Giordano Bruno hakkýnda bilgi

Giordano Bruno ( 1548 - 17 Þubat, 1600). Ýtalyan filozof. Rönesans felsefesini biçimlendiren filozoflarýn en önemlilerinden biridir ve þair yönüyle de edebiyata en yakýn duranýdýr. Ona 'Doðacý coþkunluðun düþünürü'de denilebilir.

Hýristiyan dogmatizminden kopup, özgür doða düþüncesine sýçrama yapan en çarpýcý örnek Giordano Bruno'dur. Doða'nýn kendi baþýna iþleyiþine o denli hayrandýr ki, sonuçta bu coþkun Rönesans öncüsü Roma'da M. S. 1600'de diri diri yakýlmýþtýr.

Soylu bir ailenin çocuðu olarak 1548 yýlýnda Ýtalya'nýn Nola kasabasýnda dünyaya geldi. Onaltý yaþýndayken Dominiken adýný taþýyan bir tarikatta yer aldý. Kopernilus sistemiyle tanýþýnca, Bruno tarikat mensubu bir kiþi olmaktan sýyrýldý ve buna baðlý olarak Hýristiyan inancýyla arasýndaki bütün baðlarý koparttý. Kiliseye karþý bir sistem içinde yer aldýðýndan din sapkýnlýðý ile suçlandý. Engizisyondan baskýsýndan kurtulmak için Roma'ya ardýndan Kuzey Ýtalya'ya kaçtý.

Dinsizlikle suçlandýðý için hiç bir yerde kalýcý olarak yaþayamadý, sürekli gezdi. Cenevre'ye geçti, ardýndan Güney Fransa, Paris ve Londra'da devam etti yaþamýna. 1582 yýlýnda Sorbonne Üniversitesi'nde bir kürsü elde etti. Londra'da yapýtlarýnýn bir bölümünü bastýrdý. Londra'dan kýsa bir süreliðine yine Paris'e geçen Bruno, bu defa da Almanya'ya gitti ve eserlerini yayýmlatma çabalarýný sürdürdü. Daha sonra Zurich'e geçen Bruno, bir Ýtalyan aristokrat tarafýndan Venedik'e davet edilince bu daveti kabul etti. Burada Galileo Galilei ile tanýþtý. Ama Mocenigo adlý bu aristokrat'la çatýþýnca, onun tarafýndan Engizisyon'a teslim edildi. Ona, düþüncelerinden vazgeçmesi ve sonsuz evren görüþünün din sapkýnlýðý olduðunu kabul etmesi durumunda kilise tarafýndan affedileceði söylendi. Ama o, gördüðü bütün iþkencelere karþýn, görüþlerinden taviz vermedi ve ölüme mahkum edildi.

Ölüm kararýný Bruno'ya bildiren yargýç, ondan þu cevabý almýþtýr: ''"Ölümümü bildirirken siz benden daha çok korkuyorsunuz"''. Kilisenin bu kararý, 1600 yýlýnýn Þubat ayýnda, Roma'da Campo dei Fiori meydanýnda Bruno'nun diri diri yakýlmasý ile yerine getirildi.

Bruno evrenin sonsuzluðu yanýnda evrenin birliði ilkesini de benimser. Buna göre Ortaçað felsefesi'nde temel alýnan gök ile yer ayrýlýðýný rededer. Bruno; Tanrý'nýn ve evrenin birbirinden farklý iki töz olmadýðý, ama ayný gerçekliðin iki sonsuz görünümü olduðunu kabul eder. Ona göre herþey Tanrýsal kuvvetin görünüþüdür:

:''"Ne gördüðüm hakikati gizlemekten hoþlanýrým, ne de bunu aþýkça ifade etmekten korkarým. Aydýnlýk ve karanlýk arasýndaki, bilim ve cehalet arasýndaki savaþa her yerde katýldým. Bundan dolayý her yerde zorlukla karþýlaþtým ve cehaletin babalarý olan resmi akademisyenlerin yaný sýra kalýn kafalý çoðunluðun öfkesinde hedef olarak yaþadým."''

Düþüncelerinin açýklanmasýnýn kendisi için çok tehlikeli olduðunu bildiði halde, yukarýdaki cümlesinden de anlaþýlacaðý gibi, yazý ve konuþmalarýnda düþüncelerini hep böyle açýkça ifade etmiþtir.

==Eserleri==

''Il Candelaio (Þamdancý)'' ( 1582)

''Della Cause principio et uno (Neden, ilke ve birlik üzerine)'' ( 1584)

''De l'infinito universo et mundi (Sonsuz evren ve dünyalar üzerine)'' ( 1585)

''De gl'heroici furori (Yiðitçe öfkeler üzerine)'' ( 1585)