Fonksiyonel Grup hakkında bilgi

Organik kimyada fonksiyonel grup içinde bulundukları moleküllerin karakteristik kimyasal tepkimelerinden sorumlu belli atom gruplarıdır. Aynı fonksiyonel grup aynı veya benzer kimyasal tepkimere girer, ait olduğu molekülün büyüklüğünden bağımsız olarak. Aşağıda en yaygın fonksiyonel grupların bir listesi bulunmaktadır. Bu formüllerde R ve R' sembolleri bir hidrojen veya bir hidrokarbon yan zincirini temsil eder, ama bazen herhnagi bir atom grubuna da karşılık gelebilir. Temel biyolojide sözü geçen gruplar için temel fonksiyonel gruplar listesine bakınız. {| class="wikitable" style="background: #ffffff; text-align: center;" |- ! Kimyasal sınıf ! Grup ! Formül ! Yapısal formül ! Önek ! Sonek ! Örnek |- | Asil halojenür || Haloformil | RCOX | 75px|Asil halojenür | haloformil- || -oyl halojenür | 75px|Asetil klorür<br /> Asetil klorür<br/>''(Etanoyl klorür)'' |- | Alkol || Hydroksil | ROH | 75px|Hydroksil | hydroksi- || -ol | 90px|metanol Metanol |- | Aldehit || Aldehit | RCHO | 75px|Aldehit | okso- || -al | 75px|asetaldehit Asetaldehit<br/>''(Etanal)'' |- | Alkan || Alkil | RH | 75px|Alkyl | alkyl- || -ane | 75px|methane Metan |- | Alken || Alkenil | R₂C=CR₂ | 75px|Alken | alkenyl- || -ene | 75px|etilen Etilen<br/>''(Eten)'' |- | Alkin || Alkinil | RC≡CR' | 100px|Alkin | alkinil- || -in | 100px|asetilen Asetilen<br/>''(Etin)'' |- | Amid || Karboksamid | RCONR₂ | 75px|Amid | karboksamido- || -amid | 75px|asetamid Asetamid<br/>''(Etanamid)'' |- | rowspan="4" | Aminler | Birincil amin | RNH₂ | 75px|Birincil amin | amino- || -amin | 75px|metilamin Metilamin<br/>''(Metanamin)'' |- | İkincil amin | R₂NH | 75px|İkincil amin | amino- || -amin | 75px|dimetilamin Dimetilamin |- | Üçüncül amin | R₃N | 75px|Üçüncül amin | amino- || -amine | 75px|trimetilamin Trimetilamin |- | 4° amonyum iyonu | R₄N⁺ | 75px|Dördüncül amonyum katyonu | amonyo- || -amonyum | 150px|kolin Kolin |- | Azid | Azid | RN₃ | 75px|Organoazid | azido- || alkil azid | 75px|Fenil azid<br/> Fenil azid<br/>(Azidobenzen) |- | Azo bileşikleri | Azo<br />(Diimid) | RN₂R' | 75px|Azo.pngl | azo- || -diazen | 150px|Metil turuncu<br/> Metil turuncu<br/>(p-dimetilamino-azobenzensülfonik asit) |- | Tolüen türevi | Benzil | RCH₂C₆H₅<br />RBn | 75px|Benzil | benzyl- | 1-(''substituent'')tolüen | 75px|Benzil bromür<br /> Benzyl bromür<br />''(1-Bromotolüen)'' |- | Karbonat | Karbonat ester | ROCOOR | 75px|Karbonat | | alkil karbonat | |- | Karboksilat | Karboksilate || RCOO^− | 75px|Karboksilat 75px|Karboksilat | karboksi- || -oat | 75px|Sodyum asetat<br /> Sodyum asetat<br />''(Sodyum etanoat)'' |- | Karboksilik asit | Karboksil || RCOOH | 75px|Karboksilik asit | karboksi- || -oik asit | 75px|Asetik asit<br /> Asetik asit<br />''(Etanoik