Bizantiyonlu Filyon (
İngilizce: ''Philo/Philon of Byzantium'',
Antik Yunanca: ''Φίλων ο Βυζάντιος''<ref name="İngilizce wikipedia">İngilizce wikipedia</ref>) milattan önce 280 ve 220 yılları<ref>Robertson ve O'Connor</ref> arasında yaşadığı tahmin edilen bir askerî
mühendistir.
Hayatı
Filyon, ömrünün çoğunu
İskenderiye ve
Rodos'ta geçirmiştir; ancak
Romalı mimar
Vitrivius tarafından "
Bizantiyonlu Filyon" olarak adlandırılmaktadır.<ref>Mayr, 1970</ref> Hayatı hakkında ise kesin bilgi yoktur. Sadece dönemin gezginlerinin ve bilim adamlarının yazdıkları kitaplarda adına rastlanmaktadır. Ayrıca Filyon'un kendi kitabında yazdıklarından da kesin olmayan bazı bilgilere ulaşılmaktadır: Filyon kitabında
mancınık üzerinde çalışmak için Rodos'a ve İskenderiye'ye yaptığı yolculuklardan; İskenderiye hükümdarı ile mancınığın askerî uygulamaları hakkında yaptığı tartışmadan bahseder.<ref name="Robertson ve O'Connor, para.3">Robertson ve O'Connor, para.3</ref> Anlatım biçiminden Filyon'un, çalışmalarının peşinde seyahat edebilecek kadar başına buyruk ve zengin bir adam olduğu izlenimi doğmaktadır.<ref name="Robertson ve O'Connor, para.3"/> Diğer taraftan, askerî konularda öğütleri dinlenen, doğru bir insan olduğu ve hayatını hükümdarlara öğüt vererek kazandığı da anlaşılmaktadır.<ref name="Robertson ve O'Connor, para.3"/>
Filyon'un çalışmaları ve buluşları
thumb|244px|right|A açısının kollarını X noktasından geçmek şartıyla birleştiren en kısa doğru parçası BG=CX koşulunu sağlamalıdır. (AG doğruya inilen dikme)
Ktesibios'un öncüsü olduğu İskenderiye mekanik ekolünün temsilcilerinden biri olan Filyon'un ''Mekaniğin Esasları'' adlı 9 ciltten oluşan bir kitabı vardır:<ref>Robertson ve O'Connor, para.4</ref> <ref name="İngilizce wikipedia"/> <ref>Azerice wikipedia</ref>
#''Isagoge'' - Giriş
#''Mochlica'' - Kaldıraçlar
#''Limenopoeica'' - Liman İnşası
#''Belopoeica'' - Mancınıklar
#''Pneumatica'' - ''
Pnömatika''
#''Automatiopoeica'' - Otomatik Tiyatrolar
#''Parasceuastica'' - Sur ve Duvarların İnşası
#''Poliorcetica'' - Şehirlerin Kuşatılması ve Savunulması
#''Peri Epistolon'' - Savaş Hileleri
Bu kitap savaş sanatı üzerine yazılmış ilk kitaptır. Ancak yalnızca 4, 7 ve 8. ciltler günümüze ulaşabilmiştir.<ref name="Drachmann, 1948">Drachmann, 1948</ref> Hava basıncıyla çalışan (
pnömatik) aygıtlardan bahsedilen 5. cildin (''
Pnömatika'') ise
Arapça çevirisiRef_label|A|
|none Ref_label|B| |none Süleymaniye Kütüphanesi'nde bulunmaktadır.<ref name="Drachmann, 1948"/>
Askerî mühendis olan Filyon'un çalışmalarının ve buluşlarının çoğu askerî alandadır. Savaş makineleri tasarlamış olmasının yanında, savaşta üstünlük getirecek yeni fikirler de üretmiştir. Sadece saldırı, savunma veya kuşatma gibi doğrudan savaşla ilgili olan konuları değil, savaş sırasındaki şehir hayatını da incelemiştir.
Matematikte de adından söz ettiren Filyon; Delian problemi olarak da bilinen, bir küpün hacminin cetvel ve pergel kullanılarak iki katına çıkarılmasıRef_label|C| |none problemini çözmüş<ref>Robertson ve O'Connor, para.2</ref></blockquote> ve Filyon çizgisi (''Philon's Line'')<ref>"Philon's Line"</ref></blockquote> olarak bilinen, bir açının bir kolundan diğerine açının iç bölgesinde bulunan belli bir noktadan geçmek kaydıyla çizilen en kısa çizgiyi tanımlamıştır.
Ayrıca '' Pnömatikada hava ve boşluk hakkında yeni fikirler öne sürmüştür. Bu kuramlara dayanarak dönemin önemli sorunlarından biri olan kandillerdeki yağ seviyesini kontrol etmeyi başarmış ve kandilin uzun süre aynı parlaklıkta yanmasını sağlamıştır. Yine bu kitapta sabit yağ seviyeli lambayla birlikte tanıtılan birkaç düzenek otomatik kontrol sistemlerinin dünyadaki ilk örneklerindendir.
Notlar
<div class="references-small">
. Note_label|A| |none ''Kitabü'l-Hiyeli'r-Ruhaniyye ve Mihanikü'l-Ma'' / Filyon el-Beriti el-Hakim<br />
. Note_label|B| |none ''Kitabü'l-Hiyel ve'l-Mihanikat li'l-Ma'' / Filyon el-Beriti el-Hakim<br />
. Note_label|C| |none 2 birim<sup>3</sup> hacimli küpün bir kenarı <math>\scriptstyle\sqrt3{2}</math> birim olmaldır.
</div>
<div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;">
<references/>
</div>
Kaynaklar
Mayr, O. (1970). ''The Origins of Feedback Control'', The M.I.T. Pres, England
Drachmann, A. G. (1948). ''Ktesibios, Philon and Heron'', Enjar Munksgaard, Copenhagen
Robertson, E. F., O'Connor, J. J. (n.d.). "Philon of Byzantium", 7 Kasım 2007 tarihinde http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Philon.html adresinden
Tekeli S., Dorsay M., Unat Y. (2002). ''El-Câmi' Beyne'l-'İlm Ve'l-'Amel En-Nâfi' Fî Eş-Şınaâ'ti'l-Hiyel'', Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara<br />
Anonim, (n.d.) "Otomatik Kontrol Sistemlerinin Öncüleri" http://www.kontrol.itu.edu.tr/?k=tarihce&t=onculer İTÜ Kontrol Mühendisliği 7 Kasım 2007 tarihinde erişildi<br />
Anonim, (n.d.) "Philon's Line" 7 Kasım 2007 tarihinde http://www.pballew.net/Philo.html adresinden
http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Philo_of_Byzantium&oldid=191382091 14 Şubat 2008 tarihli İngilizce wikipedia maddesi
http://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Bizansl%C4%B1_Filon&oldid=219788 8 Ocak 2008 tarihli Azerice wikipedia maddesi
az:Bizanslı Filon
de:Philon von Byzanz
en:Philo of Byzantium
es:Filón de Bizancio
fr:Philon de Byzance
fi:Filon Bysanttilainen
it:Filone di Bisanzio
ja:ビザンãƒã‚¦ãƒ ã®ãƒ•ã‚£ãƒãƒ³
ms:Philo dari Byzantium
nl:Philon van Byzantium
pl:Filon z Bizancjum
pt:Philon de Bizâncio
ru:Филон ВизантийÑкий