A na kitle içinden seçilen örneklerle ilgili bilgilere dayanarak ana kitleler hakkında ileri sürülen iddiaların test edilmesi işlemleri, istatistik karar teorisinin kapsamına girmektedir. Doğruluğu ileri sürülen ana kitle parametresi ile ilgili iddia ya da varsayım sıfır hipotezi olarak tanımlanmakta ve (H0) ile belirtilmektedir. Örnekleme teorisine dayalı metodlar yardımıyla yapılan test sonucunda sıfır hipotezinin reddedilmesi durumunda kabul edilecek olan varsayım (hipotez) ise alternatif ya da karşıt hipotez olarak bilinmekte ve (H1) ile gösterilmektedir.
Yapılan araştırmanın niteliğine bağlı olarak üç çeşit alternatif hipotezden söz edilebilmektedir. Eğer ana kitle ile ilgili iddianın belirli bir değerin (C) altında olup olmaması önem taşımakta ise, sıfır hipotezinin reddi halinde kabul edilecek olan alternatif hipotez, µ=ana kitle ortalaması olmak üzere, H1 = µ < C olacak, yani (Ho) reddedildiğinde ana kitle ortalamasının (C)'den daha küçük bir değere sahip olduğu sonucuna varılacaktır.
Öte yandan ana kitle ortalamasının belirli bir değerin üzerinde olup olmadığı test edilmekte ise sı fır hipotezin reddi halinde kabul edilecek olan alternatif hipotez, H1 = µ > C olacaktır. Bu iki durumdan farklı olarak araştırmacı ana kitleye ait bir ortalamanın belirli bir değere eşit olup olmadığını araştırmakta olabilir.
Bu durumda sıfır hipotezi reddedildiğinde kabul edilecek hipotez, ana kitle ortalamasının (C)'den farklı olduğu yani (C)'ye eşit olmadığıdır: H1 = µ C Örneğin bir fabrikanın ürettiği konservelerin ortalama ağırlıklarının 500 g olması beklenmekte ise sıfır hipotezi, Ho = µ = 500 g olacak ve iddianın doğruluğunun testi için istenilen bilginin niteliğine göre alternatif hipotezler, H1 = µ 500 g H1 = µ> 500 gm ya da H1 = µ < 500 g olacaktır.
Sıfır hipotezi ana kitleye ait bir ortalama ya da varyans gibi bir özelliğin belirli bir değere eşitliği ile ilgili olabileceği gibi, birden fazla ana kitle ortalamasının ya da oranının birbirlerine eşit olduğunun ileri sürülmesi şeklinde de olabilir. Bu durumda sıfır hipotezi, H0 = µ1=2 µ = .....µn olacak, ortalamaların birbirlerine eşit olmadığını belirten alternatif hipotez ise, H1 = µ1 µ2 .....µ ile belirtilecektir.
Hipotezlerin doğruluklarının araştırılmasında kullanılan testlere anlamlılık testleri denilmekte ve sonucun isabet derecesi ihtimallerle belirtilerek, testlerde göze alınan hata payları önceden saptanabilmektedir.
