Cumhuriyet Halk Partisi, Atatürk tarafından 9 Eylül 1923'de kuruldu. Kurtuluş Savaşı'nı örgütleyen ve yürüten "Anadolu ve Rumeli Müdaafa-i Hukuk Cemiyeti'nin" devamı olan partinin başlangıçtaki adı "Halk Fırkası"ydı. ...
 Cumhuriyet Halk Partisi logosu |
Cumhuriyet Halk Partisi,
Atatürk tarafından 9 Eylül 1923'de kuruldu. Kurtuluş Savaşı'nı örgütleyen ve yürüten "Anadolu ve Rumeli Müdaafa-i Hukuk Cemiyeti'nin" devamı olan partinin başlangıçtaki adı "Halk Fırkası"ydı.
Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu, 1881 - 1938 yılları arasında yaşamış ulusal önder. 1881 yılında Selanik'te Kocakasım Mahallesi, Islâhhâne Caddesi'ndeki üç katlı pembe evde doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanım'dır. Baba tarafından dedesi Hafız Ahmet Efendi 14-15. yüzyıllarda Konya ve Aydın'dan Makedonya'ya yerleşti.
...Detaylı bilgi için linke tıklayınız.
1924 yılında "Cumhuriyet Halk Fırkası", 1935 yılında da "Cumhuriyet Halk Partisi" oldu.
...Detaylı bilgi için linke tıklayınız.
Cumhuriyetçilik,
Cumhuriyetçilik ilkesi Kemalist ilkeler arasında yer alan Cumhuriyetçilik esas itibariyle Demokrasinin devlet şekline uyarlanmış hali şeklinde tanımlanır. Farsça halk demek olan "Cumhur" kelimesinden gelir. Bu bakımdan Halk ve yönetim kelimelerinin bir araya geldiği "Demos" ve "Kritos" yani demokrasi sözcüğünün eş anlamlısı kabul edilebilir.
...Detaylı bilgi için linke tıklayınız.
Halkçılık,
Halkçılık Atatürk|Mustafa Kemal`in TBMM`ye sunduğu ilke. Halkçılık 13 Eylül 1920`de uygun bulunularak 18 Eylül 1920`de kabul edildi. İlkede TBMM`ni halkın sorunlarını, sıkıntılarını yeni bir örgütlenmeyle ortadan kardırmak ifade edilir. Daha sonra Cumhuriyet Halk Fırkası tüzüğü ile 1924 esasiye kanunu metninde ilkenin belirttiği hedefler ele alındı.<ref>Büyük LAROUSSE Ansiklopedisi Cilt 10</ref>
...Detaylı bilgi için linke tıklayınız.
Milliyetçilik,
Laiklik,
Devletçilik ve
Devrimcilik ilkelerini ifade eden altı ok partinin simgesini oluşturdu..
CHP,
12 Eylül 1980 darbesinden sonra diğer siyasi partilerle birlikte kapatıldı (15 Eylül 1981). Yeniden çok partili yaşama geçilmesinden yaklaşık 9 yıl sonra,
9 Eylül 1992'de yeniden açıldı.
CHP'nin kapatıldığı dönemde, CHP geleneğinden gelen üç siyasal parti kuruldu;
Halkçı Parti (HP),
Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) ve
Demokratik Sol Parti (DSP). HP ve SODEP, 1985 yılında birleşerek SHP adını aldı.
CHP'nin yeniden açılmasından sonra 1995 yılında iki parti (SHP-CHP), CHP çatısı altında bütünleşti. CHP, 24 Aralık 1995 tarihinde yapılan genel seçimlerde % 11 oy oranı ile 49 milletvekili çıkardı.
GENEL BAŞKANLAR
CHP'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, 11 Ağustos 1923'de yapılan kurultayda genel başkan seçildi ve bu görevini 10 Kasım 1938'de ölümüne kadar sürdürdü. Atatürk'ün ölümünden sonra, parti başkanlığına 26 Aralık 1938'de
İsmet İnönü seçildi.
