Guido Cavalcanti (d.
1255,
1255 yýlý olaylarý, ölümler, doðumlar ve diðer önemli geliþmeler
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.
Floransa - ö.
Floransa, Ýtalya'da bir þehirdir. Kuzey Ýtalya'daki Toskana bölgesinin baþkentidir. Kýsa bir dönem, eski Ýtalya Krallýðýna da baþkentlik yapmýþtýr. Þehir, içinden geçen Arno nehri çevresinde kurulmuþtur. Çevresindeki yerleþim alanlarýyla beraber yaklaþýk bir milyona yakýn nüfusa sahip olan þehir, geçmiþte olduðu gibi bugün de Ýtalya ve Avrupanýn önemli ticaret merkezlerinden biridir.
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.
29 Aðustos 29 Aðustos Gregorian Takvimine göre yýlýn 241. günüdür. Sonraki sene için 124 (Artýk yýllarda 125) gün var
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.
1300,
1300 yýlý olaylarý, ölümler, doðumlar ve diðer önemli geliþmeler
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.
Floransa),
Floransa, Ýtalya'da bir þehirdir. Kuzey Ýtalya'daki Toskana bölgesinin baþkentidir. Kýsa bir dönem, eski Ýtalya Krallýðýna da baþkentlik yapmýþtýr. Þehir, içinden geçen Arno nehri çevresinde kurulmuþtur. Çevresindeki yerleþim alanlarýyla beraber yaklaþýk bir milyona yakýn nüfusa sahip olan þehir, geçmiþte olduðu gibi bugün de Ýtalya ve Avrupanýn önemli ticaret merkezlerinden biridir.
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.
Ýtalyan
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.
þair.
Þair Þiir yazan kiþi. Þair kelimesi Arapçadan gelir ve doðaüstü güçlere sahip, meczup, kahin gibi anlamlar da yüklenmiþtir.
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.
Dolce Stil Nuovo (Tatlý Yeni Üslup) akýmýnýn önde gelen þairlerindendir. Günümüze 52 þiiri ulaþmýþtýr.
bkz. Dolce Stil Novo
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.
13. yüzyýl 13. yüzyýl olaylarý, ölümler, doðumlar ve diðer önemli geliþmeler
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.
Ýtalyan Edebiyatýnýn
Dante'den sonra en önemli þairi kabul edilir.
Biyografi bilgi kutusu
|kiþi_adý= Guido Cavalcanti
|resim_adý= Guido Cavalcanti.jpg
|resim_baþlýðý= Dante ile Cavalcanti
|doðum_tarihi= 1255
|doðum_yeri=
Floransa, Ýtalya
|ölüm_tarihi= 29 Aðustos 1300
|ölüm_yeri=
Floransa, Ýtalya
==Yaþamý==
thumb|left|300px| Cavalcanti'nin doðduðu Floransa þehrini gösteren bir 15. yüzyýl tahta kalýp baskýsý.
Guido Cavalcanti (y. 1255-1300), Floransalý varlýklý, seçkin ve siyasal açýdan etkili bir ailenin oðlu olarak dünyaya geldi; Ortaçað Ýtalyan siyasetindeki katý
Guelfo-Ghibellino kutuplaþmasý, yaþamýný belirleyen en önemli etmenlerden biri oldu. 1260 yýlýndaki Montaperti yenilgisi üzerine, önde gelen
Guelfolar (bu arada Guido'nun babasý Cavalcante de' Cavalcanti) Floransa'dan sürüldü; 1266'da imparatorluk güçleri Benevento'da bozguna uðrayýnca, bu kez
Ghibellinolar Floransa'dan sürüldü. Yeni bir hükümet kuran Guelfolar, kýsmen evlilikler aracýlýðýyla, karþýt gruplarý uzlaþtýrma iþini üstlendiler; Cavalcanti'nin 1267'de, ünlü Ghibellino önderi
Farinata degli Uberti'nin (ö. 1264) kýzý Beatrice'yle evlenmesi bu çabanýn bir sonucudur. Nüfus kayýtlarýndan, Beatrice'nin Tancia ve Andrea adlarýnda iki çocuk dünyaya getirdiði biliniyor. Cavalcanti, 1284 yýlýnda, tarihçi
Dino Compagni ve
Brunetto Latini'nin de yer aldýðý Floransa Komünü Genel Meclisi üyeliðine atandý.
