d üzenle|Aðustos 2007
Bilgikutusu Türkiye köy
|isim = Gidirli
|harita2 = Samsun_Turkey_Provinces_locator.jpg
|harita2 boyut = 250px
|harita2 açýklama = Samsun
|harita1 =
|harita1 boyut =
|harita1 açýklama =
|harita =
|harita boyut =
|harita açýklama =
|lat_deg =
|lat_min =
|lat_sec =
|lat_hem = K
|lon_deg =
|lon_min =
|lon_sec =
|lon_hem = D
|rakým =
|yüzölçümü =
|nüfus = 1876
|nüfus yoðunluðu =
|nüfus_ref =
http://www.yerelnet.org.tr/iller/koy.php?koyid=258428
|nüfus_itibariyle =
2000
|alan kodu =0362
|posta kodu = 55700
|bölge = Karadeniz
|il = Samsun
|ilçe = Havza
|Köy Muhtarý =Ahmet Ýþler
|websitesi =
http://www.yerelnet.org.tr/iller/koy.php?koyid=258428
Gidirli Samsun ilinin
Havza ilçesine baðlý bir
köydür.
===Tarihi===
GÝDÝRLÝ KÖYÜ
Samsun Ýli Havza Ýlçesi'nin en büyük köyüdür. Merkeze 27 Km uzaklýktadýr. Son yýllarda oldukça çok göç vermesine raðmen nüfusu 1900-2000 arasýndadýr. Köyde 1980 Nüfus sayýmýnda mahalleriyle birlikte 400 hanenin üzerinde hane sayýsý vardý. Son yýllarda bu sayý 200'e kadar düþmüþtür.
Köyün Tarihi ve kuruluþu ile ilgili rivayet ve hikayeler çoðunluktadýr. Yazýlý kaynaklar azdýr ve ayrýntýlý deðildir. Yazýlý kaynaklara göre, Havza ilk fethedildiði zaman, buraya Türk aþiretlerinden Gidürlü, Çarýklý ve Kanýklý aþiretleri yerleþtirilmiþtir. Bugün,Gidirli gibi bazý köyler bu isimlerle anýlmaktadýr.Köyümüzün isminin de buradan geldiði sanýlmaktadýr. Gidirli isminin Kederli kelimesinden geldiði de yaþlýlar tarafýndan rivayet edilmektedir.
Köyümüz Selçuklu döneminden yakýn zamana kadar Nahiye olarak Amasya'ya baðlý yönetilmiþtir. Yazýlý kaynaklara göre Gidürlü aþireti reisi, bulunan Emir Celaleddin Mah-melek b. Mehmet el -Huzi bu nahiyeden çýkmýþtýr. Bu emir Havza kazasýný istila ederek, 1267' de istiklalini ilan etmiþ; böylece birkaç sene, Amasya hükümetini meþgul etmiþtir.
Rivayet ve Hikayelere göre ise, köyün tarihi 1050 yýllarýna dayanýr. Köyün ilk kurucularý Gidürlü Aþireti, Horasan civarýndan kardeþleriyle birlikte gelmiþ, yerleþme konusunda anlaþmazlýða düþmüþlerdir. Hikayeye göre üç kardeþ ayrýlarak yerleþmiþler, kardeþlerden biri yerleþtiði yere kederli, biri gamlý biri de elemli isimlerini vermiþlerdir. Bu gün bu isimleri de taþýyan köyler mevcuttur.Ýlk yerleþme köyün þimdiki olduðu yer olmadýðý rivayet edilmektedir. Köyün ilk kuruluþu þimdi Vezirköprü Ýlçesi sýnýrlarý içinde kalan Ýmircik köyüne yakýn bir yerdedir. Burada Gidirli mezarlýðý denilen bir yer mevcuttur.Daha sonra köyün þimdiki yerine göç edilmiþtir. Tarihi tam olarak bilinmemektedir. Köyün eski mezarlýðý Kayadibi denilen mevkidedir.Þimdiki mezarlýkta oldukça yaþlý aðaçlar vardýr. Bu aðaçlar köyün eski yerleþim yeri ve þeklinde fikir vermektedir. Osmanlý vilayet ve nahiyelerini gösteren haritada burasý Kederli olarak geçmektedir. Yazýlý tarih ile rivayet edilen tarih arasýnda az da olsa, çeliþkiler vardýr. Köyün ilk yýllarýnda, Vezirköprü Kaplan'dan, Mardin Kýzýltepe'den, Kavak'tan, yakýn zamanda da Trabzon Of'tan, yine Kavak'tan aileler gelerek yerleþmiþ, yerli ailelerle birlikte bu günkü köyü oluþturmuþlardýr.
