlük ve sulaktýr. Köyü ikiye bölen Tohma Çayý'nýn kolu ýrmak akmaktadýr. Köyün tepesinde Köroðlu denilen, büyük bir maðara vardýr. Eþkiyanýn yaþadýðý ve gelen gecen kervanlardan haraç aldýðý söylenir. Dar boðaz olan Þuul' da Pianoðlu'nun yaþadýðý söylenir. Köyümüzde bol linyit kömürü bulunmaktadýr. Tahminen 50-52 yýllarýnda Yusuf ÇELÝK bunun farkýna varýyor. Çýkarýp iþletmek istiyor, fakat baþarýlý olamýyor. Köylülere gelecekte köyün zenginleþeceðini insanlarýn bununla ekonomik olarak rahatlayacaklarýný söylemiþ. Ýþ alaný açýlacaðýný bekleyen köylüler, termik santrallerin açýlmasýyla hayvancýlýðýn ve tarýmýn yok olduðunu gördüler. Köyümde ilk olarak üst düzeyde okuyan, öðretmen olarak benim. Bununla da gurur duyuyorum. Benden sonra okuma oraný çoðaldý. Bununla da gurur duyuyorum. Emekli Öðretmen Hüseyin TEMÜRER ===Kültür=== Köyün gelenek, görenek ve yemekleri . GELENEK VE GÖRENEKLERÝMÝZ KIÞ YARISI KUTLAMALARI Köyde kýþ yarýsý geldiði zaman; gençler gece çeþitli kýlýklara (kadýn, gelin, dede vb.) girer ve evleri dolaþarak oyunlar oynar , bunun karþýlýðýnda da çeþitli bahþiþler(un ,bulgur, para) alýrlar.Alýnan bu bahþiþler gruptaki gençler tarafýndan ortaklaþa harcanýr. KOÇ BIRAKMA Yaz gelince sürüden ayrý beslenen koçlar sonbahar mevsimi gelince özel etkinlikler ile sürüye katýlýr. Koçlar sürüye katýlmadan önce çoban tarafýndan AÞI dediðimiz kýrmýzý boya ile süslenir.Böylece o yýlýn daha bereketli geçeceði düþünülür Bu etkinlik çerçevesinde sürüde koyunu olan herkes evde hazýrladýðý pasta börek ne varsa getirir meydanlýkta çobana ikram eder. Çoban da kendine biraz pay alýr gerisini köylüye daðýtýr … KIZ ÝSTEME Kýz tarafýna sebebi ziyaret önceden haber verilerek gidilir.Kýz ve erkek tarafýndan birkaç hatrý sayýlýr kiþiler de orada hazýr bulunur.Allah ýn emri Peygamberin kavli ile kýz istenir.Kýz anasý (yengesi de olabilir) kýzý ile baþka bir odada yalnýz olarak görüþür ve evet deyip demediði sorulur.Cevap olumlu ise niþan (þerbet) günü karara baðlanýr. Baþlýk parasý son 30-35 yýldan beri yoktur.Geline takýlacak taký bazý aileler tarfýndan söylenebilir, ancak son yýllarda artýk o da söylenmemektedir.(3 bilezik, 5 bilezik vs..gibi) Bu kýz isteme olumlu sonuç verdikten sonra Alevi Dede si ile tekrar ayný tören gerçekleþtirilir.Bu da imam nikahýnýn söz kesiminden itibaren yapýlmasý anlamýna gelir. NÝÞAN (ÞERBET ÝÇME) Kýz tarafýnda gerçekleþen bu törenden önce oðlan tarafý kýz tarafýnýn belirlediði birkaç kiþiye hediye alýr.Geline ve ailesine de elbise , elbiselik gibi hediyeler alýr.Kýz evinde hazýrlanan þerbet, çerez gelen misafirlere ikram edilir. Davul zurna eþliðinde eðlenceler yapýlýr. DÜÄžÜN Oðlan evinde baþlar düðün merasimi.Genelde Cuma günü baþlar, Pazar akþamý sona erer.Her iki tarafta eþ dost akraba ve komþularý OHUNTU (anlamýný öðrenmek için hamalca sözlüðe bakýnýz) daðýtarak düðüne davet eder. Bazý yakýn akrabalara davetiye yerine elbiselik verirler. Oðlan ve kýz evinde düðün yemekleri hazýrlanýr.