). Ýngiltere kökenli bir dil olan Ýngilizce ABD, Avustralya, Yeni Zelanda, Ýrlanda, Güney Afrika ve Kanada gibi pek çok ülkede ana dil olarak kullanýlýyor. Ýngilizce 380 milyon kullanýcýsý ile dünya üzerinde en çok konuþulan 3. dildir. (Çince ve Hintçe'den sonra)
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.
1947`de
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.
ABD baþkanlarýndan ABD Amerika Birleþik Devletleri'nin kýsaltmasý.
...Detaylý bilgi için linke týklayýnýz.
Truman tarafýndan kurulmuþtur. Amerikan devletinin birimleri için gereken ABD dýþý ülkelerle ilgili istihbarat bilgilerini toplayan kurumdur. Merkezi Virjinya eyaletinde Langley`de bulunmaktadýr.
CIA yasasýna göre, kurum, organizasyonunu, görevleri, maaþlarý, personel sayýsýný saklý tutmak hakkýna sahiptir. Soðuk Savaþ yýllarýnda ve sonrasýnda CIA pek çok gizli operasyonda rol alarak siyasi rejimleri zayýflatmaya ve hükümetleri devirmeye çalýþmýþtýr.
1947`de Kongre, Milli Güvenlik Konseyi ile (``National Security Council``, NSC) bu konseyin yönetimi altýnda çalýþmak üzere (CIA) kuruldu. CIA, NSC`ye milli güvenliði ilgilendiren konularda bilgi toplayýp verecek, elde edilen bilgileri deðerlendirdikten sonra, hükümetle ilgili yerlere ulaþtýrýlmasýný saðlayacaktý. CIA; NSC`nin vereceði emirler doðrultusunda, güvenlikle ilgili istihbarat iþlerini yerine getiriyordu.
Deðiþik kesimlerden seçilen CIA yöneticileri arasýnda, ABD`ye baþkanlýk yapan George Bush da bulunmaktaydý.
===Organizasyon yapýsý===
CIA dört müdürlük halinde çalýþmaktadýr:
; Haberalma Müdürlüðü: Her türlü haber alma aracý ile bilgi toplama, casusluk faaliyetlerini yürütür. Gizli olarak yapýlan istihbaratý deðerlendirir. Havadan çekilen (uydu, uçak vs.) resimleri, radyo, telefon, televizyon, telgraf, telsiz gibi ulaþtýrma araçlarý ile toplanan bilgileri deðerlendirir. Bu deðerlendirmeler, raporlar halinde, ilgili makamlara gönderilir.Karþý haberalma daire baþkanlýðý ile koordineli olarak çalýþýr.Harekat Müdürlüðünün ihtiyacý olan kapsamlý bilgileri ve verileri operasyon aþamasý da dahil temin eder.
; Harekat Müdürlüðü: Gizli operasyonlarý yürütür.Aktif olarak rol almaz arka planda planlamalarý yapar.
; Bilim ve Teknoloji Müdürlüðü: Teþkilat elemanlarýný, son teknolojik geliþmelerde eðitmek, kullanmasýný öðretmek. Kullanýlan araçlarý geliþtirmek, yapýlan operasyonlara bilimsel ve teknik destek saðlamak, bu kýsmýn vazifesidir.
; Yönetim Müdürlüðü: Teþkilat personelinin, toplanan bilgilerin, tesislerin güvenliðini saðlar.
CIA`nýn þimdiye kadar baþka devletlerde birçok operasyon yaptýðý meydana çýkarýldý. Bütün bu iþleri yapabilmek için, CIA`ya geniþ bir maddi imkân tahsis edilmektedir. Kadrolarýnda devamlý memur þeklinde on altý bin kiþi (tahmini) çalýþmaktadýr. Ayrýca gayri resmi olarak yüz binlerce kiþiyi menfaat temin ederek kullanmaktadýr. fact
CIA`nýn faaliyetleri çeþitli dedikodulara sebep olduðundan son yýllarda ABD Kongresinde durumu incelenmiþ, Pike Raporu hazýrlanmýþ, kamuoyuna açýklamalar yapýlmýþtýr.
Bazý devlet baþkanlarýný, devlet ileri gelenlerini suikast düzenleyerek öldürtmek, ülkeler içinde bazý etnik gruplarý teþvik ve tahrik ederek karýþýklýklar çýkarmak, hükümetleri devirmek gibi iþleri CIA`nýn yaptýðý ortaya çýkarýlmýþtýr. Bunlardan bazýlarýnýn da ABD baþkanlarýnýn emriyle gerçekleþtirildiði tespit edilmiþtir. fact
CIA, ABD içinde olduðu gibi, bütün dünyada ve özellikle Orta Doðu`da faaliyet gösterir.
CIA, 30 Eylül 2007 tarihinde Ýran parlementosunun aldýðý bir kararla terörist örgüt ilan edildi.<ref>ing http://www.msnbc.msn.com/id/21047176/from/RSS/ Iran: CIA, U.S. Army ‘terrorist organizations`, MSNBC URL son eriþim tarihi: 30 Eylül 2007</ref>
Ýlgili Sayfalar
Office of Strategic Services (OSS)
Salvador Allende
önemli bir olay olarak da bu konu literatürdeki yerini almýþtýr.
Harici Baðlantýlar
http://www.cia.gov Central Intelligence Agency (CIA) Sitesi
http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/ CIA Dünya Gerçekleri Kitabý
Dipnotlar
<div class="references-small"><references/></div>
Soðuk Savaþ
itnerwiki -->