Köyümüz I.dünya Savaþýnda, Çanakkale Savaþýnda ve Milli Mücadelede büyük yararlýklar göstermiþtir. Özellikle Milli Mücadele yýllarýnda seferberliðe katýlmadan dolayý 90 gelinin birden dul kaldýðý rivayet edilmektedir. Bunun yanýnda askere bekar gidenler ve o anda askerde olanlarý da hesaba katarsak yetiþkinlerin büyük çoðunluðu Kurtuluþ Savaþýna katýlmýþ ve üç dört gazi istiklal madalyalarý ile geri dönmüþtür. Bazý Gazilerimiz de uzun süre Sibirya'da esir kaldýktan sonra, o zaman Japonya'nýn yardýmý ile Türkiye'ye iade edilmiþ, tekrar orduya katýlmýþlar, Rumlar ile Türkler arasýnda yapýlan Nüfus Mübadelesi'nde görev almýþlardýr. Yaþlý olup ta askere gidemeyenler de, köyün etrafý Rum köyleriyle çevrili olduðundan, Rum çetelerle mücadele etmiþlerdir. Ayrýca yaþlý, kadýn ve çocuklar kaðnýlarý ile Türk Ordusu'na cephane naklinde bulunmuþlardýr. “Çocuðunun üzerini deðil cephanenin üzerini örtme” hadisesi burada da yaþanmýþtýr.(seferberlik sebebiyle köyden Havza'ya yiyecek, giyecek, Samsun'dan Havza'ya Ankara'ya gönderilmek üzere kaðný ile cephane nakil iþlerine yardým etmiþlerdir.) Bu zamanda muhtarlýk iþlerini kadýnlar yürütmüþlerdir. “Baba askere giderken küçük yaþta býraktýðý oðlu da büyümüþ, askere gitmiþ, Selimiye Kýþlasýnda babasý ile buluþmuþ, ” Hikayesi köyümüze aittir(Sarý Mustafa Çýracý ile oðlu Þaban Çýracý). Köyümüzün insanlarýnýn çoðunluðu dul, yetim-öksüz kalmýþ bu günlere gelene kadar büyük zorluklar çekmiþlerdir. Köyümüzün tarihi Kurtuluþ Savaþý ile adeta yeniden þekillenmiþtir. Savaþ sonunda Rumlardan kalan topraklarý, bu köyden olmayan zenginler ve Ýþ Bankasý, hazineden satýn almýþ, daha sonra köyümüze satmýþlardýr. Borç bitene kadar, 1960- 1970 yýllarý köylülerimizin en sýkýntýlý yýllarý olmuþtur. Ýlk Okul köye Cumhuriyetin ilk yýllarýnda yapýlmýþ, okuma yazma oraný yüksek olduðu halde, köyün Kasabaya uzaklýðýndan, üst öðrenimi tamamlayanlar daha az olmuþtur. Bunda unutulmuþluðun etkisi de vardýr. Maalesef Milli Mücadelede bu kadar yararlýk gösteren köy, uzun süre hizmet alamamýþtýr.
Köyümüzün geçim kaynaðý Tarým ve hayvancýlýða dayanmaktadýr. Havza'nýn kuzey batýsýnda yer almaktadýr. Merkez köy Boðaziçi ve Yukarý mahalle olmak üzere iki mahalleden oluþmaktadýr. Ayrýca köye baðlý Kavacýk, Karaçayýr, Elmalýca ve Kavakçýyurdu adlarýnda dört mahalle vardýr. Köyümüzün yakýnýnda bulunan ve muhtarlýðý ayrýlmýþ olan Yaðcýmahmut sakinleri de köyümüzden göç etmiþ ve tamamý köyümüzle akrabadýr.
Köyümüzde bir Ýlköðretim Okulu, 3 Birleþtirilmiþ sýnýfý olan Ýlköðretim, 6 camii, bir Saðlýk ocaðý bulunmaktadýr.
Yusuf ÇEVÝK
Büyük Halkalý Ý.Ö.O
Müdür Yard.