Ýçli köfte, kavurma (veya haþlama et) en baþ düðün yemeðidir.Düðün evine bayrak asýlýr.Bunun nedeni ise bayrak milleti temsil eder, milleti oluþturan en küçük birim ise ailedir, ve düðün bir aile oluþmaktadýr.Uzak yerlerden gelen misafirler, komþular tarafýndan konuk edilir, Komþular gelen kiþileri paylaþýrlar. O misafirin yemesi içmesi yatmasý gibi iþleri o komþu üstlenir.Böylece düðünevine hem maddi hem de manevi destek saðlanmýþ olur. Pazar günü sabahtan kýz evine gelin getirmeye gidilir.Bu gelin getirmeye giden gruba YENGE denir.Kýz evinde yemekler yenir, ve sadece kadýnlarýn katýldýðý KIZ ÖVMESÝ (gelin aðlatma) merasimi yapýlýr. KIZ ÖVME (GELÝN AÄžLATMA) TÜRKÜSÜ Çattýlar çatma taþýný Kurdular düðün aþýný Çaðýrýn kýzýn gardaþýný Kýz anam kýnan kutlu olsun Þirinim aðzýn tatlý olsun. Sandýk içinde balasý Kaðýt içinde kýnasý Hani bu kýzýn anasý Kýz anam kýnan kutlu olsun Þirinim aðzýn tatlý olsun. Kýz baban þehre vardý mý? Sana al yeþil aldý mý? Kýz gardaþýn gayil oldu mu? Kýz anam kýnan kutlu olsun Þirinim aðzýn tatlý olsun. Biner atýn iyisine Sürer yolun kýyýsýna Çaðýrýn bu kýzýn dayýsýný Kýz anam kýnan kutlu olsun Þirinim aðzýn tatlý olsun. Atladý geçti eþiði Sofrada kaldý kaþýðý Hani bu evin yakýþýðý Kýz anam kýnan kutlu olsun Þirinim aðzýn tatlý olsun. Türkü kaynak:Hasan ALP Köyümün Deðerleri S:60-61 Gelin övmeden sonra kýz artýk evden çýkacaktýr.Tabi bu iþ te sanýldýðý gibi kolay olmaz.Gelinin kardeþlerinden biri çeyiz sandýðýna oturur ve bahþiþ almadan kalkamz.Sadýðý vermez.Damat gelir ve erkek kardeþe istediði bahþiþi verererk sandýðý alýr. Çeyiz yüklenmeden önce bir katip tarafýndan çeyizde olan eþyalar not edilir.Gelin oðlan evine doðru giderken gençler yollara barikatlar kurarak SAMEN YOLU keserler.Damat bu kiþilere bahþiþ verir ve yolu açtýrýr.Halaylar çekilerek oðlan evine gelinir.Ama gençler bu seferde DAMADI KAÇIRIRLAR ve sadýçtan bahþiþ isterler.Damadý kaçýranlar bahþiþ alsalar bile hemen geri vermezler.çeþitli oyunlar (döþek oyunu) oynarlar.Bu arada oðlan evinde yemek yenir ve TEÞ (Taký) merasimi yapýlýr.Zarfýn içine konan hediyeler düðün sahibine verilir. KÖYÜMÜZE AÝT YEMEKLER Aðýz (taþ aðzý ve süt aðzý çeþitleri vardýr) Boraný Düðür aþý Eriþte Gegek Gendime Gilik Hamur kesmesi sumaklý Hamur kesmesi yoðurtlu Haþýl Ýçli kombe Ýçli köfte Katmer Kavurma Kuymak Küllü Kombe Livik aþý Madýmak Çorbasý Oðmaç Pancar böreði Sarma (pancar yapraðýndan) Su Böreði Sumaklý köfte Sütlü Çorba Tarhana Telice böreði Un helvasý Yaðlama Yahni Yemlik çorbasý Yoðurtlu köfte </div> ===Coðrafya=== Sivas iline 108 km, Kangal ilçesine 23 km uzaklýktadýr. ===Ýklim=== Köyün iklimi, karasal iklimi etki alaný içerisindedir. ===Nüfus=== {| class="wikitable" width=200 ! colspan=2 |Yýllara göre köy nüfus verileri |- | align="center" | 2007 | align="right" | |- | align="center" | 2000 | align="right" | 302 |- | align="center" | 1997 | align="right" | 262 |} ===Ekonomi=== Köyün ekonomisi tarým Köyümüzde Tarým Köyümüzde karasal iklim hakim oldugu için; soguga dayanikli ürünler yetistirilmektedir. Bugday, arpa, çavdar, yulaf , nohut, mercimek, seker pancari ve son yillarda da ayçekirdegi tarimi yapilmaktadir. Köy arazisinin çogu kiraç topraklardan olusmaktadir. Sulu tarimin yapildigi yerlerde