thumb|right|200px|Eosin Y
thumb|right|200px|Eosin B
Eozin katrandan elde edilen turuncu-pembe renkli bir boyadır.
Eozin boyasının mikroskopik incelemelerde en yaygın kullanım alanı, nötral boyaların yapısında yer almasıdır. En tanınmış nötral boyalar tiyazin ve ksanten grubunda yer alan boyar maddelerin karışımlarından oluşmaktadır. Ksanten-tiyazin grubu boyaların en çok bilinenleri ve Türkiye'de kullanılanları, Giemsa, May Grünwald, Wright, MacNeal, Jenner ve Leishman boyalarıdır. Bu boyalar, asidik-bazik, mavi-kırmızı komponentleri bünyelerinde muhafaza ederler. Dolayısıyla boyama metodundaki etap sayısı düşer.
Mikroskopide birden fazla etabı olan boyama prosedürlerinde de kullanılır. En çok kullanıldığı çok etaplı boyama metodları, tiyazin-ksanten hızlı boyamaları, Papanicolaou boyamaları ve hematoksilin-eozin boyamalarıdır.
Çok etaplı tiyazin-ksanten boyamalarında eozin boyası, tiyazin boyalarıyla birlikte bulunmaz. Ayrı bir çözelti şeklindedir. Türkiye'de son yıllardaki kullanımı çok yaygınlaşmaktadır. En tanınmışları Field ve Diffquick modifikasyonlarıdır.
Türkiye'de eozin boyasının en çok kullanıldığı çok etaplı boyama metodlarından biri Papanicolaou boyama metodudur. Bu metodun etaplarından birinde kullanılan EA boya çözeltilerinde (EA-36, EA-50, EA-65 vb.) diğer boyar maddelerle birlikte bulunur.
Hematoksilin eozin boyama metodu, hayvan (insan dahil) doku kesitlerinin incelenmesinde Türkiye'deki histopatoloji uzmanları tarafından çok kullanılmaktadır.
Hücre sitoplazması,
kollajen ve
kas liflerini boyamak için genellikle
hücre çekirdeğini boyayan
hematoksilin ile birlikte kullanılır. Hematoksilinin de kullanıldığı ikili boyamaya hematoksilin ve eosin boyaması adı verilir. Bu boyamanın amacı, normalde şeffaf olan hücreleri
mikroskop altında görüntüleyip
dokuların yapısını inceleyebilmektir.
Aslında eosin adı, birbirine benzer iki farklı maddeye verilmiştir. Bu maddelerden daha yaygın şekilde kullanılan
eosin Y (aynı zamanda
eosin Y ws sarımtrak eosin Asit Kırmızı 87 C.I. 45380 bromoeosine bromofluoreseik asit D&C Red No. 22 isimleriyle de anılıyor), boyadığı yapılara biraz daha sarı bir renk verir. Diğer eosin, yani
eosin B (
mavimtrak eosin Asit Kırmızı 91 C.I. 45400 Safrozin Eosin Scarlet or
imparatorluk kırmızısı ise çok hafif bir maviliğe sahiptir. Her iki boya da birbirinin yerine kullanılabilir ve belli bir deney için bunlardan birinin seçimi tamamen kişinin tercihine kalmıştır.
H ve E boyaması ile boyanmış
dokularda stoplazma pembe-turuncu, hücre çekirdeği ise koyu mavi-mor görünür. Eosin aynı zamanda
eritrositleri koyu kırmızıya boyar. Eosin, hücrenin bazik bölümlerin, boyayan asidik bir boyadır. Bunun tersine
hematoksilin, hücrenin asidik bölümlerini boyayan bazik bir boyadır. Örneğin
nükleik asitlerin (
DNA ve
RNA) yoğun şekilde bulundukları
hücre çekirdeği gibi.
Eosin ile boyanan yapılara
eosinofilik denir.
Eosin Y
floresinin tetrabromo türevidir.
Eosin B ise floresinin dibromo dinitro türevidir.
Ayrıca bakınız:
hematoksilin,
histoloji
Bu makale, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu
Vikipedi'deki Eozin maddesinden kopyalanmıştır. Bu makale,
GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında özgürce kullanılabilir.