===Kültür===
KÖYDE DÜÄžÜN
Köyün düðününü eski ve yeni diye ayýrmak gerekir. Eski geleneðe uyularak yapýlan düðünler üç gün üç gece sürer. ilk gün misafirler karþýlanýr,davul zurna eþliðinde halaylar çekilir. akþam ateþ yakýlarak, etrafýnda sim-sim denilen oyun oynanýr.Yakýlan ateþe "darabul" ateþi denir.Darabul ateþi eskiden ardýç odunu ile yakýlýrdý.Þimdi pek ateþ yakýlmýyor, yakýlsa da lastik ile yakýlýyor. ikinci gün gelinin akrabalarý "cins" denilen bir adeti yerine getirmek üzere damadýn evine gider. yemek yenir, gelinin akrabalarýna gelinin çýktýðý akþam yenilmek üzere kaz verilir. ("cins"'e gidenler gruplara ayrýlýr bu kazlarý gelinin çýktýðý akþam yerler). ikinci gün "cins" merasimi bittikten sonra, damat ve gelin hamamý denilen adet yerine getirilir. Önce gelin, sonra damat arkadaþlarý eþliðinde hamama getirilir. damat hamamýndan sonra camiye gidilir. imam dua eþliðinde damatýn elbisesini giydirir. Damat elbisesi giydirildikten sonra topluca köyün dýþýna çýkýlýr ve "tavuða seðirtme" denilen yarýþ yapýlýr. önce hakemler belirlenir. koþuya katýlmak isteyenler çýkar. belirlenen mesafeden koþarak birinci gelene, tavuk veya horoz hediye edilir. ayný zamanda atlarýný yarýþtýrmak isteyenler de atlarýyla çýkar, koþuda birinci gelene yine tavuk veya horoz verilir.Ýkinci gün akþamý "konak" denilen adet yapýlýr. misafirlerin oturacaðý evler belirlenir. isteyen istediði eve misafir olur ve gruplar belirlenmiþ olur. taký yapýlarak her grup belirlenen hakemler eþliðinde birbirlerini geçmeye çalýþýrlar.Yalnýz burda açýk artýrma olmaz. gruplar birbirlerini tartar, tahminde bulnur ve toplanan paralar bir zarfa konur, hakemlere gönderilir. Hakemler paralarý sayar en fazla parayý bulan grup damadýn kýnasýný yakmaya hak kazanýr. kýnayý yakmak burda oldukça gurur verici bir olaydýr. O akþam bu grupla daha fazla ilgilenilir. ertesi gün güreþ meydanýnda en iyi yerde bu grup oturur.üçüncü gün Güreþler yapýlýr. Eðer düðün sahibi ortaya büyük ödül koyarsa, civardan da ünlü pehlivanlar davet edilir. Güreþ sonunda damat tarafý gelin almaya gelir. ikinci gün "cins"te davetli olanlar hazýr bulunur ve gelinin eþyalarýný nakliyeyi yapacak araca taþýrlar. çeþitli adetler yerine getirildikten sonra gelini (þimdi damat alýyor) alýrlar ve konvoy eþliðinde köyün etrafýnda bir tur yaptýktan sonra damatýn evine gelinir.Çok Eskiden gelin "at" ile dua ve selavatlarla getirilirdi. Düðün esnasýnda "davulcunun eþeði öldü", "damat þerbet içmiyor", "gelin attan inmiyor", "kapý açýlmýyor" þeklinde bahþiþ alma usulleri vardýr. ayrýca düðün esnasýnda erkekler bu adetlerden kalan zamanlarda gece "seyir çýkarma" oyunu oynarlar. Kadýnlar da gelinin evinde "þenlik" denilen eðlence yaparlar. Bu kadar uzun ve ayrýntýlý adetleri aksatmadan, sýrayla ve düzenli bir þekilde yapýlmasýný saðlayan "yiðitbaþý" denilen saðdýçlar vardýr. iþleri bu kiþiler organize eder.Düðün Salý günü baþlar perþembe akþamý sona erer.Yeni adete göre düðün yapanlar, gün takip etmeden, bir günde damatýn evinde misafirleri aðýrlayacak masa, sandalyeler, kapalý alan düzenlenir. Eðlencesi, takýsý bir arada yapýlýr. her yerde olan adetler uygulanýr.