13. yüzyýlýn sonunda Guelfolar da iki karþýt gruba ayrýldýlar: Ghibellinolarla ittifaka giden
Beyaz Guelfolar ile yayýlmacý papalýk politikasýný destekleyen
Siyah Guelfolar. Compagni'nin anlattýðý bir olay, bu karþýtlýðýn ilginç bir örneðini oluþturur:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;">
Guido Cavalcanti, Ortaçað'ýn ünlü hac merkezlerinden Ýspanya'daki
Santiago de Compostela'ya giderken, karþýt gruptan Donati onu öldürtmeye kalkýþýr, ama baþarýlý olamaz. Floransa'ya dönüþünde olayý öðrenen Cavalcanti, yolda karþýlaþtýðý Donati'ye elindeki kargýyý fýrlatýr, ancak isabet ettiremez; bunun üzerine çýkan kavgada elinden yaralanýr.
</blockquote>
thumb|250px|right|Cavalcanti'nin sürgüne gönderildiði Liguria bölgesindeki Sarzana kasabasýnýn kalesi.
Guido'nun hac yolculuðunu yarýda býrakarak Nîmes'de noktaladýðý ve Toulouse'da bir süre geçirdiði (29 ve 30 nolu þiirler) hemen hemen kesindir; þiirlerinden Toulouse'da La Daurade kilisesine gittiði ve Mandetta adýný verdiði soylu bir kadýnla iliþki kurduðu sonucu çýkar.
1300 yýlýnda Siyahlar ile Beyazlar arasýndaki bir çatýþma, iki grubun önde gelenlerinin sürülmesiyle sonuçlanýr, Guido Cavalcanti'nin de aralarýnda bulunduðu bir grup Floransalý, Sarzana'ya sürülür; sürgüne gönderilenler, kýsa bir süre sonra, bulunduklarý yerin saðlýksýz olmasý nedeniyle geri çaðrýlýrlar. Guido, Sarzana'dan hasta döner; olasýlýkla orada yakalandýðý bir hastalýktan ötürü bir süre sonra (29 Aðustos 1300) yaþamýný yitirir. Gerek çaðdaþlarý, gerek sonraki kuþaklar, Cavalcanti'den hýrslý, ancak büyük entelektüel yetenekleri olan bir insan olarak söz ederler.
Dino Compagni'ye göre:
::“Nazik ve cesur, ancak baþkalarýný hor gören, yalnýz ve kendini çalýþmaya vermiþ” bir kiþidir.
Giovanni Villani'ye göre:
::“Aþýrý duyarlý ve kolay öfkelenen birisi olmakla birlikte, bir filozof olarak birçok konuda baþarýlý bir insan”dýr.
Boccaccio'ya göre (
Decameron'da):
::“Dünyadaki en iyi mantýkçýlardan biri, en iyi doða filozofu, . . . seçkin, saygýlý, güzel konuþan bir insan”dýr.
==Þiirinin Kökleri==
thumb|right|Ortaçað Provans þiirinin ilk þairi kabul edilen Akitanya Dükü IX. Guillaume
Cavalcanti þiirinin üç ana kaynaðý olduðu söylenebilir:
Ortaçað Provans Þiiri
Sicilya Okulu
Dolce Stil Nuovo
==Þiirinin Özellikleri==
===Aþk===
Cavalcanti'nin þiirlerinin önemli bir bölümü aþk hakkýndadýr: Aþkýn gizemli baþlayýþý, yüceltiliþi, yarattýðý çeþitli ruh halleri ve yol açtýðý acý çekiþ ile yakýnma. Bu niteliðiyle Cavalcanti'nin þiirleri, Ortaçað Provans Þiiri'ne özgü büyük konu çeþitliliðinin kapsamýnýn daraltýlmasýný gösterir; bu, öteki Tatlý Yeni Üslup þairleri üzerinde etkisini göstermiþ, daha sonra Petrarca ve onun izinden giden sayýsýz þair, þiirlerinde aþk konusunu iþlemeye devam etmiþtir. Cavalcanti'nin günümüze ulaþan þiirlerinde de farklý temalarý içerenleri olmakla birlikte, yapýtýn temelini aþk hakkýndaki þiirler oluþturur. Ýlk dört þiirine bakacak olursak, Cavalcanti'nin aþka yaklaþýmýný açýkça görebiliriz: Güzel bir kadýn belirir; þair bunun yarattýðý hayranlýk, þaþkýnlýk ve coþkuyu dile getirir. Ne var ki, bu hayranlýk yerini derin düþünmeye (''contemplatio'') býrakýr; deneyimin yerini düþünme, kuþku, yeni bir niteliðe bürünen duygu-heyecanlar alýr. Cavalcanti'yi asýl ilgilendiren, aþkýn neden olduðu çeþitli ruh halleridir: Karþýlýk görme umudu, yakarma, deðersizlik duygusu (acý çekme, umutsuzluk), kuþkucu bir yaklaþým ve neredeyse bilimsel bir gözlemcinin incelediði nesneye olan uzaklýðý.
