DEVLETÝN ADI: Gambia Cumhûriyeti
BAÞÞEHRÝ: Banjul
NÜFUSU: 921.000
YÜZÖLÇÜMÜ: 10.689 km2
RESMÝ DÝLÝ: Ýngilizce
DÝNÝ: % 85 Ýslâmiyet, % 8 Hýristiyan
PARA BÝRÝMÝ: Dalasi
Afrika kýtasýnýn en küçük devleti. Kuzey, güney ve doðudan Senegal, batýdan ise Atlas Okyanusu ile çevrilidir. Batý-doðu doðrultusunda dar ve uzun bir yapýya sâhiptir.
Târihi
Afrika’nýn bu en küçük ülkesi olan Gambia, sömürgeci Avrupalýlarýn istilâsýndan önce, Sudan ve Mali krallýklarýna âit bir bölgeydi. Bu sebepdendir ki, ülkeye gelip yerleþmiþ olan halkýn ekseriyetini Mali’de krallýk kuran Mandingolar teþkil etmektedir.
On beþinci asýrdan baþlayarak sömürgeci Avrupalýlardan Portekizliler, Hollandalýlar, Ýngilizler ve Fransýzlar dalgalar halinde gelerek ülkeyi sömürme yollarýný aradýlar. Özellikle altýn bulmak için gelen sömürgeciler ümit ettiklerini bulamayýnca tabiî zenginlikler yerine esir ticâreti yapmaya baþladýlar. Küçük bir ülkede birçok devlet arasýnda menfaat çatýþmalarý baþladý. Bu çatýþmalar, 1738’de yapýlan Versailles Antlaþmasý ile, ülkenin Ýngilizlere býrakýlmasý netîcesi son buldu. 1888 senesinde tam mânâsýyla bir Ýngiliz sömürgesi olan Gambia, 1965’te baðýmsýzlýðýný kazandýktan sonra, önce meþrutî krallýk rejimi ile yönetilmeye baþlandý. 1970 senesinde ise ülkede idârî rejim olarak Cumhûriyet kabul edildi.
Fizikî Yapý
Ülke, Gambia Irmaðýnýn yataðý boyunca iki tarafta azamî geniþliði 50 km’ye varan bir þerit halinde uzanýr. Batýdan doðuya doðru yükselme arzeden, fakat ortalama yüksekliði fazla olmayan bir yapýya sâhiptir. Ülkenin batý-doðu doðrultusunda uzunluðu, yaklaþýk 464 kilometredir. Ülke topraklarý Gambia ýrmaðýnýn taþmasý sebebiyle sel tehlikesine dâimâ mâruzdur. Bunun yanýnda ülkenin en önemli ýrmaðý olan Gambia’nýn kenarlarýnda, bütün yatak boyunca bataklýklar, en sýk görülen manzaralardýr. Bu bataklýklar arasýnda yer alan verimli, fakat sel baskýnlarýna mâruz olan ovalara “banto faros” adý verilir. Nehirden kuzey ve güney istikâmetlerinde banto faros adý verilen ovalardan sonra kumlu topraklara sâhip alçak platolar yer alýr.
Ýklim ve Bitki Örtüsü
Sýcak ve nemli bir iklime sâhiptir. Yaz aylarý ülkenin yaðýþlý geçen mevsimidir. Kasýmdan mayýs ayýna kadar olan kýþ mevsimleri umûmiyetle yaðýþsýz ve serin geçmektedir. Bu mevsimde sahradan ince toz tabakalarýný ülkeye taþýyan rüzgârlar da etkilidir. Yaðýþ ortalamasý senelik 1000 mm’yi bulurken, sýcaklýk ortalamasý ise 16-43°C arasýndadýr.
Tabiî Kaynaklarý
Tabiî kaynaklar bakýmýndan çok fakir bir ülke olan Gambia’da, özellikle kýyý bölgesindeki palmiye aðaçlarý, plajlarýnýn süsü olarak nitelendirilir. Önemli bir derecede kýymete sâhib olmayan ormanlýk bölgelerin yanýnda, mâdenler bakýmýndan da tam bir yoksulluk söz konusudur. Yabânî hayvanlar bakýmýndan pek fazla çeþide sâhib olmamakla berâber, nehir civarýnda krokodil ve su aygýrlarý, iç kýsýmlarda ise oldukça bol miktarda maymun yaþamaktadýr. Afrika kýtasýna âit olan diðer hayvan çeþitlerine hemen hemen hiç rastlanmaz.
Nüfus ve Sosyal Hayat
Yaklaþýk 921.000 olan nüfûsun büyük bir kýsmýný Mandingo ve Volaf zenci kabîleleri meydana getirir. Halk umûmiyetle zirâat ve hayvancýlýkla uðraþýrlar. Ülkede ticâret ile uðraþanlar umûmiyetle Ýngiliz, Suriyeli ve Lübnanlý azýnlýklardýr.
Nüfûsun % 10’u þehirlerde yaþamaktadýr. Baþþehir olan Banjul ise, ülkenin en önemli þehridir. Bu þehir Gambia Irmaðýnýn bir haliç hâlinde Atlas Okyanusuna döküldüðü yerde kurulmuþ olup, büyük transatlantiklerin dahi yanaþmasýna müsait bir liman þehridir. Müslümanlar nüfûsun % 85 gibi bir ekseriyetini teþkil ederler. Bundan sonra çoðunluk sýrasýna göre Katolik, Protestan ve çok az miktarda Putperest vardýr. Ýlköðretim parasýz olmasýna raðmen, okur-yazar oraný toplam nüfûsa göre % 15 gibi çok düþük bir seviyededir. Gambia Nehri ulaþýma müsâit ve ülke için yeterli olduðundan demiryoluna ihtiyaç duyulmamýþtýr. Karayollarýnýn ise geliþmiþ olduðu söylenemez. Bunun yanýsýra mevcut karayollarýnýn hemen hemen hepsi iklim þartlarýndan ve tabiat hâdiselerinden etkilenmektedir.
Ekonomi
Ekonomisi zirâate dayanýr. Ekilebilen arâzilerin % 90’dan fazlasýnda yerfýstýðý ekimi yapýlýr. Bundan baþka pirinç, darý ve mýsýr da ekilen ürünler arasýndadýr. Hayvancýlýkta, besi hayvanlarýnýn yanýsýra, kümes hayvanlarý da beslenmektedir. Balýkçýlýk hemen hemen her üründe olduðu gibi, ancak yurt içinde tüketimi yapýlan bir ekonomi dalýdýr. Mâdenlere sâhib olmadýðý için iþletmeciliðinden de söz etmek mümkün deðildir. Zirâat, hayvancýlýk ve balýkçýlýðý modernize etme çalýþmalarý mevcuttur. Sanâyisi yoktur. Küçük îmâlathâneler, besin ve zirâat ürünleri üzerine olup, bunlarý fabrikalar hâline getirme çalýþmalarý, son senelerde önem arz etmektedir. Ticâretini umûmiyetle Ýngiltere, Ýtalya, Japonya ve Portekiz ile yapmaktadýr. Yerfýstýðý, deri, balmumu ve kurutulmuþ balýk ihraç edip; yiyecek, dokuma ve makina ithal eder. Kumlu, palmiye aðaçlarýyla süslü plajlarý, son senelerde Gambia’yý önemli bir turizm merkezi hâline getirmiþ ve ülke ekonomisinde turizm gelirinin önemli bir yer tutmasýna sebeb olmuþtur.
