Türkçe ansiklopedi, sözlük, genel başvuru ve bilgi sitesi

Birebir fonksiyon hakkında bilgi

<math>f:X\longrightarrow Y</math>, <math>X</math>`ten <math>Y</math>`ye giden bir fonksiyon olsun. Eğer her <math>x_1,\, x_2\in X</math> için <math>f(x_1)=f(x_2)</math> eşitliği <math>x_1=x_2</math> eşitliğini gerektiriyorsa, yani <math>X</math>`in iki değişik elemanı <math>Y</math>`nin aynı elemanına gidemiyorsa, o zaman <math>f</math> fonksiyonuna birebir fonksiyon adı verilir.

& lt;mathgt;f:X\longrightarrow Y</math>, <math>X</math>'ten <math>Y</math>'ye giden bir fonksiyon olsun. Eğer her <math>x_1,\, x_2\in X</math> için <math>f(x_1)=f(x_2)</math> eşitliği <math>x_1=x_2</math> eşitliğini gerektiriyorsa, yani <math>X</math>'in iki değişik elemanı <math>Y</math>'nin aynı elemanına gidemiyorsa, o zaman <math>f</math> fonksiyonuna birebir fonksiyon adı verilir. Örneğin, <math>f(x)=x^2</math> kuralıyla tanımlanan <math>f: \mathbb{R} \longrightarrow \mathbb{R}</math> fonksiyonu birebir değildir çünkü - gene - örneğin <math>f(-5) = f(5)</math> eşitliği sağlanır; öte yandan gene <math>g(x)=x^2</math> kuralıyla tanımlanan <math>g: \mathbb{R}^{\geq 0} \longrightarrow \mathbb{R}</math> fonksiyonu birebirdir. Birebir fonksiyonlar fonksiyonların bileşkesi altında kapalıdır, yani eğer <math>f:X\longrightarrow Y</math> ve <math>g:Y\longrightarrow Z</math> birebir iki fonksiyonsa o zaman <math>g\circ f</math> fonksiyonu da - kolayca kanıtlanabileceği üzere - birebirdir. Eğer <math>f:X\longrightarrow Y</math> ve <math>g:Y\longrightarrow Z</math> iki fonksiyonsa ve <math>g\circ f</math> (bkz. bileşke) birebirse o zaman <math>f</math> fonksiyonu birebirdir. Nitekim, eğer <math>x_1,\, x_2\in X</math> için <math>f(x_1) = f(x_2)</math> ise, o zaman her iki tarafı da <math>g</math>'de değerlendirerek, <math>g(f(x_1)) = g(f(x_2))</math> elde ederiz, yani <math>(g\circ f)(x_1)=(g\circ f)(x_2)</math>. Buradan da <math>g\circ f</math> birebir olduğundan <math>x_1 = x_2</math> çıkar. Cantor'un kümeler kuramına göre eğer <math>X</math>'ten <math>Y</math>'ye giden birebir bir fonksiyon varsa, <math>X</math>'in <math>Y</math>'den "daha az" elemanı olduğunu söyleyebiliriz ve bunu <math>|X|\leq |Y|</math> olarak yazarız. Cantor-Bernstein-Schröder Teoremi'ne göre <math>|X|\leq |Y|</math> ve <math>|Y|\leq |X|</math> ise <math>|X|\simeq |Y|</math>'dır, yani <math></math> ile <math>Y</math> arasında bir eşleme vardır.

İlgili maddeler:

Çekirdek Örten fonksiyon Eşleme Cantor-Bernstein-Schröder Teoremi

İlgili bilgi başlıkları

İlgili bilgiler: Bileşke Eşleme Fonksiyon Çekirdek í–rten fonksiyon Cantor-Bernstein-Schröder Teoremi