Algoritma Alm. Algorithmus (m), Fr. Algoritme (m), İng. Algorithm. Matematikte sayılarla yapılan her türlü hesaplamanın sistematik metoduna verilen genel isim. ...

Algoritma Alm. Algorithmus (m), Fr. Algoritme (m), İng. Algorithm. Matematikte sayılarla yapılan her türlü hesaplamanın sistematik metoduna verilen genel isim.

Algoritmanın kurucusu dokuzuncu yüzyıl başlarında yaşayan Müslüman-Türk matematik alimi Ebu Abdullah Muhammed bin Musa el-Harezmi’dir. Matematikçiler için temel olan Kitab-ül Muhtasar fi Hesab-il Cebri ve’l-Mukabele adlı eseri meşhurdur. Kitabın aslı, Oxford’daki Bodliana kütüphanesindedir. Matematikteki şöhreti on altıncı yüzyılda Avrupa’yı etkisi altına almıştır. Harezmi’nin ismi Avrupa’da türlü şekillerle söylenmiştir. Latince’de “Alkhorismi” şeklinde söylenerek bulduğu metod Algoritma (algorizme) olarak literatüre geçmiştir.

Halen kullanılmakta olan; toplama, çıkarma, çarpma, bölme sayılarını en büyük ortak bölenlerini ve en küçük ortak katlarını bulmak gibi bilinen bütün aritmetik işlem metodları birer algoritmadır. Hesap makinalarına yerleştirilen, çeşitli işlemlere ait programlar da birer algoritmadır.

Algoritmanın en basit örneği bir yemek tarifidir. Ayran yapmak için:

1. Yarım litre yoğurdu bir kaba koy
2. karıştır
3. aynı miktarda su ilave et
4. biraz tuz ekle

Sonucu bir matematik problemin çözümü olan başka bir basit örnek de Öklid'in ortak bölenlerin en büyüğünü bulan algoritmadır.

giriş: iki sayı m,n
1. eğer n = 0 ise, sonuç m dir
2. m'nin yerine n koy, n nin yerine m%n koy, tekrar 1'den başla.

Bu misalde m % n bölmenin kalanıdır, yani 5%2 = 1'deki gibi. Algoritmayı 33 ve 15'e uygulayalım:

33,15
15,3
3,0
sonuç 3

Tarihi

Algoritma sözcüğü Ebu Abdullah Muhammed İbn Musa el Harezmi adındaki Fars alimden kaynaklanır. Bu alim 9'uncu yüzyılda cebir alanindaki algoritmik çalışmalarını kitaba dökerek matematiğe çok büyük bir katkı sağlar. "Hisab el-cebir ve el-mukabala (حساب الجبر و المقابلة)" kitabı dünyanın ilk cebir kitabı ve aynı zamanda ilk algoritma koleksiyonunu oluşturur. Latince çevirisi Avrupa'da çok ilgi görür - alimin ismini telaffuz edemeyen Avrupalılar "algorizm" sözcüğünü "Arap sayıları kullanarak aritmetik problemler çözme kuralları" manasında kullanırlar. Bu sözcük daha sonra "algoritma"ya dönüşür ve genel kapsamda kullanılır.

Kaynak: Vikipedi

Ek

(Os. İlmi rumuz, Elharzemi, Harzemiyye, Usulü Harzemi, Usulü remziyye; Fr. Algorithme, Al. Algorithmus, Ing. Algorithm, İt. Algoritmo) İmler dili.
1. Etimoloji : Kitap-ül muhtasar fi hesab-ül cebir vel mukabele adlı yapıtıyla ünlü, matematikçi Ebu Muhammed b. Musa El Harzemi' nin önerdiği bir yöntem olduğundan, Algoritma terimi, onun adından ( Batı dillerindeki adı: Al Korismi) türetilmiştir. Uluslararası kökeni Algoritm'dir. Türkçe özleştirmede Horzumlu yolu ve Harzemgil terimleri önerilmişse de kullanılmamıştır.
2. Mantık: Genellikle bütün imsel dillere algoritma denir. Eskiden çörkü'yle yapılan hesap işlemleri El Harzemi' nin yapıtının IX. yüzyılda LAtınceye çevrilmesiyle bu yönteme yöneldi. En tipik algoritma, cebir dilidir. Mantık tasım ve önermeleri de böylesine bir imler diliyle, harflerle gösteririlir. Örneğin: Her M, P' dir- Her S de M, dir - Öyleyse her S de P' dir, gibi... Algoritma, imlerle yapılan uslamlamadır.
3. Matematik: Benzer sorunların bütün çözümlerini veren matematik işlemler dizgesidir, daha açık bir deyişle bir matematik sorununun benzer bütün sorunlar için geçerli olan çözümüdür. Hesap makinelerinin temelini atan algoritma sibernetik tekniğiyle de ilişkilidir. Hesap makinelerine konulan programa da algoritma denir. Günümüzdeki aritmetik yöntemlerinin tümü algoritmadan türemiştir. Bk. Cebir, İm, Mantık, Çörkü.