GELENEK GÖRENEK:Gelenek ve görenekler özel günlerde kendini gösterir. Ramazan ve Kurban Bayramýndan önce arefe günü toplu mezarlýðý ziyaret etmek, Niþanlý olan gelinlik kýzlara bayramlýk getirmek ,mayýs ayý veya haziran ayýnda "afat kurbaný" kesmek, ekin biçimi sonunda en sona kalanýn dua töreni düzenlemesi,"kestillik" denilen kuzuyu kesip, çalýþanlara ikram etmek.Dua "ebil ekti,kabil biçti, cebrail tohumunu saçtý, cennetin kapýsýný cömertler açtý, peygamber canýna, sellalet muhammet. Aþaðýdan gelir heybesi, içi dolu meyvesi akþama kuzu kavurmasý ,peygamber canýna, sellalet muhammet" þeklindedir.eski bir gelenek, cuma günleri Dul, yetim öksüzler için imece düzenlenirdi.
YEMEKLERÝ: Bu köyün en meþhur yemeði, etli lapa olsa gerek. etli lapa toplu merasimlerde ikram edilen bir yemektir. Bu yemeði yapan bir çok usta vardýr. ayranlý mýsýr çorbasý,buraya has etli yahni meþhur yemekleridir. Ýncir ve pirinçle yapýlan incir dolmasý buranýn en çok sevilen tatlýsýdýr. Fýrýnlarda yapýlan somun ekmeði,evlerde yapýlan "pýtýl" ekmeði tere yaðý ile yenilirse ayrý bir tadý vardýr.Tepsi böreði ve mýsýr unundan yapýlan "bastý" yemeði buranýn özel yemeklerindendir. Burda mýsýrýn her türlüsünün ayrý bir yeri vardýr. Mýsýr satmak için üretilmez. Çeþitli yemeklerde kullanýlmak için üretilir.Burda özel yapýlan "kuzu suðlama" kebabý buraya has bir yemektir.kaz piþirme usulü burda farklýdýr.Piþirilen kazýn suyu ile bulgur pilavý piþirilir, sonra kaz bir tepsiye konulur, fýrýnlanýr.Fýrnda kýzaran kaz Pilavýn üzerine döþenir ve yenir
===Coðrafya===
Samsun iline 109 km, Havza ilçesine 27 km uzaklýktadýr. Bulunduðu yer itibariyle yüksek bir plato seklindedir. Burdaki sýra daðlarýn yüksek kesiminde yer alýr. Köyün kaynak sularý çam ormanlarýndan çýktýðý için tatlý, yazlarý soðuk, kýþlarý ýlýktýr. Dereköy Sulama Barajý köye 3 Km yakýnlýktadýr. Köyün çevresi genelde pelit ve çam ormanlarýyla kaplýdýr.
===Ýklim===
Köyün iklimi,
Karadeniz iklimi etki alaný içerisindedir.Yüksek olmasýndan dolayý,civar yerlere göre ekin hasadý daha geç yapýlýr. Doðal sebzelerin çýkma zamaný Temmuz ayýný, Meyvelerin olgunlaþmasý Aðustos ayýný bulur.
===Nüfus===
{| class="wikitable" width=200
! colspan=2 |Yýllara göre köy nüfus verileri
|-
| align="center" |
2007
| align="right" |
|-
| align="center" |
2000
| align="right" | 1876
|-
| align="center" |
1997
| align="right" | 1933
|}
===Ekonomi===
Köyün ekonomisi
tarým ve
hayvancýlýða dayalýdýr.
===Muhtarlýk===
Yerleþim yerinin
köy tüzel kiþiliði almasý ile birlikte köyün tüzel kiþiliðini temsil etmesi için
köy muhtarlýk seçimleri de yapýlmaktadýr.
Seçildikleri yýllara göre köy muhtarlarý:
:
2004 - Ahmet Ýþler
:
1999 - Hasan Ali Acar
:
1994 - Recep Yüce
:
1989 - Recep Yüce
:
1984 - ismail Demir
:
1979 - Ýsmail Demir
:
1974 - Behçet Þahin
:
1969 - Behçet Þahin
===Altyapý bilgileri===
Köyde
ilköðretim okulu vardýr. Köyün hem
içme suyu þebekesi hem
kanalizasyon þebekesi vardýr.
Ptt þubesi ve ptt acentesi yoktur.
Saðlýk ocaðý vardýr ancak saðlýk evi yoktur. Köye ayrýca ulaþýmý saðlayan yol
asfalt olup köyde
elektrik ve sabit
telefon vardýr.
Linkler
http://www.yerelnet.org.tr/ Yerelnet
köy-taslak
Havza belde ve köyleri