asit)'' |- | rowspan="2" | Siyanats | Siyanat || ROCN | 75px|Siyanat | Siyanato- | alkil siyanat | |- | Tiosiyanat || RSCN | 75px|Tiosiyanat | tiosiyanato- | alkil tiosiyanat | |- | Disülfür || Disülfür | RSSR' | 75px|Disülfür | | alkil alkil disülfür | 150px|Sistamin Sistamin''(2,2'-Ditiobis(etilamin))'' |- | Eter || Eter | ROR' | 75px|Eter | alkoksi- | alkil alkil eter | 75px|Dietil eter Dietil eter''(Etoksietan)'' |- | Ester || Ester | RCOOR' | Ester|75px | || alkil alkanoat | 75px|Etil bütirat Etil bütirat''(Etil bütanoat)'' |- | Haloalkan || Halo | RX | 75px|Halojenür grubu | halo- || alkil halojenür | 75px|Kloroetan Kloroetan''(Etil klorür)'' |- | Hidroperoksit | Hydroperoksi | ROOH | 75px|Hidroperoksi | hidroperoksi- | alkil hidroperoksit | 75px|Metil etil keton peroksit<br /> Metil etil keton peroksit |- | rowspan="4" | İmin | birincil ketimin | RC(=NH)R' | 75px|İmin | imino- || -imin | |- | İkincil ketimin | RC(=NR'')R' | 75px|İmin | imino- || -imin | |- | birincil aldimin | RC(=NH)H | 75px|İmin | imino- || -imin | |- | İkincil aldimin | RC(=NR')H | 75px|İmin | imino- || -imin | |- | İmid || İmid | RC(=O)NC(=O)R' | 75px|İmid | imido- | -imid |- | İsosiyanür || İsosiyanür | RNC | 75px|İsosiyanür | isosiyano- | alkil isosiyanür | |- | rowspan="2" | Isocyanates | İsosiyanat || RNCO | 75px|İsosiyanat | isosiyanato- | alkyl isosiyanat | 100px|Metil isosiyanat<br /> Metil isosiyanat |- | İsotiosiyanat || RNCS | 75px|İsotiosiyanat | isotiosiyanato- | alkil isotiosiyanat | 100px|Alil isotiosiyanat<br /> Alil isotiosiyanate |- | Keton || Karbonil | RCOR' | Keton|75px | keto-, okso- || -on | 75px|Bütanon<br /> Metil etil keton''(Butanon)'' |- | Nitrat || Nitrat | RONO₂ | 75px|Nitrat | nitrooksi-, nitroksi- || alkil nitrat | 150px|Amil nitrat<br/> Amil nitrat''(1-nitrooksipentan)'' |- | Nitril || Nitril | RCN | 75px|Nitril | siyano- || alkannitril alkil siyanür | 75px|Benzonitril <br /> Benzonitril''(Fenil siyanür)'' |- | Nitrit || Nitrosooksi | RONO | 75px|Nitrit | nitrosooksi- || alkil nitrit | 150px|Amil nitrit<br/> Amyl nitrit''(3-metil-1-nitrosooksibutan)'' |- | Nitro bileşiği | Nitro | RNO₂ | 75px|Nitro | nitro- || &nbsp; | 75px|Nitrometan<br /> Nitrometan |- | Nitroso bileşik | Nitroso || RNO | 75px|Nitroso | nitroso- || &nbsp; | 75px|Nitrosobenzen<br /> Nitrosobenzen |- | Peroksit | Peroksi | ROOR | 75px|Peroksi | peroksi- | alkil peroksit | 75px|Di-tert-butil perokside<br /> Di-tert-butil peroksit |- | Benzen türevi | Fenil | RC₆H₅ | 75px|Fenil | fenil- || -benzen | 75px|Kümen<br /> Kümen<br/>''(2-fenilpropan)'' |- | Fosfin || Fosfino | R₃P | 75px|Bir üçüncül fosfin | fosfino- || -fosfan | 75px|metilpropilfosfan<br />Metilpropilfosfan |- | Fosfodiester | Fosfat | HOPO(OR)₂ | 75px|Fosfodiester | fosforik asit di(''substituent'') ester | di(''substituent'') hydrojenfosfat | DNA |- | Fosfonik asit || Fosfono | RP(=O)(OH)₂ | 75px|Fosfono grubu | fosfono- | ''substituent'' fosfonic asit | 75px|Benzilfosfonik asit<br />Benzilfosfonik asit |- | Fosfat || Fosfat | ROP(=O)(OH)₂ | 75px|Fosfat grubu | fosfo- || | 75px|Gliseraldehit 3-fosfat<br /> Gliseraldehit 3-fosfat |- | Piridin türevi | Piridil | RC₅H₄N | 75px|4-pyridil grubu 75px|3-pyridil grubu 75px|2-pyridil grubu | 4-pyridil(pyridin-4-il) 3-pyridil(pyridin-3-il) 2-pyridil(pyridin-2-il) | -pyridine | 75px|Nikotin<br /> Nikotin |- | Sulfür | | RSR' | 75px|Sülfür grubu | | di(''substituent'') sülfür | 75px|Dimetil sülfür<br /> Dimetil sülfür |- | Sülfon | Sulfonil | RSO₂R' | 75px|Sülfonil grubu | sülfonil- | di(''ornatık'') sülfon | 75px|Dimetil sülfone<br />Dimetil sülfon''( Metilsülfonilmetan)'' |- | Sülfonik asit || Sülfo | RSO₃H | 75px|Sülfonil grubu | sülfo- | ''substituent'' sülfonik asit | 75px|Benzensülfonik asit<br />Benzensülfonik asit |- | Sulfoksit | Sulfinil | RSOR' | 75px|Sülfinil grubu | sülfinil- | di(''ornatık'') sülfoksit | 75px|Difenil sülfoksit<br />Difenil sülfoksit |- | Tiol | Sülfhydril | RSH | 75px|Sulfhidril | merkapto-, sülfanil- | -tiol | 75px|Etantiol<br /> Etantiol<br />''(Etil merkaptan)'' |} Fonksiyonel grupların isimlerini alkanlarınkiyle birleştirmek organik bileşikleri isimlendirmek için güçlü bir adlandırma sistemi yaratır. Fonksiyonel grupların hidrojen olmayan atomları birbirleriyle ve molekülün geri kalanı ile kovalent bağlarla bağlıdır. Atomlar grubu molekülün kalan kısmıyla iyonik kuvvetle bağlanmışsa bu atom grubu çokatomlu iyon veya kompleks iyon olarak adlandırmak daha doğrudur. Bu atom gruplarına toplu olarak radikal denir, serbest radikal terimi bundan türetilmiştir. Fonksiyonel grubun bağlı olduğu karbona alfa karbon denir. Fonksiyonel gruplar organik moleküllerin omurgalarına bağlı olurlar. Molekülün özelliklerini ve kimyasal tepkimelerini belirlerler. Fonksiyonel gruplar karbon omurgadan daha az kararlıdır ve kimyasal tepkimeye girmeye daha eğilimlidirler.

Dış bağlantılar

http://www.iupac.org/reports/provisional/abstract04/RB-prs310804/TableVII-3.04.pdf IUPAC ligand kısaltmaları (pdf) İng

http://www.chemsoc.org/chembytes/goldbook/ IUPAC Gold Book (Kimya terminolojisi hülasası) İng

http://www.acdlabs.com/iupac/nomenclature/ IUPAC Blue Book (Organik isimlendirme) İng ==Kaynak== kaynak wiki |dil=İngilizce |madde=Functional group |tarih=18.03.2007 |url=http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Functional_group&oldid=116012911

---

Bu makale, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu Vikipedi'deki Fonksiyonel grup maddesinden kopyalanmıştır. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında özgürce kullanılabilir.