daha çok yonca ve çayir gibi ürünler yetistirilir. Topraklarin mineral bakimindan fakir olmasi nedeni ile bir tarla iki yil üst üste ekilememektedir. Bir yil nadasa birakilir, dinlendirilir. Saçak köklü bitki ekilen tarla nadasa birakilmak istenmiyorsa depo köklü (pancar , patates) bitki ekimi yapilir. Köyümüzde makineli tarima geçis 75 li yillardan sonra baslamis ve o günden bu yana gelisen teknoloji takip edilmistir. Ama yine de eksikler bulunmaktadir. Özellikle sulama sistemleri hala ilkel yöntemler ile yapilmaktadir. Yagmurlama sistemi ile hala tanismamistir bizim köyümüz. Ekilecek olan tarla önce herg (bk:hamalca) edilir. Kultüvator islemi de yapildiktan sonra Ekim veya Kasim ayinda mübzer ile ekim yapilir.Tohum , kisi toprak altinda geçirir. Ekime hazirlanan tohum , DDT denilen ilaç ile güçlendirilir.Böylece toprak altinda bir kis geçiren tohum çürümez.Eger kis mevsiminde çok kar yagarsa o yaz bereketli geçer. Hasat mevsimi Agustos ayinin ilk günlerinde baslar, yaklasik 15 gün içinde biter. Biçerdöver ile yapilan hasat daha temiz ve hizli olmaktadir. Tarladan toplanan sap harmanlikta patos ile saman haline getirilir. Köyümüzde Hayvancýlýk Yilin 8 ayi kis olan bir yerde elbette sicagi seven, narin hayvanlar da olmuyor. Köyümüzde küçükbas hayvan yetistirilmektedir. Büyükbas hayvan da bulunur ancak sayilari çok azdir. Köylü ihtiyaçlarini, yetistirdigi koyun ve keçiden elde ettigi; süt ,yogurt, peynir, yag, yün gibi ürünlerden karsilamaktadir. Bu ürünler ticari amaçtan ziyade ihtiyaci karsilayacak kadardir. Simdiye kadar birkaç defa seyyar mandra kurulmus ve süt ticareti yapilmistir. Onun disinda üretim hep ihtiyaca yetecek kadar olmustur.Elde edilen yünlerden el dokumasi hali yapilir. Kis mevsimi boyunca agillarda beslenen koyunlar, bahar gelmesiyle birlikte yavas yavas meralarda otlatilir.Yaz mevsimi boyunca da gece gündüz dagda yayilir, eve sadece öglenleri birkaç saatligine süt sagimi yapilsin diye gelir. Bazi aileler, hayvanlari otlaklara daha yakin olsun diye yaylalara göç eder, kis mevsiminde tekrar köy içine gelir. ===Muhtarlarýmýz=== Yerleþim yerinin köy tüzel kiþiliði almasý ile birlikte köyün tüzel kiþiliðini temsil etmesi için köy muhtarlýk seçimleri de yapýlmaktadýr. MUHTARLARIMIZ Gamber ALTIN 1949 Halil AYGÜN 1954 Ýbrahim GÜNVEREN 1957 Bayram MUCUK 1960 Hüseyin GÖL 1967 Garip AKKUÞ 1973 Ýmam AYGÜN 1978 Ali KARABULUT 1983 Mustafa KOÇAK 1988 Hasan ALP 2003 Derviþ AÄžATOPRAK 2007 ===Altyapý bilgileri=== Köyde ilköðretim okulu vardýr. Köyün içme suyu þebekesi vardýr ancak kanalizasyon þebekesi yoktur. Ptt þubesi yoktur ancak ptt acentesi vardýr. Saðlýk ocaðý ve saðlýk evi yoktur. Köye ayrýca ulaþýmý saðlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardýr.

Linkler

http://www.yerelnet.org.tr/ Yerelnet köy-taslak Kangal belde ve köyleri

---

Bu makale, online kullanýcý topluluðu tarafýndan oluþturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nýn Türkçe versiyonu Vikipedi'deki Hamal, Kangal maddesinden kopyalanmýþtýr. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansý ilkeleri kapsamýnda özgürce kullanýlabilir.