===Düþünsel Arka Plan===
Cavalcanti þiirinin düþünsel kaynaklarý arasýnda, büyük bir olasýlýkla Galenos'un týp konusundaki görüþleri, Arap kültürü, klasik mitlerle karakterler ve Andreas Capellanus'un saraylý aþký kavramýnýn manifestosu kabul edilen ''De Amore''<nowiki>'</nowiki>si (Aþk Üzerine) vardýr. Keza, þiirlerinde sýkça rastladýðýmýz tin (''spirito'') ya da küçük tin / tincik (''spiritello'') kavramý, Aristoteles'ten ve zihin-beden etkileþimini, dýþsal dünyaya iliþkin algýlamalarýn nasýl içselleþtirildiðini açýklamaya çalýþan Ortaçað týp fizyolojisinden alýnmýþtýr.
===Kalp ile Göz===
Cavalcanti þiirinde aþkla ilgili iki temel organýn, kalp ile gözün merkezi bir yeri vardýr:
Ýlk olarak, imgenin göze doðrudan çarpmasý gelir.
Sonra, imgeyi algýlama ve üzerinde düþünme þeklindeki psikolojik-fizyolojik süreç.
Cavalcanti, aþkýn özünü keþfetmek amacýyla, aþk deneyimini, âþýk olma adýný verdiðimiz o gizemli anda askýda tutuyor gibidir. Araþtýrdýðý gizemlerden biri, bu sürecin nasýl kaçýnýlmaz olarak beden ile ruhu iþin içine kattýðý, görülen fiziksel imgenin nasýl zihinsel bir imgeye dönüþtüðü, bir varlýðýn nasýl bir arzu nesnesi haline geldiðidir. Daha sonraki Petrarca tarzýnda, güzel imgenin doðrudan gözlerden geçip, kalpteki yerini bulmasýyla, süreç hýzlandýrýlýp basitleþtirilmiþ olacaktýr. Buna karþýlýk, Cavalcanti âþýk olma sürecindeki her evreyi tek tek ele alýr, inceden inceye iþler.
=="Donna me prega" Þiiri==
Cavalcanti þiirlerinin modern basýmlarýndaki 27 nolu þiir, genellikle ''Donna me prega'' ("Kadýným emrettiði için bana") olarak bilinen ''canzone''<nowiki>'</nowiki>dir. Þiir þu dizelerle baþlar:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;">
Kadýným emrettiði için bana, bir ârazdan
söz edeceðim, çoðu zaman dizginlenemez o,
ve öyle yücedir ki aþk derler adýna:
inkâr eden, hakikatini hissedebilse!
