Başka bir önermeye götürülemeyen ve kanıtlanamayan, böyle bir geri götürme ve kanıtı da gerektirmeyip, kendiliğinden apaçık olan ve böyle olduğu için öteki önermelerin temeli ve ön dayanağı olan temel önermeye ```belit``` ya da ```aksiyom``` denir. Ne türlü bir belitten yola çıkılırsa o türlü bir sonucu varılır. Belitlere dayanan bir felsefe, belitlerin yanlışlığı meydana çıkınca çöker. ...

Başka bir önermeye götürülemeyen ve kanıtlanamayan, böyle bir geri götürme ve kanıtı da gerektirmeyip, kendiliğinden apaçık olan ve böyle olduğu için öteki önermelerin temeli ve ön dayanağı olan temel önermeye belit ya da aksiyom denir. Ne türlü bir belitten yola çıkılırsa o türlü bir sonucu varılır. Belitlere dayanan bir felsefe, belitlerin yanlışlığı meydana çıkınca çöker. =Tanım= ===Mantık=== : Mantıkta belit terimi, bir şeyi kanıtlamak için kullanılan kanıtlanmayı gerektirmeyecek kadar açık ilke anlamını veriri kanıtlanmayı gerektirmediği gibi kanıtlanamazda. Çünkü kanıtlama, daha da açıklamak demektir, buysa daha çok açıklanamaz. Her belit bir ilkedir, ama her ilke bir belit değildir. Örneğin, “her bütün kendini meydana getiren parçalarından büyüktür” ilkesi bir belittir, buna karşı Einstein`in görelilik ilkesi bir belit değildir. Metafizik dünya görüşünün ürünü olan bütün mantıklar, “bir şey kendisinin aynıdır” önermesiyle dile getirilen özdeşlik ilkesini belit saymışlardır. Hegel`in diyalektik mantığı bunun doğru olmadığını meydana koymuştur. Bir şey kendisiyle bile aynı değildir, çünkü sürekli olarak değişmektedir. ===Matematik=== :Nicelikler arasındaki orantıları dile getiren zorunlu önermeler, matematikte belit adıyla tanımlanırlar. Örneğin, “bir üçüncü niceliğe ayrı ayrı eşit olan nicelikler birbirine eşittir”, “eşit niceliklere eşit nicelikler eklenirse toplamları da eşit olur”. Matematiksel belit, mantıksal belitin niceliklere uygulanmasıdır. Aralarında başkaca bir anlam ayrılığı yoktur.Örneğin doğal sayılar birkaç tane aksiyom üzerine kurulmuştur. İlk aksiyom "1 bir doğal sayıdır" şeklinde verilir. 1`in bir doğal sayı olup olmaması üzerinde bir mantık yürütmeden kabul ederiz. ===Dekartçılık=== : Descartes ve başta Spinoza olmak üzere izdaşları felsefelerini belitlere dayarlar. Örneğin Descartes, felsefesini “düşünüyorum, öyleyse varım” belitinden çıkarak kurmuştur. Spinoza`da ünlü Etika`sında örneğin, “başka bir şeyle tasarlanmayan şeyin kendisiyle tasarlanması gerekir” gibi belitlerden yola çıkar. Ne var ki, ne türlü bir belitten yola çıkılırsa o türlü bir sonuca varılır. Bundan başka, bu belitler, “parçalarının toplamı bütüne eşittir” gibi belitler gücünde değildirler. Daha açık bir deyişle, Dekartçıların belitleri öznel, kendilerince belit sayılmış belitlerdir. Nitekim Cogito`nun yüzyıllarca önceki biçimini çürütmek için, “bin altın düşünüyorum, öyleyse bin altınım var” önermesi ileri sürülmüştür. =Köken= ===Belit=== ``belli/açık olan``, ``Akla, mantığa uygun düşen``, ``mantıken açık olan``, ``koyut`` gibi anlamlara gelir. Muhtemelen ``belge`` ve ``belir(mek)`` sözcüğükleriyle aynı kökten, Öz Türkçe`deki ``alâmet``/``işaret`` anlamına gelen ``bel`` kökünden gelir<ref>Sevan Nişanyan, "http://www.nisanyan.com/sozluk/search.asp?w=belir- Türk Etimolojik Sözlük"</ref>. ===Aksiyom=== Latince`deki ``axioma`` sözcüğü ``axiom`` olarak İngilizce`ye geçmiş ve oradan Türkçe`ye yerleşmiştir. Sözcüğün kaynağı Yunanca`da ``yetke``, ``değerli veya uygun olduğu düşünülen`` anlamlarına gelir. ``değerli, ağır, uygun`` anlamına gelen αξιος (``axios``) sözcüğünden türer. Kökü olan ``ag-`` sözcüğü; ``çekmek`` (ağırlık çekmek gibi), ``sürmek``, ``devinmek`` gibi anlamlara gelir.<ref>Douglas Harper "http://www.etymonline.com/index.php?term=axiom Online Etymology Dictionary"</ref> =Ayrıca Bakınız=

Koyut

Kanıt kuramı

Önermeler mantığı

Belitsel dizgeler

Eksiklik teoremi

Felsefe =Başvurular= <references/> {{felsefe-taslak}} {{matematik-taslak}}

---

Bu makale, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu Vikipedi'deki Belit maddesinden kopyalanmıştır. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında özgürce kullanılabilir.