N esir yazarı, çevirmen, tiyatro yazarı ve yöneticisi, eleştirmen ve ressam Gao Xingjian, Çin-Japon Savaşı’nın en şiddetli günlerinin yaşandığı bir sırada, 4 ocak 1940’ta, Doğu Çin’in Ciangşi Eyaleti’nde, Ganzhou’da doğdu. Artık
Çin Halk Cumhuriyeti olarak anılan ülkesinin başkenti
Pekin’de ilk, orta ve yükseköğrenimini tamamlayarak
Pekin Yabancı Diller Enstitüsü’nün
Fransızca bölümünden mezun oldu (1962). Sekiz yıl boyunca çevirmenlik yapan
Gao,
Çin Komünist Partisi’nin 1966-1976 yılları arasında uyguladığı
"Kültür Devrimi" sırasında beş yıllığına "tarım işlerinde çalışmak üzere" kırsal bölgeye gönderildi (1970). Bu dönemde, çocukluğundan beri tuttuğu günlükler de içinde olmak üzere, on tiyatro oyunu, bir roman ve çok sayıda şiirini yok etmek zorunda kaldı. "Proleterleşme süreci"ni tamamlayan
Gao, çevirmen ihtiyacı doğduğu için tekrar
Pekin’e çağrıldı (1975). Bu arada edebiyat dergilerinde denemeleri ve öyküleri de yayımlanan Gao’nun
"Modern Roman Sanatı Üzerine İlk Deneme" (1981) adlı çalışması beklenmedik şiddette bir tartışmaya yol açtı. Bir yıl sonra sahnelenen ve
Çin’de deneysel tiyatronun ilk örneği kabul edilen "Alarm İşareti" ( Signal d'alarme) adlı tiyatro oyunu, yüzlerce kez kapalı gişe oynadı. Hakkında eleştiri yazısı yazılabilsin diye bir kez sahnelenmesine izin verilen "Otobüs Durağı" (Arrêt d’autobus) adlı tiyatro oyununu ise partinin kıdemli bir üyesi "
Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşundan beri kaleme alınmış en tehlikeli metin" ilan etti (1983). "Vahşi Adam" (L'Homme sauvage) adlı tiyatro oyunuyla (1985) yeniden tartışmaların odağına oturdu. Deutscher Akademischer Austauschdienst ve Fransız Dışişleri Bakanlığı'nın davetlisi olarak Avrupa'da sekiz ay kaldı. "Öteki Kıyı" (L'autre rive) adlı tiyatro oyunu henüz prova aşamasındayken yasaklandı (1986). Baskılardan iyice bunalan
Gao, Fransız Kültür Bakanlığı’nın davetlisi olarak
Paris’e gitti (1987) ve 1982’de
Çin'de başladığı romanı "Ruh Dağı"nı (La Montagne de l'Ame) yazmaya koyuldu.
Tian An Men olaylarının patlak verdiği sırada romanını bitiren (1989)
Gao’nun, yeni yazdığı "Kaçış" (La Fuite) adlı tiyatro oyununun da
Çin’de basımı yasaklandı. "Devlet düşmanı" ilan edilerek
Çin Komünist Partisi’nden atılan
Gao’nun pek çok eseri polisin
Pekin'deki evine düzenlediği baskın sırasında yok edildi. Yazar,
Fransa’nın talebini kabul etmesi üzerine politik göçmen olarak
Paris'e yerleşti.
1990’dan itibaren romanları Batı dillerinde yayımlanmaya, oyunları sahnelenmeye başlayan,
Fransa ve
Belçika’dan ödüller alan
Gao,
1997’de Fransız vatandaşlığına kabul edildi.
İlk baskısı,
Taibei’de Fransızca yayımlanan (1998) "Ruh Dağı",
Fransa’da iki yıl sonra piyasaya çıktı.
İtalya'da Premio Letterario Feronia'yla ödüllendirilen roman,
2000 yılı
Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görüldü. Ayrıca
Gao, Fransa cumhurbaşkanı tarafından ''Chevalier de l'Ordre de Légion d'Honneur'' unvanıyla ödüllendirildi.
Kaynaklar
http://www.dogankitap.com/yazar.asp?id=7