14 Mayıs 1972 tarihinde yapılan kurultayda genel başkanlığı
Bülent Ecevit kazandı ve CHP'nin üçüncü genel başkanı oldu. 12 Eylül 1980'den sonra 31 Ekim 1981'de bu görevinden istifa etti. (1972-1983) CHP'nin yeniden açılmasından sonra
Deniz Baykal CHP Genel Başkanı seçildi. (1992-1995).
CHP-SHP bütünleşmesi yapılan protokol gereği üçüncü isim olarak uzlaşılan
Hikmet Çetin, CHP Genel Başkanlığına seçildi. (14 Şubat 1995 - 9 Eylül 1995) Eylül 1995 tarihinde yapılan Kurultay'da Deniz Baykal yeniden CHP Genel Başkanı seçildi.
18 Nisan seçim yenilgisinden üzerine Baykal'ın genel başkanlık görevinden istifa etmesinden sonra 22-23 Mayıs 1999 tarihleri arasında yapılan olaylı Olağanüstü Kurultayı'nda üçüncü turda 521 oy alan Altan Öymen, Genel Başkanlığa seçildi.
CHP'de Altan Öymen'in genel başkanlığı 15 ay sürdü. Parti Meclisi'nde yapılan seçimlerde 20 kişilik MYK'ya, kendi listesinden yalnızca 5 kişinin girmesi sonrasında, "Bu durumda ne yapmak gerek? Konunun Kurultay'da çözümünde fayda vardır. Başka çare de yoktur" diyen Öymen, 30 Eylül 2000'de Olağanüstü Kurultay'a gidileceğini duyurdu.
Bu tarihte yapılan Kurultay'da genel başkanlık için
Altan Öymen yeniden aday olurken, eski genel başkan Deniz Baykal,
Hasan Fehmi Güneş ve Kocaeli Belediye Başkanı
Sefa Sirmen de adaylığını açıkladı. CHP'nin 11. Olağanüstü Kurultayı'nda eski başkan Deniz Baykal yeniden liderliğe seçildi. İlk turda Baykal 472 Öymen 280 oy alabildi. İkinci turda ise Baykal'ın oyları 510'a Öymen'in oyu 369'a çıktı. Sabaha karşı bitirilebilen üçüncü turda Deniz Baykal 543 oyla başkan seçilirken Altan Öymen 355 oy aldı. Diğer adaylar Hasan Fehmi Güneş 12 ve Sefa Sirmen 3 oy aldı.
İktidar günleri
1923 yılından 1946 yılına kadar tek parti olarak iktidarda kaldı. Çok partili yaşama geçildikten sonra yapılan ilk genel seçimlerde (1946) CHP iktidarını sürdürdü. 1950 -1960 yılları arasında muhalefet oldu. 1961-1965 yılları arasında İsmet İnönü başkanlığında üç koalisyon hükümeti kuruldu. 1973 seçimleri sonrasında MSP ile koalisyon kurarak yeniden iktidara geldi.
1978 yılında iki küçük partiyle koalisyon hükümeti kurdu. 1991 seçimleri sonrası DYP ile koalisyonda bulundu. (
DYP-
SHP koalisyonu olarak kurulan hükümet, SHP-CHP birleşmesi sonrasında CHP-DYP olarak devam etti) Cumhuriyet Halk Partisi 24 Aralık 1995 seçimlerinde Türkiye genelinde yüzde 10.71'lik oy oranı ile Meclis'te 50 milletvekiliyle yer aldı. 18 Nisan seçimlerinde barajı aşamadı ve Meclis dışında kaldı.
CHP, 3 Kasım 2002'de yapılan seçimlerde ise yüzde 19.4 oyla 178 milletvekili çıkararak, tekrar Meclis'e girdi.
Ayrıca bakınız
Liste - Türkiye'deki siyasi partiler Linkler
http://www.chp.org.tr/ Lütfen dikkat: Bu sayfada kırmızı ile linklenen ve iki çizgi ile altı çizilen linkler reklamdır. Bu linklere tıklanıldığında başka bir siteye yönlenirsiniz.
