Türkçe ansiklopedi, sözlük, genel başvuru ve bilgi sitesi

Emperyalizm (felsefe) hakkında bilgi

Gelişmiş ülkelerin zayıf ya da az gelişmiş ülkeleri ekonomik, politik ve kültürel bakımdan baskı altında tutması, onları hakimiyeti altı­na alması süreci ya da işlemi. ...

G elişmiş ülkelerin zayıf ya da az gelişmiş ülkeleri ekonomik, politik ve kültürel bakımdan baskı altında tutması, onları hakimiyeti altı­na alması süreci ya da işlemi.

Napolyon’un siyasi ve askeri özlemlerini ifade etmek üzere kullanılmaya başlayan emperyalizm terimi, Avrupa’nın 1870’li yıl­larda başlayan yayılmacılığıyla daha an­lamlı hale gelmiştir. Emperyalizmi ya da emperyalist süreci açıklayan üç farklı teori vardır. Bunlardan birinci ve en eskisi, em­peryalizmi iktisadi terimlerle açıklayan Marksist görüştür. Emperyalizmi kapitaliz­min en yüksek aşaması olarak gören . ve onun temeline iktisadi sömürüyü koyan söz konusu Marksist görüşe göre, emperyalizm­de, 1- Üretimin artması ve sermayenin yo­ğunlaşması, 2- Banka sermayesi ile sanayi sermayesinin kaynaşması ve bu mali sermaye temeli üzerinde mali bir oligarşinin meydana gelmesi, 3- Mal ihracatı yerine, sermaye ihracatının özel bir önem kazanma­sı, 4- Dünyayı paylaşan kapitalist birliklerin önem kazanması ve 5- Dünya topraklarının büyük kapitalist devletler tarafından payla­şımı söz konusu olur.

Emperyalizmi liberal görüşten hareketle açıklayan yaklaşım ise, onu emperyalist top­lumlardaki kapitalizm ve endüstrileşme ön­cesi bir sosyal tabakanın varoluşuyla açıklar. Toprağa bağlı ve askeri bir aristokrasiyle öz­deşleştirebilecek olan bu tabakanın, atalara özgü idealleri ve toplumsal konumudur ki, toplumu modern kapitalist toplumun çıkarına olmayan bir şeye zorlar. Üçüncü görüş ise emperyalizmi, stratejik ya da politik neden­lerle analiz eder. Bu yaklaşıma göre, emper­yalizm, politik bakımdan hakim devlet ya da devletlerin güçsüzleri, büyük çoğunluğu ikti­sadi olmayan nedenlerle ve farklı mekaniz­malarla siyasi hakimiyeti altına almaya çalış- t tıkları tarihsel bir fenomendir.

Ansiklopedi tarayıcı