</blockquote>
Bu dizeler, bir bakýma, þiirin konusunu da açýklar: Aþkýn ne olduðu. Cavalcanti'nin þiirinde bu temayý þu sekiz soru çerçevesinde irdelediði söylenebilir:
aþkýn nerede bulunduðu
aþký kimin var ettiði
aþkýn “erdeminin” ne olduðu
aþkýn “gücünün” ne olduðu
aþkýn “özünün” ne olduðu
aþkýn “etkilerinin” veya “hareketlerinin” ne olduðu
aþkýn verdiði zevkin ne olduðu
aþkýn görünüp görünemeyeceði
==Decameron'un Bir Öyküsünde Cavalcanti==
Boccaccio'nun Decameron'undaki öykülerden birinde (6. Gün, 9. Öykü) Cavalcanti'den söz edilir. Calvino'nun ''Amerika Dersleri''<nowiki>'</nowiki>nde belirttiði gibi, Boccaccio þairi bize, "bir kilisenin önündeki mermer mezarlar arasýnda dolaþan, derin düþüncelere dalmýþ, aðýrbaþlý bir filozof olarak sunar. Floransa'nýn zengin ve þýk gençleri atlarýyla þehirde dolaþýyor, kendilerine hep yeni davet imkânlarý yaratma peþinde, toplu halde bir eðlenceden ötekine gidiyorlardý. Bu gençler, Cavalcanti'den pek hoþlanmýyorlardý; çünkü zengin ve zarif bir kiþi olmasýna karþýn, onlarla yiyip içip eðlenmeyi asla kabul etmiyordu. Ondan hoþlanmamalarýnýn ikinci bir nedeni de, gizemli felsefesinin tanrýtanýmaz olduðu yolundaki kuþkulardý":
thumb|right|250px| Cavalcanti ile neþeli ya da savurgan çete olarak bilinen soylu, varlýklý, "þamatacý" gençler (''Decameronun Cavalcanti'den söz eden öyküsünü gösteren 15. yüzyýl minyatürü).
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;">
:::Þimdi, bir gün Guido, Orto San Michele'den yola çýkýp, Corso degli Adimari'den geçerek San Giovanni'ye kadar geldi; bugün Santa Reparata'da bulunan büyük mermer lahitlerin ve San Giovanni civarýndaki baþka birçok mezarýn arasýndan geçtiði için, sýk sýk bu yoldan yürürdü. Guido, orada dikili duran porfir sütunlar, lahitler ve San Giovanni'nin kilitli kapýsý arasýnda dolaþýrken, Messer Betto ve arkadaþlarý atlarýna binmiþ, Santa Reparata Meydaný'ndan geçiyorlardý. Guido'yu o mezarlarýn arasýnda görünce: “Gidip þuna haddini bildirelim,” dediler. Ve atlarýný mahmuzlayýp, daha Guido ne olup bittiðini anlamadan, þaka yollu bir saldýrýyla yanýnda bitiverdiler. “Guido, grubumuza katýlmayý reddediyorsun; iyi güzel de, Tanrý'nýn var olmadýðýný kanýtladýðýnda, eline ne geçecek?” dediler.
:::Guido çevresinin sarýldýðýný görünce, hemen karþýlýk verdi: “Beyler, kendi evinizde istediðinizi söyleyebilirsiniz bana.” Sonra elini o yüksek mezar taþlarýndan birine dayadý, çok hafif olduðu için, bir sýçrayýþta kendini öteki tarafa attý, ellerinden kurtulup kendi yoluna gitti.
</blockquote>
Gene Calvino yukarýda sözünü ettiðimiz yapýtýnda, buradaki jesti Cavalcanti'nin Ýbn Rüþtçü felsefesine baðlar; Cavalcanti, gençlere þöyle demek istiyor gibidir:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;">
:::Bireysel ruh, evrensel anlýðýn bir parçasýdýr: Mezarlar sizin evinizdir, benim deðil, çünkü zihnin düþünme yetisiyle evrensel düþünceye ulaþan kiþi, bedensel ölümü aþmýþ demektir.
</blockquote>
==Ýlgili Maddeler==
Cavalcanti Þiirinin Biçimsel Özellikleri
Dante Alighieri
Dolce Stil Novo
==Türkçede Cavalcanti==
Cavalcanti'nin þiirleri iki dilli bir basýmla (Ýtalyanca metinler ile Türkçe çevirileri) Türkçeye çevrilmiþtir:
Guido Cavalcanti, ''Bütün Þiirleri'', çev. Kemal Atakay (Ankara: Ýmge Kitabevi, 1997).
Linkler
http://www.liberliber.it/biblioteca/c/cavalcanti/index.htm Cavalcanti'nin Bütün Þiirleri (Ýtalyanca)
wikisource|it: Rime (Cavalcanti)
